Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας - Ποιητικές μνήμες της Μακρονήσου»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας - Ποιητικές μνήμες της Μακρονήσου»

  • A-
  • A+
Αυτό το σαββατοκύριακο με την «Εφημερίδα των Συντακτών» το ποιητικό ντοκιμαντέρ του Ολιβιέ Ζισουά

«Τούτοι οι γερόντοι δε μιλάνε.

Τα παιδιά τους βγήκαν στο κλαρί.

Ετούτοι χώσαν την καρδιά τους στο βουνό

σαν ένα βαρέλι με μπαρούτι.

Δίπλα στα μάτια τους έχουν ένα δεντράκι καλοσύνη,

ανάμεσα στα φρύδια τους ένα γεράκι δύναμη,

κι ένα μουλάρι από θυμό μες στην καρδιά τους

που δε σηκώνει τ’ άδικο

Και τώρα κάθονται εδώ στη Μακρόνησο

στο άνοιγμα του τσαντιριού, αγνάντια στη θάλασσα,

σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας,

με τα νύχια μπηγμένα στην πέτρα. Δε μιλάνε.»

Γιάννης Ρίτσος

Στις 11 Νοεμβρίου 1990 έφυγε από τη ζωή ο Γιάννης Ρίτσος, σχεδόν τριάντα χρόνια πριν. Μια ζωή γεμάτη λέξεις, αγώνες, στίχους. Τους παραπάνω στίχους τούς έγραψε στη Μακρόνησο. Από το 1947 ώς και το 1951, περισσότεροι από 80.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά εκτοπίστηκαν στη Μακρόνησο, σε «στρατόπεδα αναμόρφωσης» που δημιουργήθηκαν για να «καταπολεμήσουν την επέκταση του Κομμουνισμού». Ανάμεσα στους εξόριστους βρίσκονταν και πολλοί συγγραφείς και ποιητές, όπως οι Γιάννης Ρίτσος και Τάσος Λειβαδίτης. Παρά τις στερήσεις και τα βασανιστήρια, κατάφεραν να γράψουν ποιήματα. Οι λέξεις αυτές, θάφτηκαν στα στρατόπεδα, επιβίωσαν σε αυτό το περιβάλλον αγώνα και εγκλεισμού και βρέθηκαν αργότερα.

«Κατά τύχη έπεσα στη γαλλική μετάφραση της συλλογής “Πέτρινος Χρόνος” του Ρίτσου. Δεν είχα επισκεφτεί την Ελλάδα νωρίτερα. Οταν διάβασα τα ποιήματα συγκλονίστηκα. Η πρώτη ιδέα ήταν ταινία μικρού μήκους φέρνοντας τα ποιήματα αντιμέτωπα με τις ερημικές εικόνες της Μακρονήσου. Τελικά προέκυψε μια μεγάλου μήκους». Αυτά είχε δηλώσει ο Ολιβιέ Ζισουά, ο σκηνοθέτης του ξεχωριστού ντοκιμαντέρ «Σαν Πέτρινα Λιοντάρια στη Μπασιά της Νύχτας - Ποιητικές μνήμες της Μακρονήσου» το 2012 όταν κυκλοφόρησε η ταινία (την ίδια χρονιά έλαβε το Βραβείο Οικουμενικής Επιτροπής Dok Leipzig).

Πρόκειται για ένα ποιητικό ντοκιμαντέρ που ακολουθεί τους στίχους των εξόριστων ποιητών, καθώς όπως έχει πει ο σκηνοθέτης «η ιδέα ήταν να “δημιουργήσουμε” έναν ψυχρό πόλεμο λογοτεχνικού είδους ανάμεσα στα ποιήματα των εξόριστων και τα προπαγανδιστικά κείμενα που ακούγονταν διαρκώς από τα μεγάφωνα καλύπτοντας όλο το νησί». «Ηταν εντυπωσιακό το γεγονός ότι δεν έχει απομείνει τίποτα στη Μακρόνησο από τα τότε. Απολύτως τίποτα. Αυτό ήταν το πρώτο πράγμα που με εντυπωσίασε και με έθλιψε βαθιά. Για τον λόγο αυτό, πήγαμε και ξαναπήγαμε στο νησί, αναζητώντας και την παραμικρή πέτρα που θα μπορούσε να αφηγηθεί τα όσα συνέβησαν. Και μετά, αναζητήσαμε την κινηματογραφική πρακτική που θα έκανε “τις πέτρες να μιλήσουν”».

Ο Ολιβιέ Ζισουά και οι συνεργάτες του επέλεξαν να μην κάνουν ένα ακόμη ιστορικό ντοκιμαντέρ για το νησί και τις μνήμες που αυτό κρύβει. «Στηρίχτηκαν» στους λογοτέχνες που εξορίστηκαν στο νησί, οι οποίοι ήταν τόσοι πολλοί, που όταν φυσούσε ο άνεμος, πλήθος χαρτιά γεμάτα στίχους καρφώνονταν στα συρματοπλέγματα. Πολλά από αυτά ανακαλύφθηκαν πολύ αργότερα. Ο Ζισουά αναμειγνύει σπαράγματα αυτού του ποιητικού λόγου με αργόσυρτα, υπνωτιστικά πλάνα των ερειπωμένων πλέον στρατιωτικών εγκαταστάσεων, καταφέρνοντας να ζωντανέψει μνήμες αλλοτινές, μνήμες ψυχικού σθένους, ενατένισης και επαναστατικής πνοής. Με σοβαρότητα, ευαισθησία, αλλά και με σχεδόν ελεγειακή αφήγηση, που κάπου στο βάθος απηχεί τη «Μεσόγειο» του σπουδαίου Γάλλου ιστορικού Φερνάντ Μπροντέλ, αλλά και την υπεράνθρωπη δύναμη των χιλιάδων εκτοπισθέντων και βασανισθέντων στη μαρτυρική Μακρόνησο. Αυτών που σαν μοναχικά λιοντάρια, στάθηκαν απαράμιλλα αξιοπρεπείς απέναντι σε μια απάνθρωπη, σαδιστική εξουσία με μόνο αποκούμπι τις ιδέες τους και τη μεταξύ τους αλληλεγγύη.

♦ Το ντοκιμαντέρ θα προσφέρεται αυτό το Σάββατο με την «Εφημερίδα των Συντακτών». Ευχαριστούμε για τη συνεργασία τους συμπαραγωγούς της ταινίας Θάνο Λαμπρόπουλο και Ολιβιέ Ζισουά.

MEDIA
Σήμερα με την «Εφ.Συν.» ένα σπάνιο ντοκουμέντο
Με την «Εφημερίδα των Συντακτών – Σαββατοκύριακο» σήμερα (Σάββατο) κυκλοφορεί ένα μοναδικό λεύκωμα για τα 75 χρόνια από την ίδρυση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου. Το σπάνιο ντοκουμέντο επιμελήθηκε ομάδα...
Σήμερα με την «Εφ.Συν.» ένα σπάνιο ντοκουμέντο
MEDIA
«Θα πέσει η νύχτα: το ολοκαύτωμα των Εβραίων» με την «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο»
Το βραβευμένο ντοκιμαντέρ του Αντρέ Σίγνκερ με τίτλο «Θα πέσει η νύχτα: το ολοκαύτωμα των Εβραίων» προσφέρουμε στους αναγνώστες μας στις 7 Δεκεμβρίου με την «Εφημερίδα των Συντακτών-Σαβββατοκύριακο».
«Θα πέσει η νύχτα: το ολοκαύτωμα των Εβραίων» με την «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο»
MEDIA
Εφτά κορυφαίοι διανοούμενοι που μίλησαν στην «Εφ.Συν.»: Ενας γόνιμος διάλογος
Η «Εφ.Συν.» από την πρώτη μέρα λειτουργίας της άνοιξε τις σελίδες της σε στοχαστές απ’ όλο τον κόσμο. Οι συνεντεύξεις πλησιάζουν τις τετρακόσιες. Ακολουθούν αποσπάσματα από επτά σπουδαίους διανοούμενους της...
Εφτά κορυφαίοι διανοούμενοι που μίλησαν στην «Εφ.Συν.»: Ενας γόνιμος διάλογος
MEDIA
Εκλογές, μνημόνιο, Αριστερά
Εφτά χρόνια στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων - Η «Εφ.Συν.» πρωτοστάτησε σε όλα τα είδη του ρεπορτάζ αποκαλύπτοντας γεγονότα και δρομολογώντας εξελίξεις. Σας παρουσιάζουμε κάποια από τα πιο «καυτά» ρεπορτάζ των...
Εκλογές, μνημόνιο, Αριστερά
MEDIA
Ντοκιμαντέρ για τα 30 χρόνια από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου
Ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ, σε πρώτη τηλεοπτική μετάδοση, θα παρουσιάσει η ΕΡΤ το Σάββατο 9 Νοεμβρίου, για την επέτειο των 30 χρόνων από την πτώση του τείχους του Βερολίνου, στις 9 Νοεμβρίου 1989.
Ντοκιμαντέρ για τα 30 χρόνια από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου
MEDIA
Αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤ στον φωτογράφο του αντάρτικου Κώστα Μπαλάφα
Οκτώ χρόνια μετά τον θάνατό του, το αρχείο της ΕΡΤ τιμά τη μνήμη του σπουδαίου Έλληνα φωτογράφου Κώστα Μπαλάφα ντοκιμαντέρ «Μνήμες φωτογραφίας: Κώστας Μπαλάφας». 
Αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤ στον φωτογράφο του αντάρτικου Κώστα Μπαλάφα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας