Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η γραφή είναι, πριν απ’ όλα, μια πράξη ζωής
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η γραφή είναι, πριν απ’ όλα, μια πράξη ζωής

  • A-
  • A+

Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα, o Νίκος Χρυσός απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές


● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;

Επιδιώκω σε κάθε συγγραφική απόπειρά μου να βλέπω τον κόσμο από άλλη γωνία και θέση. Καθώς αλλάζω με τα χρόνια, ακόμα κι αν διατηρώ τις εμμονές και τις αγωνίες μου, προκύπτουν μοιραία τομές και ασυνέχειες που εμπλουτίζουν το έργο. Εκπλήσσομαι πάντως όταν «ξεφλουδίζοντας» τις πράξεις ή τις προθέσεις κάποιου ήρωά μου ανακαλύπτω μια εμμονή μου να παραμένει, πεισματικά, κι ας ενδύεται διαφορετικά μυθοπλαστικά προσωπεία.

● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας…

Μια κουβέντα, ένα βλέμμα, η ζωή, οι τέχνες, η πόλη, τα πρόσωπα των ανθρώπων, κάθε μικρό ή μεγάλο περιστατικό της Ιστορίας επιδρά άλλοτε περισσότερο κι άλλοτε λιγότερο καθοριστικά. Οι εικόνες της πραγματικότητας και της φαντασίας αποκαλύπτονται σαν αναλαμπές και απαιτούν τη θέση τους στα γραπτά μου.

● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα…

Δεν ένιωσα ώς τώρα την ανάγκη ούτε να κωλυσιεργώ ούτε να επισπεύσω τη δημοσίευση κάποιου κειμένου. Μου αρέσει πάντως να ζω μέσα στις ιστορίες μου, τουλάχιστον μέχρι να ωριμάσουν και να διεκδικήσουν την αυτοτέλεια και την αυτονομία τους. Οσο γράφω με βασανίζει μονάχα η απορία αν το βιβλίο θα ολοκληρωθεί ή αν θα είναι ένας άθλος σισύφειος.

● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου…

Διαλέγω λιγάκι στην τύχη τρία βιβλία από όσα μ’ έχουν σφραγίσει: η «Βάρδια» του Νίκου Καββαδία, «Το βιβλίο της άμμου» του Μπόρχες και ο «Αυτόχειρ» του Μητσάκη.

● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;

Οι κριτικές, ανεξάρτητα από το πρόσημό τους, διαπιστώνουν συχνά ατέλειες ή επιτεύγματα που δεν είχα εντοπίσει ή συλλάβει. Τις σημειώνω, τις ερμηνεύω, αλλά δεν σχολιάζω τις προθέσεις του συντάκτη τους. Εξάλλου κάθε αναγνωστική προσέγγιση δικαιούται να αψηφά ή να παραχαράσσει την πρόθεση του συγγραφέα.

● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του…

Εκατοντάδες κείμενα από όλα τα λογοτεχνικά είδη με σημάδεψαν και συνεχίζουν να με συναρπάζουν. Συχνά κάποιο βιβλίο παραμένει μήνες ή χρόνια δίπλα στο προσκέφαλό μου ώσπου οι χωροταξικές ανάγκες επιβάλλουν την αντικατάστασή του. Αν συνομολογούσα την πανθομολογούμενη γοητεία των μυθοπλαστικών κόσμων του Γονατά και του Καχτίτση, είτε αν μνημόνευα τις ιστορίες του λησμονημένου Γιώργου Δενδρινού και τα σπαρακτικά διηγήματα της Μαρίας Κουγιουμτζή, θα αδικούσα εκατοντάδες άλλους συγγραφείς ή κείμενα που με γοητεύουν και με εμπνέουν στο διηνεκές.

● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;

Συντροφιές υπήρχαν και θα υπάρχουν πάντα και ίσως συμβάλλουν στη διαμόρφωση του πνευματικού κλίματος κάθε εποχής, δεν νομίζω ωστόσο πως υπάρχει σήμερα μια συμπαγής λογοτεχνική ομάδα με ρητά διατυπωμένες αισθητικές θέσεις ή προθέσεις.

● Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική…

Η προώθηση της ελληνικής λογοτεχνίας θα έπρεπε να αποτελεί μέλημα της πολιτείας, αφού θα ενίσχυε το στίγμα της χώρας μας όχι μόνο στον λογοτεχνικό και πολιτιστικό, αλλά και στον διπλωματικό και πολιτικό χάρτη. Χωρίς μια τέτοια θεσμική υποστήριξη είναι νομίζω αδύνατη μια δυναμική παρουσία εκτός των συνόρων.

● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;

Η γραφή είναι, πριν από όλα, μια πράξη ζωής κι επομένως θα ήταν αδύνατον να παραμένει ανεπηρέαστη από τις συνθήκες της πραγματικότητας.

● Σας απασχολεί αν, μεταθανατίως, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας…

Mετά την έκδοση ενός βιβλίου δεν είμαι πια ο ίδιος άνθρωπος που ήμουν όσο συνέθετα τις σελίδες του. Υπό το πρίσμα αυτό, η όποια αξία αποδίδεται στον συγγραφέα του βιβλίου στην πραγματικότητα ανήκει σε έναν άλλον που δεν είναι πια εγώ. Αυτό που μ’ ενδιαφέρει είναι το βιβλίο να συναντήσει όσο το δυνατόν περισσότερους αναγνώστες.


Ο Ν. Χρυσός (Αθήνα, 1972) έχει γράψει τα μυθιστορήματα: «Το μυστικό της τελευταίας σελίδας» (Καστανιώτης, 2009) και «Καινούργια μέρα» (Καστανιώτης, 2018∙ Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης 2019∙ Βραβείο Λογοτεχνικού Περιοδικού «Κλεψύδρα»/Λέσχης Πολιτισμού «Εναστρον» 2019). Το 2014 επιμελήθηκε τη σχολιασμένη επανέκδοση του βιβλίου «Αξέχαστοι καιροί» του Λευτέρη Αλεξίου και τον συλλογικό τόμο «Ιστορίες βιβλίων», ενώ το 2019 επιμελήθηκε μαζί με την Ιωάννα Σπηλιοπούλου τον συλλογικό τόμο «Ο Νίκος Καζαντζάκης και η πολιτική» (όλα από τις Εκδόσεις Καστανιώτη).

ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Σχεδόν σωματικός δισταγμός για όλες τις βεβαιότητες
Δέκα ερωτήσεις για μια συνομιλία ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα η Μάρω Δούκα απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.
Σχεδόν σωματικός δισταγμός για όλες τις βεβαιότητες
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Φοβάμαι πως η λογοτεχνία πλέον δεν διαμορφώνει κλίμα
Δέκα ερωτήσεις, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο Ηλίας Μαγκλίνης απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας,...
Φοβάμαι πως η λογοτεχνία πλέον δεν διαμορφώνει κλίμα
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Δεν κοιμάμαι και ξυπνάω με την έγνοια της αθανασίας
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα o Μιχάλης Μακρόπουλος
Δεν κοιμάμαι και ξυπνάω με την έγνοια της αθανασίας
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Το πολιτικό ημερολόγιο εισβάλλει στο συγγραφικό μου εργαστήριο
Δέκα ερωτήσεις για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα o Νικόλας Σεβαστάκης, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, διαθέσεις, εμμονές,...
Το πολιτικό ημερολόγιο εισβάλλει στο συγγραφικό μου εργαστήριο
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Κάποιοι να με ανακαλύψουν σε μια βιβλιοθήκη, τυχαία…
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα η Αγγέλα Καστρινάκη απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να...
Κάποιοι να με ανακαλύψουν σε μια βιβλιοθήκη, τυχαία…
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Γράφω λίγο και δημοσιεύω ακόμα λιγότερο
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο Γιάννης Παλαβός, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να...
Γράφω λίγο και δημοσιεύω ακόμα λιγότερο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας