Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας - Ποιητικές μνήμες της Μακρονήσου»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας - Ποιητικές μνήμες της Μακρονήσου»

  • A-
  • A+
Αυτό το σαββατοκύριακο με την «Εφημερίδα των Συντακτών» το ποιητικό ντοκιμαντέρ του Ολιβιέ Ζισουά

«Τούτοι οι γερόντοι δε μιλάνε.

Τα παιδιά τους βγήκαν στο κλαρί.

Ετούτοι χώσαν την καρδιά τους στο βουνό

σαν ένα βαρέλι με μπαρούτι.

Δίπλα στα μάτια τους έχουν ένα δεντράκι καλοσύνη,

ανάμεσα στα φρύδια τους ένα γεράκι δύναμη,

κι ένα μουλάρι από θυμό μες στην καρδιά τους

που δε σηκώνει τ’ άδικο

Και τώρα κάθονται εδώ στη Μακρόνησο

στο άνοιγμα του τσαντιριού, αγνάντια στη θάλασσα,

σαν πέτρινα λιοντάρια στη μπασιά της νύχτας,

με τα νύχια μπηγμένα στην πέτρα. Δε μιλάνε.»

Γιάννης Ρίτσος

Στις 11 Νοεμβρίου 1990 έφυγε από τη ζωή ο Γιάννης Ρίτσος, σχεδόν τριάντα χρόνια πριν. Μια ζωή γεμάτη λέξεις, αγώνες, στίχους. Τους παραπάνω στίχους τούς έγραψε στη Μακρόνησο. Από το 1947 ώς και το 1951, περισσότεροι από 80.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά εκτοπίστηκαν στη Μακρόνησο, σε «στρατόπεδα αναμόρφωσης» που δημιουργήθηκαν για να «καταπολεμήσουν την επέκταση του Κομμουνισμού». Ανάμεσα στους εξόριστους βρίσκονταν και πολλοί συγγραφείς και ποιητές, όπως οι Γιάννης Ρίτσος και Τάσος Λειβαδίτης. Παρά τις στερήσεις και τα βασανιστήρια, κατάφεραν να γράψουν ποιήματα. Οι λέξεις αυτές, θάφτηκαν στα στρατόπεδα, επιβίωσαν σε αυτό το περιβάλλον αγώνα και εγκλεισμού και βρέθηκαν αργότερα.

«Κατά τύχη έπεσα στη γαλλική μετάφραση της συλλογής “Πέτρινος Χρόνος” του Ρίτσου. Δεν είχα επισκεφτεί την Ελλάδα νωρίτερα. Οταν διάβασα τα ποιήματα συγκλονίστηκα. Η πρώτη ιδέα ήταν ταινία μικρού μήκους φέρνοντας τα ποιήματα αντιμέτωπα με τις ερημικές εικόνες της Μακρονήσου. Τελικά προέκυψε μια μεγάλου μήκους». Αυτά είχε δηλώσει ο Ολιβιέ Ζισουά, ο σκηνοθέτης του ξεχωριστού ντοκιμαντέρ «Σαν Πέτρινα Λιοντάρια στη Μπασιά της Νύχτας - Ποιητικές μνήμες της Μακρονήσου» το 2012 όταν κυκλοφόρησε η ταινία (την ίδια χρονιά έλαβε το Βραβείο Οικουμενικής Επιτροπής Dok Leipzig).

Πρόκειται για ένα ποιητικό ντοκιμαντέρ που ακολουθεί τους στίχους των εξόριστων ποιητών, καθώς όπως έχει πει ο σκηνοθέτης «η ιδέα ήταν να “δημιουργήσουμε” έναν ψυχρό πόλεμο λογοτεχνικού είδους ανάμεσα στα ποιήματα των εξόριστων και τα προπαγανδιστικά κείμενα που ακούγονταν διαρκώς από τα μεγάφωνα καλύπτοντας όλο το νησί». «Ηταν εντυπωσιακό το γεγονός ότι δεν έχει απομείνει τίποτα στη Μακρόνησο από τα τότε. Απολύτως τίποτα. Αυτό ήταν το πρώτο πράγμα που με εντυπωσίασε και με έθλιψε βαθιά. Για τον λόγο αυτό, πήγαμε και ξαναπήγαμε στο νησί, αναζητώντας και την παραμικρή πέτρα που θα μπορούσε να αφηγηθεί τα όσα συνέβησαν. Και μετά, αναζητήσαμε την κινηματογραφική πρακτική που θα έκανε “τις πέτρες να μιλήσουν”».

Ο Ολιβιέ Ζισουά και οι συνεργάτες του επέλεξαν να μην κάνουν ένα ακόμη ιστορικό ντοκιμαντέρ για το νησί και τις μνήμες που αυτό κρύβει. «Στηρίχτηκαν» στους λογοτέχνες που εξορίστηκαν στο νησί, οι οποίοι ήταν τόσοι πολλοί, που όταν φυσούσε ο άνεμος, πλήθος χαρτιά γεμάτα στίχους καρφώνονταν στα συρματοπλέγματα. Πολλά από αυτά ανακαλύφθηκαν πολύ αργότερα. Ο Ζισουά αναμειγνύει σπαράγματα αυτού του ποιητικού λόγου με αργόσυρτα, υπνωτιστικά πλάνα των ερειπωμένων πλέον στρατιωτικών εγκαταστάσεων, καταφέρνοντας να ζωντανέψει μνήμες αλλοτινές, μνήμες ψυχικού σθένους, ενατένισης και επαναστατικής πνοής. Με σοβαρότητα, ευαισθησία, αλλά και με σχεδόν ελεγειακή αφήγηση, που κάπου στο βάθος απηχεί τη «Μεσόγειο» του σπουδαίου Γάλλου ιστορικού Φερνάντ Μπροντέλ, αλλά και την υπεράνθρωπη δύναμη των χιλιάδων εκτοπισθέντων και βασανισθέντων στη μαρτυρική Μακρόνησο. Αυτών που σαν μοναχικά λιοντάρια, στάθηκαν απαράμιλλα αξιοπρεπείς απέναντι σε μια απάνθρωπη, σαδιστική εξουσία με μόνο αποκούμπι τις ιδέες τους και τη μεταξύ τους αλληλεγγύη.

♦ Το ντοκιμαντέρ θα προσφέρεται αυτό το Σάββατο με την «Εφημερίδα των Συντακτών». Ευχαριστούμε για τη συνεργασία τους συμπαραγωγούς της ταινίας Θάνο Λαμπρόπουλο και Ολιβιέ Ζισουά.

MEDIA
Σήμερα με την «Εφ.Συν.» ένα σπάνιο ντοκουμέντο
Με την «Εφημερίδα των Συντακτών – Σαββατοκύριακο» σήμερα (Σάββατο) κυκλοφορεί ένα μοναδικό λεύκωμα για τα 75 χρόνια από την ίδρυση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου. Το σπάνιο ντοκουμέντο επιμελήθηκε ομάδα...
Σήμερα με την «Εφ.Συν.» ένα σπάνιο ντοκουμέντο
MEDIA
«Η παραμονή της μεγάλης νύχτας»: Το Δ' μέρος στην «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο»
Το τέταρτο και τελευταίο μέρος της συγκλονιστικής ιστορίας που καθόρισε μια γενιά θα προσφέρει η «Εφημερίδα των Συντακτών-Σαββατοκύριακο» στις 23 Μαΐου.
«Η παραμονή της μεγάλης νύχτας»: Το Δ' μέρος στην «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο»
MEDIA
«Η παραμονή της μεγάλης νύχτας»: Το Γ' μέρος στην «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο»
Το τρίτος μέρος της συγκλονιστικής ιστορίας που καθόρισε μια γενιά θα προσφέρει η «Εφημερίδα των Συντακτών-Σαββατοκύριακο» στις 23 Μαΐου.
«Η παραμονή της μεγάλης νύχτας»: Το Γ' μέρος στην «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο»
MEDIA
Δύο μεγάλες προσφορές με την «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο» στις 9 Μαΐου
Το Σάββατο 9 Μαΐου η «Εφημερίδα των Συντακτών» θα προσφέρει δύο μεγάλες προσφορές στους αναγνώστες. «Η ημέρα που οι λαοί συνέτριψαν τον φασισμό» και «Η παραμονή της μεγάλης νύχτας».
Δύο μεγάλες προσφορές με την «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο» στις 9 Μαΐου
MEDIA
«Η ημέρα που οι λαοί συνέτριψαν τον φασισμό» στην «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο»
Μια ξεχωριστή πολυσέλιδη έκδοση-ντοκουμέντο για τη μεγάλη αντιφασιστική νίκη των λαών, Το σπουδαιότερο ιστορικό γεγονός στη σύγχρονη παγκόσμια ιστορία, θα προσφέρει η «Εφ.Συν.» στους αναγνώστες της στις 9...
«Η ημέρα που οι λαοί συνέτριψαν τον φασισμό» στην «Εφ.Συν.-Σαββατοκύριακο»
MEDIA
«Αντίο» στον δικό μας Περικλή
Η «Εφημερίδα των Συντακτών» θρηνεί τον χαμό ενός δικού της ανθρώπου. Αποχαιρετούμε με πόνο καρδιάς τον Περικλή Κοροβέση.
«Αντίο» στον δικό μας Περικλή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας