Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.2°C / 20.0°C
    3 BF
    42%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.6°C
    5 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 10.6°C / 16.1°C
    2 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 6.1°C / 12.0°C
    2 BF
    66%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    3 BF
    63%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 15.0°C
    1 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    5 BF
    50%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 2.2°C / 16.0°C
    2 BF
    67%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.9°C / 22.0°C
    2 BF
    43%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    4 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.0°C / 17.8°C
    4 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 16.0°C
    4 BF
    63%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    2 BF
    77%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    1 BF
    42%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 18.3°C
    2 BF
    34%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.0°C
    2 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 13.9°C / 19.0°C
    2 BF
    32%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 16.0°C
    2 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 15.0°C
    3 BF
    58%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    5 BF
    50%
Στη λάμψη του παρόντος

Στη λάμψη του παρόντος

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Αν εξαιρέσει κανείς την παλιά μελέτη των Χατζηπανταζή-Μαράκα για την Αθηναϊκή Επιθεώρηση, που βρίσκεται στα θεμέλια των θεατρολογικών σπουδών, αλλά και την πιο πρόσφατη εργασία του Μανώλη Σειραγάκη για το ελαφρό μουσικό θέατρο στη διάρκεια του Μεσοπολέμου, οι επιστημονικές μονογραφίες οι αφιερωμένες στο είδος της επιθεώρησης γενικά απουσιάζουν.

Γεγονός κατ' αρχάς αξιοπερίεργο για ένα είδος που παραστάθηκε, σχολιάστηκε, κρίθηκε, εκτιμήθηκε και επικρίθηκε όσα λίγα στον χώρο του θεάτρου μας μέσα στα χρόνια.

Αυτό το κενό έρχεται να συμπληρώσει τώρα η μονογραφία της Κωνστάντζας Γεωργακάκη για την επιθεώρηση στα χρόνια της δικτατορίας, η δεύτερη στη σειρά συνεισφορά της θεατρολόγου και καθηγήτριας στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών στη μελέτη του είδους, μετά το αναλυτικό λεύκωμα με τίτλο Εφήμερη γοητεία της επιθεώρησης (εκδ. Polaris, 2014).

Κι αν η εποχή που εξετάζει τώρα (1967-1974) μοιάζει περισσότερο προσβάσιμη από τις εποχές που εξέτασαν οι άλλες μονογραφίες, εντούτοις, για όσους γνωρίζουν τις εγγενείς δυσκολίες, το έργο της μελετήτριας υπήρξε ακριβώς λόγω της ιδιαιτερότητας της περιόδου και της εγγύτητάς της το ίδιο -αν όχι περισσότερο- επίπονο.

Δύο ήταν τα μεγάλα ζητήματα που έπρεπε να αντιμετωπίσει σε αυτήν την περίπτωση η έρευνα. Πρώτον, η ίδια η περίοδος της δικτατορίας, που αποτελεί ακόμα μια σκοτεινή περίοδο για την ελληνική βιβλιογραφία, χωρίς σταθερές αναφορές, ασφαλείς κρίσεις και μεθοδολογικά συμπεράσματα.

Γι’ αυτό αξίζει να τονιστεί ότι το παρόν βιβλίο διαβάζεται και αντίστροφα, υπό τον τίτλο «Δικτατορία και επιθεώρηση»: συμβολή στη μελέτη της δικτατορίας μέσα από την έρευνα του καλλιτεχνικού στοιχείου της, του θεάτρου της επικαιρότητας και της ελαφρά λαϊκής διασκέδασης.

Το δεύτερο εμπόδιο αφορά το γεγονός ότι για την πολιτική τουλάχιστον θέση της επιθεώρησης της περιόδου (αλλά και για την καλλιτεχνική δευτερευόντως) που εξετάζουμε, ήδη μια άτυπη υποκειμενική αξιολόγηση έχει προηγηθεί της παρούσας έρευνας.

Εχει ήδη παγιωθεί μια διπολική άποψη εκατέρωθεν κηνσόρων και θεραπόντων του είδους, που είτε υπερεκτιμά την πολιτική παρέμβαση της επιθεώρησης στους δύσκολους αντικοινοβουλευτικούς καιρούς, είτε, αντίθετα, υποτιμά και στηλιτεύει την εμπορική της διάσταση, την αστική, ευπροσάρμοστη και εφησυχαστική ευελιξία της.

Το βιβλίο κατανέμεται σε πέντε κεφάλαια με επίλογο και παραρτήματα και σε τρεις ενότητες. Στην πρώτη ενότητα εξετάζεται το πλαίσιο -ιστορικό και πολιτισμικό, θεατρικό και καλλιτεχνικό- στο οποίο εντάσσεται η επιθεώρηση της δικτατορίας. Είναι η οριζόντια χαρτογράφηση του χώρου στον οποίο η μελέτη θα κινηθεί στη συνέχεια.

Τα βασικά θέματα τίθενται εξαρχής: η σύγκριση της επιθεώρησης με το μουσικό θέατρο και το μιούζικαλ, αλλά και η στενή σχέση της λογοκρισίας με την επιθεώρηση. Εξετάζονται οι θεατρικοί χώροι όπου ανεβαίνει η επιθεώρηση της εποχής, αναφέρονται οι συγγραφείς της, γίνεται αναφορά στους τίτλους και στα προγράμματά της.

Στην επόμενη ενότητα του βιβλίου, η επιθεώρηση εξετάζεται ως ολικό θέατρο στο οποίο κείμενο, μουσική, σκηνοθεσία, σκηνογραφία, χορογραφία και ηθοποιοί από κοινού συντελούν στο τελικό αποτέλεσμα ισομερώς και αδιακρίτως.

Από την άλλη, γίνεται φανερό πως η επιθεώρηση απορροφά τη γύρω της περιρρέουσα ατμόσφαιρα, το πολιτικό φορτίο, την ποπ κουλτούρα, τις εκδηλώσεις και εκφράσεις της εποχής και τα αποδίδει πίσω στην πλατεία, διαθλασμένα με τον δικό της μεγεθυντικό, παραμορφωτικό και συχνά αποκαλυπτικό φακό.

Στην τελευταία, τρίτη ενότητα, η συγγραφέας προχωρά σε προσπάθειες που φανερώθηκαν στο διάστημα των επτά χρόνων και οι οποίες είτε ζητούσαν να ανανεώσουν το είδος είτε κινήθηκαν στα πέριξ της πρωτεύουσας, σε συνοικίες και γειτονιές της Αθήνας. Το τελευταίο μάλιστα κεφάλαιο της συγκεκριμένης ενότητας μιλάει για την «Αμφισβήτηση» της «Γηραιάς Κυρίας» στα μεταπολιτευτικά χρόνια, όταν η κάθε κριτική μπορούσε να γίνει πια στα νερά μιας νέας εκ του ασφαλούς και αφ’ υψηλού θεώρησης…

Η έρευνα όμως δεν ολοκληρώνεται εδώ. Ακολουθούν ακόμη δύο παραρτήματα, τα οποία παρουσιάζουν ανέκδοτα μέχρι σήμερα επιθεωρησιακά κείμενα και επιχειρούν την πλήρη επιθεωρησιακή παραστασιογραφία της επταετίας. Πρόκειται επομένως για προσθήκες που αυτοδίκαια θα μπορούσαν να θεωρηθούν αυτοτελείς ερευνητικές καταθέσεις.

Ας τονιστεί εδώ και η αναγκαία ειρωνεία: σε αυτήν την περίπτωση οι κύριες πηγές προέρχονται από την ίδια τη λογοκρισία και τους φορείς της. Για ακόμη μια φορά όπως φαίνεται, ένας πολέμιος του θεάτρου διέσωσε τη μνήμη του όσο κανείς άλλος.

Υπάρχουν σε όλη την προσπάθεια της Γεωργακάκη μεθοδικότητα, νηφάλια στόχευση, αντικειμενική σκέψη και κριτικός αναστοχασμός. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο, βαθιά συγκινητικό. Η επιθεώρηση δεν διεκδίκησε ποτέ την αθανασία όπως άλλοι, πιο «ευγενείς» συγγενείς της. Δεν ζήτησε ποτέ κάτι άλλο, πέρα από πράγματα που σκορπίζουν τη νύχτα, χάνονται στο κέφι και που ίσως, στις καλύτερες στιγμές, αφήνουν πίσω τους μια γλυκιά ανάμνηση.

Η επιθεώρηση υπήρξε μια παρέλαση καλλιτεχνών που ποτέ δεν ξεγελάστηκαν για το εφήμερο της τέχνης και της ζωής, που γλέντησαν και χόρτασαν τη λάμψη του παρόντος.

Από αυτήν την άποψη το βιβλίο της Κωνστάντζας Γεωργακάκη είναι εκτός των άλλων και αυτό: μια άρτια, μεθοδική και επιστημονική εξέταση που αναδεικνύει τη μαρτυρία μιας ζωηρής και λαμπερής «κυρίας» του θεάτρου μας – μιας κυρίας ίσως «γηραιάς» σήμερα, όπως λέει ο τίτλος του βιβλίου, αλλά ασφαλώς πολύφωτης και με τον τρόπο της αληθινά «σοφής».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Επιστροφή στον συλλογικό μύθο
Η μετάφραση και έκδοση της μονογραφίας του Freddy Decreus για το θέατρο του Ελληνα σκηνοθέτη από την Αγρα έρχεται σήμερα να επιστεγάσει μια πολλαπλώς επιβεβαιωμένη υπόθεση: ότι αυτή τη στιγμή ο Τερζόπουλος...
Επιστροφή στον συλλογικό μύθο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Γόνιμη συγκομιδή
Από το 1977, όταν για πρώτη φορά διδάσκεται αυτόνομα μάθημα θεάτρου στο ελληνικό Πανεπιστήμιο, μέχρι σήμερα, η πορεία της ελληνικής θεατρολογίας συνδέθηκε με την εργασία πρωτοπόρων επιστημόνων, αποκτώντας εν...
Γόνιμη συγκομιδή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρώτο αποφασιστικό βήμα
Δύο νέες, πρωτοεμφανιζόμενες συγγραφείς, η Δέσποινα Mπάτρη και η Βίκυ Τσελεπίδου περίπου συνομήλικες, από την Αθήνα η μία, από την επαρχία η άλλη, δίνουν ευδιάκριτο και ώριμο σήμα στον λογοτεχνικό χάρτη.
Πρώτο αποφασιστικό βήμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Πλάτων φοβάται και αγαπά τους μύθους*
O Πλάτων επιλέγει να κλείσει την Πολιτεία, το πιο φιλόδοξο και πιο αντιπροσωπευτικό έργο του, με έναν εσχατολογικό μύθο. Ο γενναίος Ηρ πεθαίνει στη μάχη, αλλά ο θάνατός του είναι μόνο φαινομενικός.
Ο Πλάτων φοβάται και αγαπά τους μύθους*
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Από τη λογοτεχνική σελίδα στο θεατρικό σανίδι
Πάνω από πενήντα θίασοι, που δραστηριοποιούνται τη σεζόν 2018-2019, ανεβάζουν όχι θεατρικά έργα, αλλά διασκευασμένη πεζογραφία ή ποίηση. Φυσικά, κάτι τέτοιο δεν είναι πρωτόγνωρο, αφού πολλές χρονιές τόσο...
Από τη λογοτεχνική σελίδα στο θεατρικό σανίδι
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Αναζητώντας τις σωστές λέξεις»
Τρυφερός και αδέκαστος, υψιπέτης και γήινος, λαϊκός και ευγενής, πραγματικά προοδευτικός και ουσιαστικά θρησκευόμενος, ανθρώπινα διπλός, διχασμένος και δίδυμος, ο Χρήστος Αγγελάκος ήταν προσφιλής σε όλους....
«Αναζητώντας τις σωστές λέξεις»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας