Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δυο νέες, δυναμικές πεζογραφικές φωνές
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Δυο νέες, δυναμικές πεζογραφικές φωνές

  • A-
  • A+

Η ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Μαριαλένα Σπυροπούλου κάνει την παρθενική της εμφάνιση στη λογοτεχνία με μια καθόλου πρωτόλεια νουβέλα, εμπνευσμένη από τον βιωματικό και βιωμένο χώρο της επαγγελματικής της ενασχόλησης. Η ψυχολόγος Βέρα Νικολάου πλευρίζει, ωθούμενη από μια περίεργη διαίσθηση, τη δεκαοχτάχρονη Ρου, από το Ρούλα και αυτό από το Ζαχαρούλα, που εργάζεται βοηθός σε κομμωτήριο του Κολωνακίου.

Η Βέρα, προφασιζόμενη ότι θέλει να συγκεντρώσει υλικό για μία έρευνα που κάνει σχετικά με «τον φόβο της θηλυκότητας και τη σεξουαλικότητα», καταφέρνει να πείσει τη νεαρά, τα μεσημέρια στα διαλείμματα της δουλειάς της, να έρχεται στο ιατρείο και να μιλά για τη ζωή της. Με ελάχιστες ερωτήσεις, αφήνει τη Ρου να θυμάται και να μονολογεί. Η ψυχολόγος, κάνοντας ταυτόχρονα προβολές και στη δική της ζωή, ακούει τους τριγμούς της σκέψης και της ψυχής της μικρής, τις αναδρομές της μνήμης της και τις διαδρομές της ζωής της, της δικής της και των δικών της.

Μέσα από τη σχέση ψυχαναλυτή-ψυχαναλυόμενου, με μικτή αφηγηματική τεχνική, φωτίζονται θέματα όπως το πένθος, η απώλεια, η μοναξιά, η απόρριψη, η αποπομπή, οι ποικιλώνυμοι φόβοι. Κυρίως, όμως, ο καταλυτικός ρόλος των γονιών και ιδιαιτέρως της μάνας στον ψυχισμό των ανθρώπων.

Η Ρου, στα δεκαπέντε της, αναγκάστηκε να φύγει άρον άρον από το νησί της για λόγους ηθικής τάξεως και πατρικής σκληρότητας. Φτάνει σε έναν περίεργο μοναχικό συγγενή στα Πατήσια, δάσκαλο το επάγγελμα, και περνά δύσκολες ώρες κοντά του, μέχρι να καταφέρει να τελειώσει το σχολείο και να ανοίξει φτερά για να κερδίσει μόνη της τη ζωή της. Τότε συνάντησε την κυρία Μαίρη που δέχτηκε να την πάρει για να εργαστεί στο κομμωτήριό της, όπου και τη βρήκε η Βέρα.

Η Σπυροπούλου καταφέρνει με τέχνη να αναδείξει την προσωπικότητα και των τριών γυναικών, όπως και του δασκάλου και όλων των άλλων προσώπων.

Οι χαρακτήρες τους διαγράφονται με στοιχεία διακριτά. Θα είχε κανείς επιφυλάξεις για τη γνώση ζωής και τη σοφία που αποπνέουν τα λόγια της Ρου και που δεν δικαιολογούνται απολύτως από τα δεδομένα της ζωής της: ένα δεκαπεντάχρονο κορίτσι που έρχεται μόνο του στην Αθήνα από την Ιο και αγωνίζεται να επιβιώσει.

Η συγγραφέας, όμως, έχει φροντίσει να δικαιολογήσει τις νοητικές ικανότητες της ηρωίδας της με μία έμφυτη εξυπνάδα που της πιστώνει, με τη συνήθειά της να διαβάζει αδιακρίτως πολλά βιβλία, μ’ έναν αέρα θετικής ενέργειας και έλξης που αποπνέει, και, κυρίως, με τις οδυνηρές συνθήκες που την ενηλικίωσαν πρόωρα.

Ολα ακολουθούν τον κύκλο των εποχών: «Μπαίνει η άνοιξη», «ήταν αρχές φθινοπώρου», «ήταν ένα βράδυ από εκείνα του καλοκαιριού που δεν σου κάνει καρδιά να γυρίσεις σπίτι». Στον όχι και τόσο εύστοχο, κατά τη γνώμη μου, τίτλο του βιβλίου και μέσα από το όνομα της ηρωίδας, υπόκειται ίσως η ροή της ζωής και της ιστορίας, η διαρκής αλλαγή της τύχης και μια έμμεση, ειρωνικής πρόθεσης, αναφορά στον Ηράκλειτο.

Με το πρόσχημα του ξεχασμένου σε κάποιο καφενείο, ή ηθελημένα αφημένου από τον επίδοξο συγγραφέα του σημειωματαρίου, στο τελευταίο της διήγημα «Οι συμμαθητές», η Καλλιρρόη Παρούση υποδεικνύει τη δική της αλλά και κάθε άλλη πορεία προς τη δημιουργική γραφή:

«Ολα ξεκίνησαν από μια υποκλοπή λέξεων και φράσεων για να καταλήξουν σε μια επώδυνη σύνθεση σκέψεων και βιωμάτων, και όταν τελείωσα με την αντιγραφή και την παρέμβαση, ήταν ήδη πολύ αργά»∙ έτερος εξ ετέρου σοφός, η γνωστή διακειμενική οφειλή.

Εναρκτήρια δημόσια παρουσία της συγγραφέως στη λογοτεχνία, με δέκα διηγήματα σύγχρονης ατμόσφαιρας και φιλοσοφίας και με τον περιβαλλοντικής νοσταλγίας τίτλο Κανείς δε μιλάει για τα πεύκα. Αυτά τα πεύκα και οι πευκοβελόνες τους, αλλά και τα παράθυρα με τα τζάμια, τα παντζούρια και τις κουρτίνες τους, έρχονται και επανέρχονται εμμονικά σε όλα σχεδόν τα διηγήματα, μέσα σε μια εναλλασσόμενη ατμόσφαιρα φωτός και σκιάς.

Αξιοποιώντας το δομικό μοτίβο της επανάληψης, κάποτε καθ’ υπερβολήν, και εμβολίζοντας λυρικούς ανασασμούς ποίησης, η Παρούση στήνει το αφηγηματικό της σύμπαν. Συρράπτει στιγμές ζωής και ατομικές ιστορίες αλληλοσυμπλεκόμενες, άλλοτε ολοκληρωμένες και άλλοτε ακρωτηριασμένες.

Δεν την ενδιαφέρει η γραμμική αφήγηση μιας ιστορίας, με αρχή, μέση, τέλος, αλλά η μεταφορά του συλλογικού βιώματος και της βιωμένης πραγματικότητας, μέσα από προσωπικές μικροϊστορίες. Γι’ αυτό, τελειώνοντας το βιβλίο, είναι δύσκολο να αναδιηγηθεί κανείς ένα διήγημά της. Προορίζεται για αναγνώστες διαθέσιμους και διατεθειμένους να διαβάσουν με λίγη περισσότερη της συνήθους προσοχή.

Στελέχη πολυεθνικών εταιρειών, καθημερινοί βιοπαλαιστές, ανήσυχοι γνώστες της διαδικτυακής εποχής, ο οικογενειακός μικρόκοσμος με τα πυρηνικά του μέλη (πατέρα, μάνα, αδελφό, αδελφή), όλοι πιέζονται ασφυκτικά και ψάχνουν ταυτότητα αναζητώντας συγχρόνως μια γεύση ελευθερίας.

Βαλτώνουν σε έναν εργασιακό χώρο όπου η έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας και οι ετερόκλητες ζωές των συνεργατών τους τους κάνουν να ονειρεύονται μηχανισμούς έκρηξης και ιδεολογικής επανάστασης, όπως η υπάλληλος Μαρία Ποταμιανού, την ώρα που ο διευθυντής της ετοιμάζεται να υποβληθεί «σε δωρεάν και εθελοντική αγγειεκτομή του σπερματικού πόρου», στο διήγημα» «Ο εθελοντής», ή όπως τα δυο αδέλφια, η Μελίνα και ο αδελφός της, συνοδοιπόροι σε ένα επινοημένο μέλλον, ονειρεύονται την εγκαθίδρυση ενός «νέου κοινωνικού μοντέλου διακυβέρνησης», βασισμένου στην ενσωμάτωση της νέας τεχνολογίας, στο διήγημα «Στιγμιότυπα».

Μέσα σε κλίμα ρυθμικής αναστάτωσης του νοήματος, με διάχυτη ειρωνική διάθεση, δίνεται όλη η σημερινή εικόνα της κρίσης, της παγκοσμιοποίησης και της τεχνολογικής παντοδυναμίας, που γεννούν ανασφάλειες, πραγματικούς ή φανταστικούς φόβους και υπαρξιακά αδιέξοδα.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας