Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ελλάδα – Τουρκία, μουσική συμμαχία
Γιάννης Σβώλος

Ελλάδα – Τουρκία, μουσική συμμαχία

  • A-
  • A+

Στις 3/7/2017, παρακολουθήσαμε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών μια θαυμάσια συναυλία λατρευτικής χορωδιακής μουσικής με κομμάτια δημιουργημένα εκατέρωθεν του σημερινού συνόρου Ελλάδας – Τουρκίας από συνθέτες που έζησαν στο πολυπολιτισμικό περιβάλλον της ύστερης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Στο μισογεμάτο Ηρώδειο, τις μουσικές απέδωσαν ο βυζαντινός χορός «Τρόπος» υπό τον Κωνσταντίνο Αγγελίδη, σύνολο Τούρκων τραγουδιστών, ο διεθνούς φήμης Ελληνας λυράρης Σωκράτης Σινόπουλος και ο Τούρκος σολίστ του νέι και πρεσβευτής της UNESCO για την Tέχνη Κουτζί Εργκιουνέρ.

Χρησιμοποιήθηκε ισορροπημένη ηλεκτρονική, ηχητική ενίσχυση. Η συναυλία άφησε άριστες εντυπώσεις, παρ’ ότι, δυστυχώς, το Φεστιβάλ Αθηνών δεν διένειμε αναλυτικό πρόγραμμα, αποκλείοντας έτσι κάθε πρόσβαση στα εξωμουσικά, λατρευτικά και ιστορικά συμφραζόμενα της μουσικής και ακυρώνοντας σημαντικό μέρος των ευγενών προθέσεων της ωραίας διοργάνωσης.

Οι δύο χοροί απέδωσαν βυζαντινά μέλη και οθωμανικά λατρευτικά άσματα. Εψαλαν εναλλάξ, ενώ, ενδιάμεσα, οι δύο υπέρτατα μελωδικοί σολίστες –Σινόπουλος και Εργκιουνέρ- γεφύρωναν τα άσματα με σύντομα ταξίμια που λειτουργούσαν και ως προανακρούσματα.

Οι Ελληνες έψαλαν αγιορείτικα και γνωστά παλαιά βυζαντινά μέλη («Τη Υπερμάχω», «Αξιον εστί»), μέλη των μεταβυζαντινών πρωτοψαλτών Πέτρου Μπερεκέτη και Μανουήλ, των μελουργών Νέου Χρυσάφη και Πέτρου Φιλανθίδη, καθώς επίσης εκτενή μελωδικά κρατήματα («Τεριρέμ») του λαμπαδαρίου Πέτρου Πελοποννήσιου και του Παναγιώτη Χαλάτζογλου.

Οι Τούρκοι ψάλτες απέδωσαν αντίστοιχου ήθους λατρευτικά μακάμια, επικλήσεις και λατρευτικούς ύμνους επωνύμων Οθωμανών δημιουργών της ίδιας περιόδου.

Η διαδοχική ακρόαση επέτρεψε να διαγραφούν ανάγλυφα οι συνάφειες και οι διαφορές των δύο έντεχνων, συγγενών, τροπικών παραδόσεων: αρχαιότερο, πιο ρευστό, μελωδικό, εξαϋλωμένο το βυζαντινό, πιο τραχύ, συλλαβικά ριζωμένο το οθωμανικό, ωστόσο αμφότερα ταγμένα στην υπηρεσία της συγκινησιακής στήριξης και προβολής του λατρευτικού λόγου.

Στο τέλος της συναυλίας ο Κουτζί Εργκιουνέρ μνημόνευσε τον κορυφαίο Ελληνα ψάλτη Λυκούργο Αγγελόπουλο (1941-2014), δάσκαλο των Ελλήνων ψαλτών και συνοδοιπόρο όλων στο πεδίο ανάδειξης και προβολής της ιστορικής, έντεχνης μουσικής των δύο πολιτιστικών πεδίων.

Ελισαβετιανή χορωδιακή μουσική

Μάρκο Μπόργκρεφ

Σπάνια, ιδιαίτερα ψαγμένα ακούσματα ελισαβετιανής χορωδιακής μουσικής έφερε στους Αθηναίους φιλόμουσους το εκλεκτό βρετανικό φωνητικό συγκρότημα παλιάς μουσικής «Stile antico», γνωστό στους φίλους της παλιάς μουσικής από την πλούσια, πολυβραβευμένη δισκογραφία του στην εταιρεία Harmonia Mundi (18/6/2017). Η συναυλία δόθηκε στο θέατρο Ολύμπια.

Δίχως καμία προβολή η προσέλευση ακροατών υπήρξε θλιβερά περιορισμένη και πάντως αναντίστοιχη της ποιότητας των ερμηνειών αλλά και της σπάνιας προσφοράς ρεπερτορίου από τους δώδεκα Βρετανούς μονωδούς.

Υπό τον τίτλο «Ελισαβετιανοί συνθέτες στην εξορία» οι «Stile antico» παρουσίασαν μια ανθολογία με δέκα κομμάτια θρησκευτικής κυρίως μουσικής γραμμένα τον 16ο και 17ο αιώνα από τους Τζον Ντόουλαντ, Φίλιπ ντε Μόντε, Ουίλιαμ Μπερντ, Τόμας Τάλις, Πίτερ Φίλιπς, Ρίτσαρντ Ντίρινγκ και Ρόμπερτ Ουάιτ.

Συνεκτικός άξονας του προγράμματος, που έφερνε τη συναυλία σε εφαπτομενική επαφή με την προσφυγική θεματική του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών, ήταν η δίωξη των καθολικών από την «Παρθένα βασίλισσα» Ελισάβετ (1533-1603).

Αντιμέτωποι με το βασανιστικό δίλημμα του να αλλαξοπιστήσουν μένοντας πιστοί στην πατρίδα ή να υπακούσουν στη θρησκευτική τους συνείδηση, οδήγησε πολλούς μείζονες Αγγλους συνθέτες στη φυσική αυτοεξορία.

Αντίθετα, άλλοι, που επέλεξαν να μείνουν, όπως ο Μπερντ και ο Ουάιτ, εξέφρασαν την πνευματική τους εξορία με μουσικές εκπληκτικής έντασης και συναισθηματικής φόρτισης.

Τραγουδώντας στην άδεια, υποβλητικά φωτισμένη σκηνή της ΕΛΣ, διατεταγμένοι σε ημικύκλιο ώστε να έχουν την απαραίτητη οπτική επαφή για συντονισμό, οι δώδεκα χορωδοί μάς χάρισαν ερμηνείες χορωδιακών έργων τελευταίας γενιάς: με κρυστάλλινης διαφάνειας, άριστα εστιασμένο ήχο, με εκπληκτικό πλούτο λεπτομερειών μικροφραστικής, οι οποίες αναδύονταν στιγμιαία μέσα στο συνολικό σώμα του ήχου, σαγηνευτικά εύπλαστη μελωδική ροή των επιμέρους φωνών.

Οι καλοδουλεμένες ερμηνείες του ήχησαν απαλλαγμένες από κάθε αίσθηση στατικότητας και κλινικής στεγνότητας.

Το άριστα προετοιμασμένο τραγούδι τους παλλόταν από μουσικότητα και εκφραστική αμεσότητα, ανέδιδε ευφορία και πνευματική αγαλλίαση.

Ταυτόχρονα οι υγιείς, ισοδύναμες, κυρίως όμως ερεθιστικά διακριτής χροιάς φωνές των χορωδών προσέδιδαν στο ακρόαμα απολαυστικό ηχοχρωματικό πλούτο.

Μια σπάνια βραδιά χορωδιακής μουσικής που –φευ!- πέρασε απαρατήρητη στο αφιλόξενο τοπίο της αθηναϊκής μουσικής ζωής.

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Βάγκνερ και η επιβλητική μεσόφωνος Μισέλ ντε Γιανγκ
Αναντίστοιχα μέτρια προσέλευση κόσμου για τη σημασία και το βάρος της παρουσίας της είχε η συναυλία που έδωσε στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, η αγγλική Ορχήστρα Φιλαρμόνια υπό τον Εσα Πέκα...
Βάγκνερ και η επιβλητική μεσόφωνος Μισέλ ντε Γιανγκ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ρωσικό ρεπερτόριο χωρίς... Τεμιρκάνοφ
Μοναδική σοβαρή παρουσία στο πεδίο της συμφωνικής μουσικής στο φετινό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών ήταν αυτή της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Αγίας Πετρούπολης (ΦΟΑΠ) υπό τον αρχιμουσικό Νικολάι Αλεξέεφ.
Ρωσικό ρεπερτόριο χωρίς... Τεμιρκάνοφ
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
«Κάρμινα Μπουράνα» σε ολική επαναφορά
Επικεφαλής ενός τεράστιου συνόλου συντελεστών αποτελούμενου από την Καμεράτα, χορωδίες, σολίστες και μονωδούς, ο ταλαντούχος μαέστρος χάρισε, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, μια θαυμάσια ερμηνεία με...
«Κάρμινα Μπουράνα» σε ολική επαναφορά
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Η ΚΟΑ υποβιβάζεται σε ορχήστρα ποικίλης μουσικής
Αμήχανη και κουραστική η συναυλία με τα σάουντρακ από τις ταινίες του Φελίνι και παράλληλη προβολή αποσπασμάτων. Ηταν ένα ακόμα καλοπροαίρετο λαϊκίστικο άνοιγμα του Στέφανου Τσιαλή, που δεν ασχολείται με τις...
Η ΚΟΑ υποβιβάζεται σε ορχήστρα ποικίλης μουσικής
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Μουσική δωματίου υψηλής θερμοκρασίας
Οσο περνάει ο καιρός τόσο εντείνεται η ξηρασία στο πεδίο της αθηναϊκής μουσικής ζωής, ειδικά όσον αφορά την παρουσίαση μουσικής δωματίου. Με αυτό ως δεδομένο η συναυλία που πρόσφερε το έντονα πολυεθνικής...
Μουσική δωματίου υψηλής θερμοκρασίας
ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟΣ
Ενα εξαιρετικό «Ρέκβιεμ» του Μότσαρτ
Μία από κάθε άποψη εξαιρετική εκτέλεση του μοτσάρτειου «Ρέκβιεμ», που έφερε το στίγμα της ώριμης ιστορικής ερμηνευτικής, απόλαυσε το φιλόμουσο αθηναϊκό κοινό στο κατάμεστο κρατικό Μέγαρο Μουσικής. Το θαυμάσιο...
Ενα εξαιρετικό «Ρέκβιεμ» του Μότσαρτ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας