Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το εργαστήρι μου έχει ανοιχτά παράθυρα

Φαίδων Ταμβακάκης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το εργαστήρι μου έχει ανοιχτά παράθυρα

  • A-
  • A+

Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο Φαίδων Ταμβακάκης, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές

● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;

Με μία έννοια γράφω το ίδιο βιβλίο, αλλά όχι το ίδιο κεφάλαιο: το βιβλίο της εμπειρίας από τη ζωή στον φιλόξενο πλανήτη Γη. Ομως δεν γράφω ημερολόγιο, υπάρχει μια ασυνέχεια, οι εμπειρίες χρωματίζονται από εικόνες και επεισόδια, δεν συνεχίζω από εκεί που σταμάτησα, ώστε κάποιος μπορεί να νομίσει ότι πρόκειται για ασύνδετες ζωές και διαφορετικούς συγγραφείς.

● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας…

Τα συνηθισμένα: έρωτας, απογοήτευση, ελπίδα, δηλαδή, εν συντομία, το ταξίδι. Κι όπως πολλοί γνωρίζουν που προσπάθησαν, πιο εύκολα κουράζεις αφηγούμενος το ταξίδι, παρά κουράζεσαι ταξιδεύοντας ο ίδιος.

● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα…

Απωθώ κάποια βιβλία που δεν έχω γράψει ή ολοκληρώσει ακόμη, κυρίως από τον φόβο να αδικήσω μια, όπως πιστεύω, αξιοϊστόρητη φαντασία. Τέτοια κουβαλάω αρκετές δεκαετίες το καθένα και ομολογώ ότι θα με ανακουφίσει να τα βρω γραμμένα, όπως τους αξίζει, από κάποιον άλλο. Βιάζομαι πάντα να παραδώσω ένα βιβλίο που νομίζω ότι τέλειωσε και κάποιες, όχι λίγες φορές, ο εκδότης μου έχει την καλοσύνη να το επιστρέψει με υποδείξεις.

● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου…

«Το στρίψιμο της βίδας», του Χένρι Τζέιμς, «Ιστορίαι» Ηροδότου και «Ο τελευταίος Βαρλάμης» του Θανάση Βαλτινού. Φυσικά υπάρχουν και αρκετά ακόμη, αλλά ζητήσατε τρία και ίσως αργότερα ανασκευάσω, αλλά όχι για τον Ηρόδοτο.

● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές με τις οποίες υπομειδιάσατε;

Εδώ θα θυμηθώ μια ιστορία που άκουσα. Οταν ο Σαββόπουλος βρέθηκε επί δικτατορίας στην Ασφάλεια, τον έβαλαν σε ένα ανακριτικό γραφείο και κάποιος τον χτύπησε. Τότε γύρισε ο Σαββόπουλος και ρώτησε «Εμένα βαράτε;». Κάπως έτσι νιώθω κι όταν δέχομαι δυσμενή κριτική για βιβλία κι όταν δέχομαι ευνοϊκά σχόλια. Δεν ξέρω πώς να το ερμηνεύσω, αλλά δεν νιώθω τα κείμενα δικά μου, όπως θα απολογηθώ εάν σκουντήσω κάποιον στην ουρά του φούρνου ή θα δεχτώ τους επαίνους για μια καλή πράξη. Μάλλον αισθάνομαι κομιστής στην τέχνη κι όχι αποστολέας.

● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του...

Πάρα πολλοί. Θα αναφέρω τον Ηρόδοτο από τους παλιούς και τον Βαλτινό από τους συγχρόνους, αλλά θαυμάζω όσους έχουν ιδιαίτερη ικανότητα με τη γλώσσα μας και την ξεδιπλώνουν κατά τρόπο που δεν νιώθω ικανός ο ίδιος να το κάνω. Θυμάμαι, για παράδειγμα, τα υπέροχα ελληνικά του Αναστάσιου Ορλάνδου.

● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;

Σήμερα νομίζω ότι οι υπηρέτες της τέχνης μαζεύονται ανακατεμένοι, όχι μόνοι οι λογοτέχνες, όπως παλαιότερα οι υπηρέτες των πύργων, στην κουζίνα. Καμαριέρες και υποκόμοι, βαλέδες, μάγειροι και γκουβερνάντες. Ισως τους φέρνει πιο κοντά η ταπεινή τους θέση, η απόσταση από τα αφεντικά, μαζί πίνουν, τρώνε, συμμιγνύονται και περνάνε μια χαρά. Δεν είμαι σίγουρος ότι αυτές οι συνάξεις οδήγησαν ποτέ σε επανάσταση ή ανατροπή του κατεστημένου, είναι ωστόσο οι φωτεινές στιγμές μιας κοπιαστικής ζωής, κάτι να προσδοκάς όταν δεν μπορείς να ζήσεις ελεύθερος.

● Για ποιον λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική...

Η εύκολη απάντηση είναι ότι μάλλον δεν αξίζει όσο η ξένη, αλλά επανειλημμένα έχω συγκρίνει ελληνικά και ξένα αντίστοιχα κείμενα και συχνά το ελληνικό υπερτερούσε. Φταίει το μάρκετινγκ ή η έλλειψη του; Φταίει η γλώσσα που είναι μικρή; Φταίει ο φαύλος κύκλος της υπανάπτυξης (δηλαδή είμαι φτωχός -σε χρόνο- και δεν μπορώ να επενδύσω, άρα με προσπερνούν οι πλούσιοι); Φταίει ο Σόρος; Οποιος ξέρει το μυστικό ας μη διστάσει να επικοινωνήσει μαζί μου άμεσα.

● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;

Το εργαστήρι μου έχει ανοιχτά παράθυρα. Ομως όταν φυσήξει Σιμούν, με την άμμο να τρυπώνει παντού, σφραγίζω τα παντζούρια.

● Σας απασχολεί αν, μεταθανατίως, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας...

Ως γνήσιος Ελλην, θα το αντιμετωπίσω την τελευταία στιγμή.


Ο Φ. Ταμβακάκης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1960. Σπούδασε οικονομικά και αγγλική φιλολογία. Εχει εκδώσει τα πεζογραφήματα: «Ευμορφία» (1982), «Τα τοπία της Φιλομήλας» (1988), «Η υστάτη και τέσσερις σπουδές» (1991), το μυθιστόρημα «Οι ναυαγοί της Πασιφάης» (1997, Βραβείο Μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω»), τη συλλογή διηγημάτων «Αδεια ξενοδοχεία» (2005) και τη νουβέλα «Αναπαλαίωση» (2015, Βραβείο Νουβέλας της Ακαδημίας Αθηνών - Ιδρυμα Πέτρου Χάρη).

Πρόσφατα κυκλοφόρησε «Η έβδομη ιστορία. Το μυστικό της Σεσάτ» (2019). Εχει μεταφράσει Τζων Φόουλς, Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ, Ζέλντα Φιτζέραλντ, Μπ. Τρέιβεν, Αϊσμπεργκ Σλιμ κ.ά.

ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Το πολιτικό ημερολόγιο εισβάλλει στο συγγραφικό μου εργαστήριο
Δέκα ερωτήσεις για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα o Νικόλας Σεβαστάκης, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, διαθέσεις, εμμονές,...
Το πολιτικό ημερολόγιο εισβάλλει στο συγγραφικό μου εργαστήριο
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Κάποιοι να με ανακαλύψουν σε μια βιβλιοθήκη, τυχαία…
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα η Αγγέλα Καστρινάκη απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να...
Κάποιοι να με ανακαλύψουν σε μια βιβλιοθήκη, τυχαία…
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Γράφω λίγο και δημοσιεύω ακόμα λιγότερο
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο Γιάννης Παλαβός, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να...
Γράφω λίγο και δημοσιεύω ακόμα λιγότερο
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Η γραφή είναι, πριν απ’ όλα, μια πράξη ζωής
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα, o Νίκος Χρυσός απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να...
Η γραφή είναι, πριν απ’ όλα, μια πράξη ζωής
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Οσα μεταφέρουν το μήνυμα της Ιστορίας μ’ έναν ειρωνικό τρόπο
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο ποιητής Χάρης Βλαβιανός.
Οσα μεταφέρουν το μήνυμα της Ιστορίας μ’ έναν ειρωνικό τρόπο
ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Μου κάνουν καλό οι ζωές των άλλων...
Δέκα ερωτήσεις, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα η Ελένη Γκίκα, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις,...
Μου κάνουν καλό οι ζωές των άλλων...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας