Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μεστό δεύτερο βήμα
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Μεστό δεύτερο βήμα

  • A-
  • A+

Οκτώ χρόνια μετά την πρώτη του εμφάνιση στην πεζογραφία, ο Νίκος Αδάμ Βουδούρης επανέρχεται στο προσκήνιο με το μυθιστόρημα «Καϊάφας». Ως πρωταγωνιστής και αφηγητής ταυτόχρονα του βιβλίου συστήνεται ένα δυσλειτουργικό στέλεχος ιδιωτικής εταιρείας που παρατάει τη δουλειά του στη μέση μιας σύσκεψης και ξεκινάει ένα οδοιπορικό στη δυτική Πελοπόννησο παρέα με ένα σκυλί που συναντάει τυχαία σε μια παραλία.

Παρά το γεγονός ότι το σκυλί έχει κρεμασμένο στον λαιμό του ένα ταμπελάκι με τα στοιχεία του, ο αφηγητής αποφασίζει να μην ειδοποιήσει το αφεντικό του αλλά να ζήσει για μερικές εβδομάδες μαζί του σαν φυγάς, περιηγούμενος σε αρχαιολογικούς χώρους, καταλύοντας σε παραλίες και επαρχιακά ξενοδοχεία, πιάνοντας δουλειά σε μια ταβέρνα και δίνοντας παντού ψεύτικα ονόματα – σε μια επιλογή που, πέρα από την παιγνιώδη διάστασή της, προδίδει και την κρίση ταυτότητας την οποία διέρχεται ο ήρωας.

Πράγματι, αυτό με το οποίο φαίνεται να παλεύει ο ήρωας του βιβλίου είναι στην πραγματικότητα ο εαυτός του ή, ακριβέστερα, ο εξωτερικός φλοιός της προσωπικότητάς του: αυτό που οι άλλοι, στις διάφορες μορφές τους, του επιβάλλουν να είναι.

Για να εξορκίσει αυτές τις επιρροές, μοιάζει να επιστρέφει προς μια απλούστερη, ωμότερη και περιστρεφόμενη γύρω από τα ένστικτα εκδοχή του εαυτού του – διολίσθηση που αποτυπώνεται ιδανικά με τη σωματικότητα της γραφής και την ελαφρώς άναρχη στίξη του κειμένου, που αντιστοιχεί στην αποδιαρθρωμένη ψυχοσύνθεση του ήρωα.

Ανάλογη ευαισθησία και τεχνική δεινότητα επιδεικνύει ο πεζογράφος και στην κατάρτιση της πλοκής του βιβλίου, όπου μια σειρά από έξοχες, υποβλητικές σκηνές οδηγούν σε συγκινητικές κορυφώσεις που φωτίζουν τη σπαρακτική μοναξιά του ήρωά του.

Το λεπτό χιούμορ, η αδυσώπητα ρεαλιστική απεικόνιση του πελοποννησιακού τοπίου και των ανθρώπων του και η εικονοποιητική δύναμη της γλώσσας έρχονται να προστεθούν στα προτερήματα ενός πολυεπίπεδου βιβλίου, που μπορεί να διαβαστεί ταυτόχρονα ως ιδιότυπο road story, υπαρξιακό δράμα και σπαρταριστή ηθογραφία.

Δεύτερη εμφάνιση και για τη Γιούλη Αναστασοπούλου, με τη συλλογή «Τι συμβαίνει με τα βατόμουρα;» (σελ. 121), που περιλαμβάνει διηγήματα υπερρεαλιστικής χροιάς διαδραματιζόμενα σε μια φανταστική πόλη. Τα κείμενα χωρίζονται σε τρεις ενότητες με βάση ένα κοσμοϊστορικό γεγονός που συμβαίνει στην πόλη, δηλαδή τη βλάβη στο Γρανάζι, ένα είδος μηχανισμού που δίνει στη ζωή την ευταξία της.

Στην πρώτη ενότητα περιλαμβάνονται διηγήματα που λαμβάνουν χώρα πριν από την κρίση του Γραναζιού, όταν η ζωή κυλάει, υποτίθεται, ομαλά, αν και ήδη στο στάδιο αυτό είναι εμφανή τα πρώτα σπέρματα του παραλογισμού που θα καταλάβει την πόλη και τους κατοίκους της αργότερα.

Οταν τελικά η κρίση έρχεται, η πόλη βυθίζεται στο χάος, το οποίο όμως παρουσιάζεται από τη συγγραφέα, σε μια πολύ επιτυχημένη αντιστροφή, ιδιαίτερα δομημένο: η ζωή των ανθρώπων επιδεινώνεται μεθοδικά και οργανωμένα, αφού, επί παραδείγματι, το επίπεδο διαβίωσης καθενός εκ των κατοίκων καθορίζεται με τη συμμετοχή τους σε παράδοξες δοκιμασίες, ενώ οι αυτοκτονίες διδάσκονται σε σεμινάρια.

Το στοιχείο αυτό, η παρουσίαση δηλαδή της κανονικότητας ως χαοτικής και του χάους ως μιας οργανωμένης διολίσθησης αποτελεί και μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του βιβλίου, μαζί με το γεγονός ότι η Αναστασοπούλου καταφέρνει να παρουσιάσει ένα πραγματικά συνεκτικό σύμπαν που διέπεται από τη δική του λογική και τις τυποποιημένες συμπεριφορές των ανθρώπων του, χωρίς σε κανένα σημείο η γραφή της να χάνει τη σπιρτάδα, την ευφυΐα και την ευρηματικότητα που χαρακτήριζαν και το πρώτο της βιβλίο, αλλά εδώ παρουσιάζονται ακόμα πιο οξυμένες.

Είναι με όπλα αυτές τις αρετές που καταφέρνει να συγκροτήσει μια παράδοξη ατμόσφαιρα χαρούμενης δυστοπίας, ιδιαίτερα πρωτότυπης και απολαυστικής στην ανάγνωση.

* Το «Ανοιχτό Βιβλίο» συγχαίρει τον συνεργάτη του Χρ. Κυθρεώτη για την κατάκτηση του Κρατικού Βραβείου Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα 2015 (εξ ημισείας με την ποιήτρια Μαρία Φίλη).

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας