• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.6°C / 20.0°C
    1 BF
    41%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.0°C / 16.7°C
    2 BF
    88%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.7°C / 15.0°C
    1 BF
    94%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    14°C 11.7°C / 15.0°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.7°C / 11.7°C
    4 BF
    75%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.9°C / 16.7°C
    0 BF
    78%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    1 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.0°C / 15.0°C
    1 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.0°C / 14.4°C
    3 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    2 BF
    51%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.0°C / 18.9°C
    1 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    1 BF
    38%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    1 BF
    73%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.0°C / 15.6°C
    1 BF
    76%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.9°C / 17.8°C
    0 BF
    51%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.8°C / 18.0°C
    3 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.0°C / 12.8°C
    1 BF
    66%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 11.7°C / 16.1°C
    0 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.0°C / 16.7°C
    1 BF
    92%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    1 BF
    82%
«Η θλίψη μας είναι ένα μαύρο πουλί...»

MAX PORTER. «Grief is the Thing with Feathers». Faber & Faber, 2015. Σελ. 128

«Η θλίψη μας είναι ένα μαύρο πουλί...»

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Λίγες μέρες αφότου μια νεαρή γυναίκα πεθαίνει αφήνοντας πίσω τον σύζυγο και τους δυο μικρούς γιους της, ένα κοράκι κάνει την εμφάνισή του στην πόρτα του λονδρέζικου διαμερίσματός τους.

Δεν πρόκειται όμως για έναν περαστικό επισκέπτη, όπως όλοι οι άλλοι που έρχονται για να εκφράσουν τα συλλυπητήριά τους. Το δυσοίωνο πλην υπερευαίσθητο πουλί γίνεται μέλος της πενθούσας οικογένειας και υπόσχεται να μείνει μαζί τους μέχρι να κλείσει η πληγή της απώλειας.

Αυτή είναι η υπόθεση της νουβέλας Grief is the Thing with Feathers, με την οποία ο Μαξ Πόρτερ έκανε, πριν από περίπου έναν χρόνο, την εντυπωσιακή πρώτη του εμφάνιση στα αγγλικά γράμματα.

Το λογοτεχνικό ντεμπούτο του Πόρτερ, ο οποίος είναι εκδότης του oίκου Portobello και της περιοδικής έκδοσης Granta, ενθουσίασε κοινό και κριτική και απέσπασε το διεθνές βραβείο Dylan Thomas για το έτος 2016, ενώ έχει προταθεί για το φετινό βραβείο πρωτοποριακής μυθοπλασίας που αθλοθετείται από το Πανεπιστήμιο Goldsmiths του Λονδίνου.

Ο Πόρτερ πραγματεύεται ένα κοινότοπο θέμα για το οποίο έχουν γραφεί σελίδες επί σελίδων - τον άωρο θάνατο και τη θλίψη που βιώνουν οι οικείοι του νεκρού.

Το κείμενο διαρθρώνεται σε τρία μέρη, τα οποία εν είδει τριπτύχου εξιστορούν την πορεία από το ανείπωτο πένθος για την αιφνίδια απώλεια που τσακίζει τα μέλη μιας μικρής οικογένειας προς την ανάπτυξη μηχανισμών άμυνας και την αρχή της οριστικής επούλωσης των τραυμάτων τους.

Η μεγάλη επιτυχία του συγγραφέα είναι ότι κατορθώνει να ξεφύγει από τα τετριμμένα και να απογειώσει το άκρως υβριδικό του κείμενο συνδυάζοντας αρμονικά την πρόζα, τον μύθο και την ποίηση.

Ο Πόρτερ πειραματίζεται με ετερογενές αφηγηματικό υλικό και συγκολλά κομμάτια δραματοποιημένου πολυφωνικού λόγου, αποκόμματα συνεντεύξεων καθώς και φανταστικά μισοτελειωμένα χειρόγραφα που πραγματεύονται όψεις της ποίησης του πολυβραβευμένου Αγγλου ποιητή Τεντ Χιουζ, η σκιά του οποίου περιφέρεται στο μυθιστορηματικό σύμπαν του κειμένου.

Σύμφωνα με τον συγγραφέα η παραδοσιακή πρόζα από μόνη της καθώς και το ενιαίο αφηγηματικό πλαίσιο δεν ήταν τα ιδανικά οχήματα για να αποτυπώσει τη θλίψη· μια τόσο ακραία και χαώδης ψυχολογική κατάσταση αναδεικνύεται ιδανικά μέσα από έναν λόγο κομματιασμένο και αποσπασματικό, που διαποτίζεται από το ωμό αδιαμεσολάβητο συναίσθημα.

Σε συνέντευξή του ο συγγραφέας ανέφερε ότι το βιβλίο είναι βαθιά ριζωμένο στα δικά του προσωπικά βιώματα και κυρίως στην απώλεια του πατέρα του σε μικρή ηλικία, γεγονός που σημάδεψε τον ίδιο και τον αδελφό του.

Οταν αρκετά χρόνια αργότερα αποφάσισε να γράψει το βιβλίο που για καιρό σχεδίαζε, επέλεξε να εστιάσει στην αδελφική σχέση, εξερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο τα αδέλφια μοιράζονται, επεξεργάζονται, ανταλλάζουν, θυμούνται και παραχαράζουν τις ιστορίες των παιδικών τους χρόνων.

Οπως ανέφερε ο ίδιος, φαντάστηκε τρία ξύλινα δοχεία: στο πρώτο τοποθέτησε δύο ορφανά από μάνα αδέλφια, στο τελευταίο τοποθέτησε έναν πατέρα που βρίσκεται αντιμέτωπος με τον θάνατο της αγαπημένης του, και για να γεμίσει το κεντρικό δοχείο αναζητούσε μια δυνατή, σκοτεινή και μεταφυσική παρουσία που θα γεφύρωνε την απόσταση μεταξύ των άλλων δοχείων: αυτές ακριβώς τις ιδιότητες βρήκε στο Κοράκι, ένα ιδιοσυγκρατικό πουλί που πάντα τον γοήτευε λόγω της ασυνήθιστης εξυπνάδας του και της αίσθησης του χιούμορ που επιδεικνύει.

Το Κοράκι είναι στην προκειμένη περίπτωση η φωνή που μαγνητίζει κυριολεκτικά το ενδιαφέρον των αναγνωστών.

Το κατάμαυρο πουλί έχει μια μακρά παρουσία στη λογοτεχνία και η επιλογή του εδώ δεν είναι καθόλου τυχαία, αν αναλογιστεί κανείς την αφοσίωση του μυθιστορηματικού πατέρα στην ποίηση του Τεντ Χιουζ όπου το κοράκι έχει εξέχουσα θέση. Το κοράκι του βιβλίου, γέννημα πιθανότατα της φαντασίας του συγγραφέα-πατέρα μιλά με ανθρώπινη λαλιά και αναλαμβάνει πολλαπλούς ρόλους.

Σύμβολο φθοράς κι αγγελιαφόρος θανάτου σύμφωνα με την παραδοσιακή εικονοποιία μεταμορφώνεται στον εκφοβιστικό εξομολόγο του ενδοκειμενικού πατέρα, σε έναν ειλικρινή φίλο που δεν καταφεύγει σε παρηγορητικά λόγια για να αποκοιμίσει τον πόνο, σε μια φτερωτή γκουβερνάντα για τα δύο ορφανά και ευάλωτα παιδιά της ερημωμένης από μάνα φωλιάς και εν τέλει στον θεραπευτή της τριμελούς οικογένειας.

Το πολυεπίπεδο αυτό κείμενο δεν είναι απλώς μια τολμηρή από άποψη τεχνικών μυθιστορηματική σπουδή στη θλίψη, που ακροβατεί ανάμεσα στο βαρύ πένθος και το μαύρο χιούμορ.

Είναι επίσης ο αντικατοπτρισμός των αναγνωστικών εμπειριών του Πόρτερ, ο οποίος εκτιθέμενος καθημερινά -λόγω επαγγέλματος- σε πληθώρα κειμένων, θέλησε να αναμίξει δημιουργικά την ψυχαναλυτική θεωρία που χρησιμοποιεί ο μελετητής πατέρας με τα χοντροκομμένα αστεία των αγοριών και να συνδυάσει φόρμες τόσο διαφορετικές μεταξύ τους όσο η παιδική λογοτεχνία και το λόγιο δοκίμιο σε ένα κείμενο εξόχως παιγνιώδες.

Το βιβλίο του Πόρτερ είναι σύντομο, όπως άλλωστε σύντομη είναι και η ίδια η ζωή. Μαθαίνουμε να θρηνούμε και συνάμα να ξεπερνάμε τη θλίψη, όπως μαθαίνουμε να διαβάζουμε και να φτιάχνουμε εμείς οι ίδιοι τις ιστορίες της ζωής μας.

Ο τίτλος του κειμένου κλείνει το μάτι στη γνωστή Αμερικανίδα ποιήτρια Εμιλι Ντίκινσον, στην εκδοχή της οποίας «η ελπίδα είναι αυτό με τα φτερά», συναίσθημα βαθιά ριζωμένο στην ανθρώπινη φύση που απελευθερώνεται προς το τέλος της νουβέλας.


Κλείνοντας, θα ήθελα να σημειώσω πως μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει κάποια επίσημη πληροφόρηση για επικείμενη μετάφραση στα ελληνικά, έργο ομολογουμένως δύσκολο λόγω της πλούσιας και βαθύτατα ποιητικής γλώσσας.

Σας το συνιστώ όμως ανεπιφύλακτα: διαβάζεται μονορούφι και μιλά στον καθένα από μας που έχει ζήσει την απώλεια αγαπημένων προσώπων, αναμετρήθηκε με το πένθος και βρήκε τελικά τον τρόπο να συμφιλιωθεί με το κενό της απουσίας τους.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας