Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πασιονάρια του μαροκινού σεξ

«Το δικαίωμα στη σεξουαλικότητα είναι ένα πολιτικό δικαίωμα» τονίζει η Γαλλο-Μαροκινή Λεϊλά Σλιμανί, από τα δυναμικότερα αστέρια της νέας μαχητικής γυναικείας λογοτεχνίας, που ταράζει τα νερά με το «Σεξ και Ψέματα»

EPA/ZIPI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πασιονάρια του μαροκινού σεξ

  • A-
  • A+

Μια παλιά Μερσεντές είναι σταθμευμένη στην παραλία της Μουχαμαντία στο Μαρόκο. Στο πίσω κάθισμα είναι ένα ζευγάρι αξιοσέβαστοι εξηντάρηδες, στελέχη και οι δύο στον ιδεολογικό βραχίονα (Κίνημα Ενότητας και Μεταρρύθμισης) του μετριοπαθούς ισλαμικού κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, που κυβερνά. Η χήρα Φάτιμα Νετζάρ, 62 χρόνων, και ο παντρεμένος Μουλάι Ομάρ Μπενχαμάντ, διδάκτορας ισλαμικών σπουδών, 63 χρόνων, βρίσκονται σε οργασμό.

Είναι Αύγουστος του 2016. Ξαφνικά, η παραλία γεμίζει αστυνομικούς. Τους συλλαμβάνουν «επ’ αυτοφώρω να μοιχεύονται». Και γίνεται χαμός. Βιώνουν στο πετσί τους την αυθαιρεσία και τον εξευτελισμό που καραδοκεί για όλους τους πολίτες του Μαρόκου σχετικά με την ερωτική τους ζωή. Στον Τύπο διαρρέουν ζουμερές λεπτομέρειες από τα ευρήματα της αστυνομίας· το συντηρητικό στρατόπεδο, μέσω ενός «Φόρουμ» για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ψελλίζει κάτι σχετικό με την κακή εφαρμογή των νόμων· και η κοινή γνώμη στιγματίζει την υποκρισία του ζευγαριού.

Η Νετζάρ, που εμφανίζεται πάντα με μαντίλα, είναι γνωστή για τα υπερσυντηρητικά της κηρύγματα, και ο Μπενχαμάντ για τη φάτουα που απαγόρευε την ανταλλαγή φράσεων αγάπης στο Facebook. Και οι δύο, πατώντας στον Ποινικό Κώδικα που ποινικοποιεί την εκτός γάμου συνουσία, πρωτοστατούσαν με έναν λόγο τιμωρητικό στην καλλιέργεια του μισογυνισμού, του ρατσισμού εναντίον των ομοφυλόφιλων και του νοσηρού πουριτανισμού που όχι μόνο ευνουχίζει τα σώματα και τα μυαλά των ανθρώπων, αλλά ασκεί και κοινωνικό έλεγχο. Ομως μετά από αυτό το επεισόδιο, έγιναν παρά τη θέλησή τους τα λάβαρα της «σεξουαλικής μιζέριας».

Αυτός ακριβώς ο όρος, που παραπέμπει στη διαμάχη γύρω από την αποποινικοποίηση του σεξ στον αραβομουσουλμανικό κόσμο, οδηγεί το αφηγηματικό νήμα της Λεϊλά Σλιμανί στο Σεξ και Ψέματα. Η σεξουαλική ζωή στο Μαρόκο (εκδ. νήσος, μετάφραση και ευρετήριο πραγματολογικών αναφορών: Κική Καψαμπέλη). Πρόκειται για μια μαχητική συλλογή φεμινιστικής πνοής με δεκαέξι φωνές διαμαρτυρίας, η οποία έχει ταράξει τα νερά στο Μαρόκο και έχει προκαλέσει πολεμική στη Γαλλία, όπου κατοικεί η συγγραφέας που το 2016 απέσπασε το κορυφαίο λογοτεχνικό βραβείο Γκονκούρ, για το μυθιστόρημά της Chanson douce (Νανούρισμα).

Το επεισόδιο «Νετζάρ, Μπενχαμάντ» είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την καθημερινότητα στο Μαρόκο μετά το 2011 (και το ξέσπασμα των κινημάτων της Αραβικής Ανοιξης). Η Σλιμανί το σταχυολογεί προκειμένου να τεκμηριώσει τις μαρτυρίες σεξουαλικής καταπίεσης, στέρησης, οδύνης και αποξένωσης, που συγκέντρωσε στο βιβλίο της.

Και παραθέτει άλλα, εξίσου εύγλωττα και σκληρά επεισόδια που πλήττουν κυρίως τις γυναίκες, τους νέους και τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα στο Μαρόκο, όπως: οι ξυλοδαρμοί και οι βιασμοί, η αιμομιξία, οι αυτοκτονίες ανηλίκων, τα λιντσαρίσματα ομοφυλόφιλων στη μέση του δρόμου, οι εξευτελισμοί και η περιθωριοποίηση όσων υπερασπίζονται τη σεξουαλική ελευθερία, οι «δίκες της μίνι φούστας» για προσβολή της δημοσίας αιδούς, η λογοκρισία ταινιών για τη σεξουαλική καταπίεση και, παράλληλα, η κατανάλωση της διαδικτυακής πορνογραφίας ή οι μπίζνες των παρθενορραφών κ.ο.κ. Η «σεξουαλική μιζέρια» είναι εκείνη που εκβάλλει στην αρσενική επιθετικότητα και στη σεξουαλική βία, σημειώνει ο 70χρονος καθηγητής Αμπντελσαμάντ Ντιαλμί, εισηγητής του όρου, κοινωνιολόγος της σεξουαλικότητας, του φύλου, και της θρησκείας, ο οποίος καταθέτει εδώ τη μαρτυρία της περιθωριοποίησής του.

Τον ίδιο όρο, «σεξουαλική μιζέρια», χρησιμοποίησε σε άρθρο για τον αραβικό κόσμο στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» (Φεβρ. 2016) ο, επίσης βραβευμένος (Γκονκούρ 2015) Αλγερινός συγγραφέας Καμέλ Νταούντ, εισπράττοντας από Γάλλους διανοούμενους τον ψόγο ότι διασπείρει «οριενταλιστικά κλισέ».

Η Σλιμανί δεν έγραψε ούτε κοινωνιολογική μελέτη ούτε δοκίμιο, αλλά αναγνώρισε στις γυναίκες τη θέση τους ως υποκείμενα της Ιστορίας. Τις έβγαλε από την απομόνωση, τους έδωσε φωνή, πρόβαλε το δίκιο τους και φώτισε την πολιτική διάσταση της υπόθεσης που, όπως γράφει, δεν είναι ταυτοτική. Διότι τα δικαιώματα στη σεξουαλικότητα δεν είναι δικαιώματα δευτερεύοντα σε σχέση με τα δικαιώματα του ανθρώπου στην παιδεία ή στην υγεία, για τα οποία επίσης δίνονται μάχες σε πολλές χώρες του αραβικού κόσμου. «Θα έπρεπε να είναι εγγυημένα για όλους και αναπαλλοτρίωτα.

Μέσα από το δικαίωμα να διαθέτεις το σώμα σου όπως εσύ το εννοείς, με ασφάλεια και αξιοπρέπεια, και να έχεις μια σεξουαλική ζωή ελεύθερη από καταναγκασμούς ή επιταγές (προγαμιαίας παρθενίας, αναπαραγωγής κ.ά.), διακυβεύονται τα πολιτικά σου δικαιώματα».

Αραβομουσουλμανική διανόηση, τόλμη και γκρίνιες

Το Σεξ και Ψέματα ξεχωρίζει διότι συνδυάζει τις σημερινές μαρτυρίες γυναικών από τα χαμηλά και τα μεσαία στρώματα της μαροκινής κοινωνίας, με τις παρεμβάσεις που εδώ και μισόν αιώνα κάνει η προοδευτική αραβομουσουλμανική διανόηση στα ευρύτερα ζητήματα της σεξουαλικότητας. Η συγγραφέας αναδεικνύει ένα εξαιρετικό σύνολο κοινωνιολόγων, ανθρωπολόγων, γιατρών, ακτιβιστών, στρατευμένων φεμινιστριών, ερευνητών δημοσιογράφων, καλλιτεχνών και συγγραφέων που όμως, όσο και αν έχουν ακουστεί στον δυτικό κόσμο, παραμένουν έξω από την κεντρική σκηνή, στο περιθώριο του κυρίαρχου λόγου.

Η ίδια η Σλιμανί ανήκει στην τάξη των προνομιούχων. Κόρη Μαροκινού τραπεζίτη και Αλσατής γιατρίνας, εγκαταστάθηκε στη Γαλλία το 1999, δοκιμάστηκε ως ηθοποιός, σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες, εργάστηκε ως δημοσιογράφος στο καταξιωμένο παναφρικανικό περιοδικό «Jeune Afrique» και στράφηκε στη λογοτεχνία τη στιγμή που ο μαχητικός γυναικείος λόγος έπαιρνε τα πάνω του. Εκεί όμως, έδειξε από την πρώτη στιγμή τις έκκεντρες επιλογές της. Κέρδισε το Γκονκούρ με ένα μυθιστόρημα που σπάει τη βιτρίνα της ιερής οικογένειας, ενώ το πρώτο της μυθιστόρημα (Στον κήπο του δράκου, 2014) είχε ως πρωταγωνίστρια μια νυμφομανή γυναίκα. Με αυτό έκανε περιοδεία στο Μαρόκο και χάρη σ’ αυτό γνώρισε τις γυναίκες που της εμπιστεύτηκαν τι έπαθαν, τι τόλμησαν, τι φοβήθηκαν.

Οι φωνές τους είναι συγκρατημένες, χωρίς συγκινησιακές κορόνες, αλλά αμφίθυμες, σημαδεμένες βαθιά από μια τρομερή πραγματικότητα που κι όταν ακόμα ξεφεύγει από τον νόμο, δεν ξεφεύγει από την ασφυκτική επιτήρηση της οικογένειας, της γειτονιάς, του σχολείου κ.ο.κ. Ισως κάποτε να ήταν έτσι και στον ευρωπαϊκό νότο. Ομως, γράφει η Σλιμανί, «στο Μαρόκο και σε πολλές άλλες μουσουλμανικές χώρες, η σεξουαλική μιζέρια έχει εξελιχθεί σε μαζικό κοινωνικό γεγονός με συνέπειες καθαρά πολιτικές», οι οποίες μάλιστα οξύνονται «με την εμφάνιση στον ορίζοντα του ριζοσπαστικού ισλαμισμού, με το κλείσιμο των ευρωπαϊκών συνόρων, με την άνοδο της ανεργίας στους νέους…».

Οταν λοιπόν η Λεϊλά Σλιμανί εισπράττει δυτικά πανεπιστημιακά πυρά είτε ως «ισλαμόφοβη» είτε ως «πουλημένη στη Δύση», απαντά ότι σήμερα στις φυλακές του βασιλιά Μοχάμεντ Στ΄ (κι ας είναι πιο διαλλακτικός από τον πατέρα του, Χασάν Β΄) «οι ομοφυλόφιλοι και οι μοιχαλίδες σαπίζουν με απολύτως πραγματικές ποινές».

 

Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
«Μαθαίνεις ποιος είσαι, τη μέρα που λες το μεγάλο “Οχι”»
Συγγραφέας από τους πιο καίριους και τους πιο πολιτικούς στην Ευρώπη, ο Ισπανός Χαβιέρ Θέρκας ταράζει τα διεθνή λογοτεχνικά ύδατα με το νέο του μυθιστόρημα-χωρίς- μυθοπλασία «Ο απατεώνας», που ανατέμνει τη...
«Μαθαίνεις ποιος είσαι, τη μέρα που λες το μεγάλο “Οχι”»
Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
Αέρας στα πανιά της λογοτεχνίας
Ο Έντσο Τέρτσι είναι Ιταλός και ίδρυσε μια ελληνική εκδοτική επιχείρηση. Το στοίχημά του είναι να προβάλει στο εξωτερικό ένα προφίλ της Ελλάδας, σύγχρονο, ανήσυχο και ποιοτικό, διαφορετικό από το θεσμικό...
Αέρας στα πανιά της λογοτεχνίας
Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
Πρωτοπορίες και ξερό ψωμί
Το μυθιστορηματικό ρεπορτάζ «Στο Κάσελ δεν υπάρχει λογική» του Ενρίκε Βίλα-Μάτας, που δέχτηκε να γίνει πειραματόζωο της documenta, αναβαθμίζει τη συζήτηση για τη σημασία της σκεπτόμενης σύγχρονης τέχνης σε...
Πρωτοπορίες και ξερό ψωμί
Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
Πολική λογοτεχνία vs γεωπολιτική
Το ρεύμα της πολικής πεζογραφίας, που άκμασε κατά τον 19ο αιώνα χάρη σε μερικούς από τους σπουδαιότερους συγγραφείς στην Ιστορία της Λογοτεχνίας, στάθηκε κριτικά απέναντί του και γίνεται ξανά επίκαιρο διότι...
Πολική λογοτεχνία vs γεωπολιτική
Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
Γιατί υπάρχει το δικαίωμα στην κραυγή
Η έκδοση του τελευταίου μυθιστορήματος της, Κλαρίσε Λισπέκτορ, «Η ώρα του αστεριού» από τους Αντίποδες, που οργανώνουν με την πρεσβεία της Βραζιλίας μια βραδιά με τον βιογράφο της Μπέντζαμιν Μόσερ, ξαναφέρνει...
Γιατί υπάρχει το δικαίωμα στην κραυγή
Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
Πολιτικοποίηση των συνόρων
Η Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη υπογράφει την πρώτη ανθρωπολογική μελέτη. Εστιάζοντας στο ανατολικό τμήμα της Μακεδονίας, δίνει προτεραιότητα στον ανεπίσημο λόγο και στις πολιτισμικές πρακτικές και διερευνά τα ζητήματα...
Πολιτικοποίηση των συνόρων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας