Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο πόλεμος και τα όπλα για τις ψευδείς ειδήσεις

Τα fake news είναι αναμφίβολα της μόδας. Ωστόσο, όσοι κατασκευάζουν τα τεχνολογικά εργαλεία καταπολέμησής τους συμφωνούν πως στο τέλος της ημέρας οι κρίσιμοι παράγοντες είναι οι δημοσιογράφοι και η παιδεία του κοινού

EUROKINISSI / ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο πόλεμος και τα όπλα για τις ψευδείς ειδήσεις

  • A-
  • A+

Για έναν «κανονικό πόλεμο ενάντια στη μάστιγα των fake news» και «για τα ελληνικά ‘‘υπερόπλα’’ κατά των fake news» έκαναν λόγο οι περισσότεροι ομιλητές στην ενδιαφέρουσα ημερίδα που διοργάνωσαν προχθές, παγκόσμια μέρα ελευθεροτυπίας, το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Επικοινωνίας και το γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Αθήνα, με συνδιοργανωτές την ΕΡΤ και το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Δεν είναι τυχαίο πως η κουβέντα παγκοσμίως για το συγκεκριμένο ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας σφαίρας μετά την εκλογή του Τραμπ, την επικράτηση του Brexit και το σκάνδαλο της Cambridge Analytica.

Ωστόσο η επιλεκτική αναφορά σε συγκεκριμένες ψευδείς ειδήσεις, η χρήση των όρων «πόλεμος» και «μάστιγα» καθώς και η αποθέωση των εξαιρετικών κατά τα άλλα νέων λογισμικών καταγραφής της παραπληροφόρησης δημιουργούν μια πρώτη ανησυχία για ένα δυστοπικό περιβάλλον ολοκληρωτικού ελέγχου της πληροφορίας στο κοντινό μέλλον.

Ορισμένα από αυτά τα ζητήματα απασχόλησαν τους ομιλητές, αλλά δεν βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης στην προχθεσινή εκδήλωση στα γραφεία του Ευρωκοινοβουλίου.

Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ, Νίκος Ξυδάκης, επισήμανε ότι «τα fake news δεν είναι εντελώς καινούργια. Τα πρωτόκολλα της Σιών ήταν μια κατασκευή και είχαν μεγάλη πέραση. Ηταν ένας από τους πυρήνες που τροφοδοτούν το νεοναζιστικό κόμμα της Χρυσή Αυγής».

Το τρίγωνο διαπλοκής

Ο ίδιος υπογράμμισε το τρίγωνο διαπλοκής ΜΜΕ-τράπεζες-πολιτικά κόμματα, έκανε λόγο για «μαζικά όπλα κατασκευής ειδήσεων και συνειδήσεων και εξόντωσης πολιτικών αντιπάλων», ενώ υποστήριξε ότι τα νέα εργαλεία χρησιμοποιούνται κυρίως για προπαγάνδα. Μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί στη σημερινή συγκυρία η αναφορά του Ν. Ξυδάκη σε φαινόμενα μπερλουσκονισμού στον Τύπο και σε επιχειρηματίες (όπως ο Γιώργος Κοσκωτάς πριν από 30 χρόνια, είπε) οι οποίοι φιλοδοξούν να έχουν τις δικές τους στρατιές οπαδών.

Για τη μακρά ιστορία των ψευδών ειδήσεων και της προπαγάνδας μίλησε ο επικεφαλής του Ποταμιού, Στ. Θεοδωράκης, υπογραμμίζοντας ότι «τα χρόνια της κρίσης υπήρξε μια επέλαση των ψευδών ειδήσεων, οδηγώντας τον κόσμο να πιστεύει τα «διάφορα τέρατα» που του σέρβιραν».

Επιπλέον επισήμανε ότι και «η Ε.Ε. έχει αρχίσει να αποκτά τη βραδύτητα των εγχώριων γραφειοκρατιών. Πιστεύω ότι πρέπει να υπάρχουν πολιτικές για τις ψευδείς ειδήσεις και ότι η Ε.Ε. πρέπει να προσπαθήσει να αντιπαρατεθεί με τους κολοσσούς που κατέχουν τα κοινωνικά δίκτυα».

Κρατώντας δύο διαφορετικής κατεύθυνσης πρωτοσέλιδα του Economist με θέμα το Facebook, ο εκπρόσωπος της Ν.Δ., Νίκος Δένδιας, χαρακτήρισε τις ψευδείς ειδήσεις «τεράστια και κεφαλαιώδη πρόκληση για την αστική δημοκρατία» και πρόσθεσε πως «τα fake news είναι κάτι περισσότερο από ψευδείς ειδήσεις, είναι και κατασκευασμένες.

Υπήρχαν από πάντα, όμως το διαδίκτυο τα άλλαξε όλα. Δημιουργήθηκε μια επανάσταση στη διάδοση της πληροφορίας είτε μέσω των blogs, είτε μέσω των ιστοσελίδων, είτε μέσω των social media». Ο ίδιος υποστήριξε πως κάθε χώρα ξεχωριστά αλλά και συνολικά η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να βρει τις κατάλληλες ασφαλιστικές δικλίδες για την αντιμετώπισή του φαινομένου.

Ο επικεφαλής του Εuropean Com-munication Institute (διοργανωτής της ημερίδας), Μάριος Νόττας, αναφέρθηκε στις καταχρηστικές πρακτικές των εφαρμογών κινητής τηλεφωνίας και λογισμικού, στην εποχή της Cambridge Analytica και των social media και έκανε λόγο για προτάσεις νομοθετικών τροποποίησεων στα θέματα της ψηφιακής ενημέρωσης, ενώ μίλησε ακόμα για διαδικασία iso στην πληροφορία.

Ωστόσο το πιο ενδιαφέρον μέρος της εκδήλωσης ήρθε προς το τέλος με τις παρουσιάσεις των ειδικών της τεχνολογίας ως προς το φαινόμενο των ψευδών ειδήσεων. Ο ερευνητής του «Δημόκριτου» Γιώργος Γιαννακόπουλος, ενώ προέβη σε μια επισκόπηση της σύγκλισης των σχετικών τεχνολογιών με την τεχνητή νοημοσύνη και τη μηχανική μάθηση, υπογράμμισε πως ο άνθρωπος πρέπει να είναι κάθε φορά στο προσκήνιο και επισήμανε πως ο δημοσιογράφος πρέπει να έχει τα υλικά αγαθά και τον χρόνο για να μπορέσει να δουλέψει αποτελεσματικά σε συνεργασία με επιστήμονες της πληροφορικής.

Οι εφαρμογές

Από την πλευρά του ο προϊστάμενος του τμήματος Innovation Lab της εταιρείας ATC, Νίκος Σαρρής, έκανε επίδειξη της λειτουργίας των εφαρμογών Truly Media και TruthNest. To Truly Media είναι μια εφαρμογή συλλογής, οργάνωσης και εκτίμησης της αξιοπιστίας πληροφοριών που βρίσκονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το TruthNest είναι μια εφαρμογή ανάλυσης περιεχομένου που προέρχεται από το Twitter και προσφέρει στους χρήστες χρήσιμα στοιχεία, τα οποία μπορούν να τους βοηθήσουν στην εκτίμηση της αξιοπιστίας πληροφοριών και πηγών.

«Υπάρχει μια συνεχής αναφορά στον Τραμπ και στις ψευδείς ειδήσεις στο εξωτερικό και ξεχνάμε όσα γίνονται κάθε μέρα στη χώρα στα δικά μας μίντια» είπε ο Δημήτρης Παπαευαγγέλου, δημιουργός του καινοτόμου (παγκοσμίως) σύνθετου λογισμικού παρακολούθησης της λογοκλοπής, της παραποίησης της είδησης και της αλυσίδας της παραπληροφόρησης σε τρέχοντα χρόνο στις ψηφιακές δημοσιογραφικές πλατφόρμες (plagiari.sm).

Ο ίδιος ξεκαθάρισε πως, όσο και αν εξελίσσονται οι αλγόριθμοι, ο ρόλος του δημοσιογράφου θα είναι καθοριστικός στο μέλλον και πρέπει να ενισχυθεί.

Πολλές ερωτήσεις από το κοινό δέχτηκε και ο 20χρονος φοιτητής Βαλεντίνος Τζέκας, γνωστός πλέον πανευρωπαϊκά για το λογισμικό FightHoax, μια εφαρμογή που υπόσχεται τον εντοπισμό των ψευδών ειδήσεων σε ποσοστό κοντά στο 90% και μεταξύ άλλων «κρίνει» αν το άρθρο είναι άρθρο γνώμης, αν περιέχει τίτλο για να σε οδηγήσει να κάνεις κλικ (clickbait), εάν η γλώσσα είναι προπαγανδιστική και τι συναισθήματα απορρέουν από το δημοσίευμα.

«Το πιο σκληρό νόμισμα της δημοσιογραφίας είναι η αξιοπιστία» επισήμανε πρόσφατα το Nieman Lab του Harvard και πλέον αν για κάτι πρέπει να μιλήσουμε είναι όχι γενικώς και αορίστως για την εκπαίδευση κοινού και δημοσιογράφων σχετικά με τα fake news και τα υπερόπλα καταπολέμησής τους, αλλά για το ίδιο το μοντέλο χρηματοδότησης των μέσων που οδηγεί στον συγκεκριμένο τρόπο παραγωγής και επεξεργασίας της πληροφορίας.

MEDIA
Ολο και πιο δύσπιστοι απέναντι στις ειδήσεις
Η Ελλάδα στο προτελευταίο σκαλοπάτι της «κλίμακας εμπιστοσύνης» μεταξύ 38 χωρών ● Στο 92% έφτασε το ποσοστό του πληθυσμού που ενημερώνεται από το Διαδίκτυο ● Ποιοι είναι οι δημοφιλέστεροι ιστότοποι.
Ολο και πιο δύσπιστοι απέναντι στις ειδήσεις
MEDIA
ΕΣΠΗΤ: Να μην αποκλειστεί ο περιοδικός Τύπος από τα μέτρα ενίσχυσης
Επιφυλάξεις και προβληματισμό εκφράζει η Πανελλήνια Ένωση Συντακτών Περιοδικού και Ηλεκτρονικού Τύπου (ΕΣΠΗΤ) για τη νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης για τα μέτρα στήριξης του έντυπου Τύπου. Όπως τονίζει,...
ΕΣΠΗΤ: Να μην αποκλειστεί ο περιοδικός Τύπος από τα μέτρα ενίσχυσης
MEDIA
Αιδώς... «Αργείοι»
Εδώ και τρεις εβδομάδες η Ιθάκη έχει μείνει χωρίς εφημερίδες. Κάποιο ζήτημα με τον τοπικό πράκτορα διανομής Τύπου και το αναγνωστικό κοινό έμεινε, μένει, χωρίς έντυπη ενημέρωση. Τηλεφώνησαν αναγνώστες της...
Αιδώς... «Αργείοι»
MEDIA
Τριετές σχέδιο ενίσχυσης του Τύπου
Τα πολυπόθητα μέτρα στήριξης του Τύπου στην Ελλάδα, των εφημερίδων βασικά και κύρια, παραμένουν ακόμα εξαγγελίες. Σύμφωνα με τον πρώτο σχεδιασμό, θα ξεκινήσει λίαν συντόμως ένα rebranding της χώρας σε Ελλάδα...
Τριετές σχέδιο ενίσχυσης του Τύπου
MEDIA
Η «El Pais» σταμάτησε τις μηχανές της
Η φράση «Σταματήστε τις μηχανές!» είναι συνδεδεμένη με την ιστορία του Τύπου και των εφημερίδων, διότι σημαίνει ότι υπάρχει μεγάλη και σπουδαία είδηση, η οποία επιβάλλει έκτακτη έκδοση ή αλλαγή στην υπάρχουσα....
Η «El Pais» σταμάτησε τις μηχανές της
MEDIA
ΠΟΕΣΥ: 48ωρη απεργία στα ΜΜΕ
Απεργία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης προανήγγειλε η ΠΟΕΣΥ, για το ασφαλιστικό. Εφημερίδες, περιοδικά και διαδικτυακά θα απεργήσουν Πέμπτη και Παρασκευή, ενώ τα ραδιόφωνα και οι τηλεοράσεις Παρασκευή και Σάββατο.
ΠΟΕΣΥ: 48ωρη απεργία στα ΜΜΕ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας