Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
H λογοτεχνική ζωή της χώρας είναι υπόθεση εσωτερικής κατανάλωσης

Γιάννης Δούκας: Η Θήβα μέμφις, Εκδόσεις Πόλις

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

H λογοτεχνική ζωή της χώρας είναι υπόθεση εσωτερικής κατανάλωσης

  • A-
  • A+

Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα o ποιητής Γιάννης Δούκας απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.

Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;

Το ίδιο συνεχώς – στον βαθμό, βέβαια, που με δεσμεύει κάθε φορά, ως αναλλοίωτη μεθοδολογία, η προσπάθεια να συγκροτήσω μια –συγκυριακή, έστω, και ιδιοσυγκρασιακή– ανθολόγηση του κόσμου. Το βλέμμα δεν αλλάζει, αλλάζει όμως το εκάστοτε σχήμα του, μέσα από την ανάγκη μου να πειραματιστώ με τη μορφή και τα όριά της. Αλλάζει και η εμβάθυνση στην ανθρώπινη εμπειρία, το εύρος των συναισθημάτων, δηλαδή, και το πώς, πάσχοντας και πράττοντας, ανακαλύπτουμε την ταυτότητά μας.

Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;

Ακολουθώντας την εκφραστική παράδοση, επιδιώκω να συνομιλήσω με τη μουσική, τις πλαστικές τέχνες, τον κινηματογράφο, υπομνηματίζοντας τις αναφορές μου και φιλοδοξώντας ν’ αναπαραστήσω με τις λέξεις το γλωσσικά απερίγραπτο.

Και με την Ιστορία, μαζί, ως εν εξελίξει καταγραφή όχι μόνο των γεγονότων, αλλά και του αντίκτυπού τους στη μικροκλίμακα. Αυτά τα δύο, κατ’ εξοχήν, συναντώνται στο καινούργιο μου βιβλίο.

Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;

Βιάστηκα να δημοσιεύσω, στα είκοσί μου μόλις, μια συλλογή σύντομων πεζογραφημάτων ή πλάνων σεκάνς, όπως τα αποκαλούσα. Νιώθω τρυφερότητα απέναντί τους, γιατί αποτυπώνουν μια στιγμή της ύπαρξής μου – κι ίσως και κάτι να εγκυμονούν. Μου έλειπαν, ωστόσο, η εμπειρία και η αυτεπίγνωση – δεν είχα βρει ακόμη τη φωνή μου στην ποίηση.

Από την άλλη, κωλυσιέργησα στην επεξεργασία αυτού που θα βγει σε λίγο. Είναι σχεδόν έτοιμο εδώ και τριάμισι χρόνια και ωστόσο δίσταζα να το ξαναγγίξω και να του δώσω την τελική του μορφή. Ισως, σκέφτομαι, επειδή πρόκειται για βιβλίο μετάβασης, τόσο με την έννοια της αλλαγής ύφους όσο και με την αναθεώρηση των δεδομένων της ζωής μου. Η έκδοση του βιβλίου, λοιπόν, έπρεπε να συμπέσει και να συντονιστεί μαζί τους. Να τα βρει στερεωμένα.

Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου…

Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, για την ασύγκριτη μουσική τους και την ένδοξη σκαλωσιά του ανολοκλήρωτου. Οι Μέρες του Σεφέρη, το μεγάλο υπαρξιακό μυθιστόρημα του εικοστού αιώνα και του ανθρώπου που «κράτησε τούτες τις σημειώσεις καθώς έσχιζε». Τα Ποιήματα 1943-1987 του Εκτορα Κακναβάτου, σπουδή στο με τι τόλμη δικαιούμαστε να κτηματογραφήσουμε την άβυσσο.

Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;

Η κάθε είδους κρίση χρησιμεύει εάν πυροδοτεί αυτοεξέταση. Καλοπροαίρετες ενστάσεις έχουν σταθεί αφορμή να επανεκτιμήσω και ν’ αναθεωρήσω σκέψεις μου, να θέσω προτεραιότητες για επόμενα βήματα και μελλοντικά σχέδια. Από την άλλη, ο ανοικονόμητος έπαινος, όποτε έρχεται, με υποψιάζει μόνο για τη μειωμένη εγκυρότητα της πηγής του.

Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;

Για τον αειθαλή του Μύθο και την κατοπτρική του Ιστορία, ο Καβάφης. Ως προς το σήμερα, μένοντας στο ποιητικό είδος και θέτοντας την έλξη σε όρους όχι μόνο αναγνωστικής προτίμησης, αλλά και λογοτεχνικής συνομιλίας, χαίρομαι τη συγγένεια και τη συνύπαρξή μου με τη Λένια Ζαφειροπούλου και τον Χάρη Ψαρρά.

Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;

Συντροφιές υπάρχουν, ελάχιστα, όμως, διαμορφώνουν. Ας μην κοροϊδευόμαστε: η λογοτεχνική ζωή της χώρας είναι υπόθεση εσωτερικής κατανάλωσης. Εκτός από τους άμεσα εμπλεκομένους κι επιδόξους, την παρακολουθούν, στην καλύτερη των περιπτώσεων, λίγες χιλιάδες ανθρώπων. Το πνευματικό κλίμα της εποχής –άπνοια και κουφόβραση– αλλού σφυρηλατείται.

Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας εκτός συνόρων είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;

Εντός συνόρων πώς είναι;

Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;

Δεν θα μπορούσαν ποτέ να μείνουν στο κατώφλι του. Ακόμη κι όταν δραπετεύω από τη συγκυρία, είναι για να τη σχολιάσω. Ακόμη κι όταν ψάχνω αλλού την ιδιόλεκτό μου, είναι για να εκφραστώ στην εποχή μου.

Σας απασχολεί αν, μετά θάνατον, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;

Αν έλεγα όχι, θα ήμουν υποκριτής. Αυτό, βέβαια, που μας παρηγορεί και μας ανεφοδιάζει είναι η πρόσληψή μας τη στιγμή που κι εμείς τη βιώνουμε. Αλλά το κάθε έργο για έναν διευρυμένο χρονικό ορίζοντα σχεδιάζεται – και κανείς δεν θέλει να λησμονηθεί, να μην αφήσει ίχνη. Εμπίπτει κάτι τέτοιο, φυσικά, και στη φιλολογική περιέργεια για το πώς θ’ ακούγεται στο μέλλον η φωνή μας, πόσο γρήγορα θα εκπνεύσει, πότε θα μοιάσουμε «με τ’ απολιθωμένα εκείνα τέρατα». Εν πάση περιπτώσει, ας επιζήσει πρώτα η ανθρωπότητα και ο πλανήτης που –φιλοξενούμενή του– διαγουμίζει και θα δούμε!


📍 Ο Γ. Δούκας (Αθήνα, 1981) έχει σπουδάσει φιλολογία και ψηφιακές ανθρωπιστικές επιστήμες. Τα ώς τώρα βιβλία του: Ο κόσμος όπως ήρθα και τον βρήκα (Κέδρος, 2001), Στα μέσα σύνορα (Πόλις, 2011) και Το σύνδρομο Σταντάλ (Πόλις, 2013). Εχει τιμηθεί με τα βραβεία Πρωτοεμφανιζόμενου Ποιητή του περιοδικού «Διαβάζω» και Γ. Αθάνα της Ακαδημίας Αθηνών. Σύντομα θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πόλις το νέο του ποιητικό βιβλίο με τίτλο η θήβα μέμφις.

ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Ακόμα και ένα ιστορικό μυθιστόρημα καθρεφτίζει το σήμερα
Η Αργυρώ Μαντόγλου απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.
Ακόμα και ένα ιστορικό μυθιστόρημα καθρεφτίζει το σήμερα
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Δεν υπάρχει τίποτα πιο πολιτικό απ’ ό,τι είναι βαθύτατα προσωπικό
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο Νικήτας...
Δεν υπάρχει τίποτα πιο πολιτικό απ’ ό,τι είναι βαθύτατα προσωπικό
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Ο συγγραφικός μου κόσμος τρέφεται από το ιστορικό παρελθόν
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα o Ισίδωρος Ζουργός, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να...
Ο συγγραφικός μου κόσμος τρέφεται από το ιστορικό παρελθόν
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Ενα υπαρξιακό ίχνος είναι το έργο μας
Η Κατερίνα Χανδρινού γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται ως δικηγόρος. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το αφήγημά της Κόρκυρα. Προηγήθηκαν τα ποιητικά βιβλία: Γιατί δεν οδηγούν οι ποιητές και Συμπαθές αγρίμι....
Ενα υπαρξιακό ίχνος είναι το έργο μας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια στοχαστική ελεγεία
Το ποιητικό έργο του Αντώνη Φωστιέρη είναι ένα από τα περισσότερο καταξιωμένα στο σύνολο της ποιητικής παραγωγής από τη δεκαετία του 1970 και εξής, ειδικότερα σε ό,τι κατά συνθήκη ονομάζουμε μέχρι σήμερα...
Μια στοχαστική ελεγεία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας