Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σαν εφιάλτης του Πιρανέζι

Σαν εφιάλτης του Πιρανέζι

  • A-
  • A+

Περιπλανώμενοι συγγραφείς και ποιητές ταξιδιώτες σε διαρκή αναζήτηση οι ήρωές του, ανοιχτά και χαίνοντα σαν πληγές τα κείμενά του, όλα τους συμπληρωματικές ψηφίδες ενός καφκικού σύμπαντος χτισμένου με κόπο και μόχθο στη διάρκεια μιας σύντομης ζωής.

Ποιητής αρχικά. Πεζογράφος αργότερα. Ενας από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς της ανεξάντλητης λατινοαμερικάνικης πηγής. «Φαινόμενο» για κάποιους.

Με βεβαιότητα ένας από τους πιο επιδραστικούς ισπανόφωνους. Σαντιάγο Χιλής (1953), Μεξικό, επιστροφή στην πατρίδα, σύλληψη για αντιστασιακή δράση, απελευθέρωση και πάλι Μεξικό, πριν την οριστική εγκατάσταση σε μια παραθαλάσσια πόλη της Καταλονίας (1978) και τον θάνατο (Βαρκελώνη 2003) ο οποίος τον συντρόφευσε οδυνηρά για πάνω από μία δεκαετία.

Το «Παγοδρόμιο» μάς επιστρέφει στις απαρχές του θρυλικού Μπολάνιο αφού είναι το πρώτο του δημοσιευμένο μυθιστόρημα, με το σκηνικό να ανακαλεί τις ανεπιτυχείς προσπάθειες του Ούντο Μπέργκερ να συνδυάσει τις διακοπές του με την ολοκλήρωση μιας παρτίδας ενός παιχνιδιού στρατηγικής στο «Τρίτο Ράιχ» (1989 / 2010 - Αγρα 2013), ένα εκ των τριών βιβλίων του Μπολάνιο που εκδόθηκαν μετά θάνατον, έχει γραφτεί, ωστόσο, αμέσως πριν.

Ο εξοικειωμένος αναγνώστης, ωστόσο, ας ανακαλέσει το μποντλερικό δίστιχο που εκτελεί χρέη επιγραφής στο επικό «2666»: «Στο κέντρο μιας ερήμου ανίας / μια όαση φρίκης».

Το «Παγοδρόμιο» είναι ένα μυθιστόρημα για την αγάπη, τον έρωτα και τη μοναξιά, τη δημιουργία, τη δύναμη της φιλίας και τον αγώνα για επιβίωση.

Τον παραλογισμό της ζωής, επίσης. Αν και τα χρώματα που κυριαρχούν είναι το ψυχρό λευκό του πάγου, το σκοτεινό μπλε της αρχέγονης θάλασσας και ένα «ροζ μορφωμένου χασάπη» στα καυτά ηλιοβασιλέματα της Κόστα Μπράβα, πρόκειται, στην πραγματικότητα, για ένα παραλίγο νουάρ, με μεγάλο μέρος από την «ομίχλη» που σκεπάζει τις αδιάγνωστες προθέσεις και τις αινιγματικές πράξεις των χαρακτήρων να αποκαλύπτεται μόνο σε μια δεύτερη ανάγνωση.

Τρεις αφηγητές πλέκουν εναλλάξ τις αναδρομικές τους αφηγήσεις, για τα γεγονότα του περασμένου καλοκαιριού, απέναντι σε έναν αόρατο ανακριτή, οδηγώντας μας στους δαιδάλους των σκέψεών τους: ένας απογοητευμένος Χιλιανός συγγραφέας που πουλάει φο μπιζού σε παραθαλάσσια θέρετρα, ένας άπορος Μεξικανός ποιητής χωρίς άδεια παραμονής και ένας κακομούτσουνος σοσιαλιστής δημοτικός υπάλληλος έτοιμος να τα κάνει όλα για τη γυναίκα που αγαπά.

Ενα καλοκαίρι, λοιπόν, σε ένα μικρό τουριστικό χωριό στις ακτές της Καταλονίας, κοντά στη Βαρκελώνη με την μπόχα από τα αντηλιακά να σου μπουκώνει τη μύτη, τη θερμοκρασία σε επίπεδα καύσωνα και τις πυρκαγιές στα γύρω δάση να φωτίζουν δυσοίωνα τις καυτές νύχτες.

Αν η «Ζ» είναι το «Καθαρτήριο», όπου έχουν θαφτεί οι ήρωες, «Κόλαση» και «ιδανικό μέρος για έγκλημα» που μαγνητίζει προσελκύοντας τα βήματα των ηρώων αποτελεί το παλάτι του Μπενβινγκούντ, ένα εγκαταλελειμμένο αρχιτεκτονικό συγκρότημα στις παρυφές του χωριού, ένα παραληρηματικό και λαβυρινθώδες συνονθύλευμα από ατέλειωτους διαδρόμους γεμάτο ιστούς αράχνης, ερειπωμένα τείχη και δαιδαλώδεις σκάλες (κάτι μεταξύ δυσπρόσιτου καφκικού Πύργου και της χαοτικής κατασκευής στον «Αθάνατο» του Μπόρχες) κατασκευασμένο από έναν διάσημο επίγονο του Γκαουντί.

Ενας αληθινός πιρανεζικός εφιάλτης στο κέντρο του οποίου δεσπόζει το παγοδρόμιο, εκεί όπου η πριγκίπισσα του χιονιού, η Νούρια Μαρτί, αθλήτρια του καλλιτεχνικού πατινάζ που μόλις έχει αποκλειστεί από την εθνική ομάδα και το πιο όμορφο κορίτσι στη «Ζ», χορεύει πάνω στον καθρέπτη του πάγου τον «Χορό της φωτιάς» μοιράζοντας δεξιά και αριστερά τα κρύα-καυτά χαμόγελά της.

Εξω ο καύσωνας μέσα ο παγωμένος αέρας να σπάει τους παλιούς καθρέπτες όπου κάθε μέλος του ετερόκλητου θιάσου του βιβλίου θα κληθεί με τη σειρά να δει το είδωλό του.

Οι τρεις αφηγητές, ευάλωτοι σαν έφηβοι, τρέχουν «προς το σκοτάδι, προς τα ύψη…», κατευθύνονται «ολοταχώς προς την άβυσσο και τον όλεθρο» (τον έρωτα ή τη δημιουργία), αδύναμοι μπροστά «στην επερχόμενη συμφορά», έχοντας επίγνωση ότι «είναι στιγμές που τα γεγονότα τους ξεπερνούν».

Και από δίπλα, ανάμεσα σε έναν θίασο παράνομων μεταναστών, άστεγων και περιθωριακών, με το χρώμα της Σελήνης στο πρόσωπο η ξεπεσμένη υψίφωνος Κάρμεν παρέα με τη σιωπηλή και σκοτεινή μικρή Καριδάδ, και νεοσύλλεκτος στο κολασμένο χωριό, ο αινιγματικός Φαντάρος με τα γυάλινα μάτια «κούκλα ή νάνος που αποφάσισε ξαφνικά να μεγαλώσει».

Ολοι έρχονται ξαφνικά, σαν φαντάσματα, από το πουθενά, σέρνουν τα κουρασμένα ή διστακτικά τους βήματα σαν ζόμπι στους χωματόδρομους του χωριού, άλλοτε παγώνουν σαν κολόνες ή αποσβολώνονται σαν αγάλματα με τα φαντάσματα άλλων εποχών να στοιχειώνουν τη μνήμη τους (αναμνήσεις που επιστρέφουν στον ισπανικό εμφύλιο αλλά και τη χαώδη κατάσταση της πινοσετικής Χιλής), πριν αναχωρήσουν, πάλι ξαφνικά, για το πουθενά.

Ολοι; Οχι. Ενα πτώμα θα μείνει πίσω. Ο συγγραφέας του πολυβραβευμένου «2066» (2004 / Αγρα, 2011) είναι φυσικά ακόμα μακριά.

Ωστόσο στο «Παγοδρόμιο» ο αναγνώστης θα βρει όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του πολυπρισματικού λογοτεχνικού σύμπαντός του: μοιραίους ή καταστροφικούς έρωτες, μυστηριώδεις χαρακτήρες γεμάτους αυταπάτες, εμμονικές λεπτομέρειες που παραταύτα οδηγούν σε φαινομενική απροσδιοριστία, φωνές που διαπλέκονται και προαναγγέλλουν τις μετέπειτα πολυφωνικές συνθέσεις, κώδικες του αστυνομικού που υιοθετούνται μόνο και μόνο για να υπονομευτούν αμέσως, συντονισμός της αφηγηματικής αναπαράστασης με τη δαιδαλώδη πλοκή όπου κυριαρχεί η απόλυτη ενδεχομενικότητα, έναν βίαιο ρεαλισμό που συνδυάζεται με έναν έκκεντρο συμβολισμό, και από τις πρώτες σελίδες, αυτόν τον χαρακτηριστικό αφηγηματικό ρυθμό, και το υποδόριο, σχεδόν μαύρο χιούμορ, που αρπάζει τον αναγνώστη από τη μούρη.

Μια αξιοσημείωτη πρώτη επίσημη εμφάνιση η οποία θα αφήσει ικανοποιημένους τόσο τους λάτρεις του Μπολάνιο που γνωρίζουν το ώριμο έργο του, όσο και τους νέους αναγνώστες που προσέρχονται απροειδοποίητα σε αυτόν.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Παρτίτα της γραφής και της ανάγνωσης
Ο κανόνας είναι, μάλλον, πως όταν ένας συγγραφέας συγκεντρώνει έναν αριθμό ήδη δημοσιευμένων κειμένων του σε έναν τόμο, η ανθολογία συχνά πάσχει από υπερ-ετερογένεια, από έλλειψη αφηγηματικών νημάτων που...
Παρτίτα της γραφής και της ανάγνωσης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δύο ιδιαίτερες πεζογραφικές φωνές
Δύο προικισμένοι συγγραφείς, ο Μιχάλης Μακρόπουλος και ο Δημοσθένης Παπαμάρκος, που ακολουθούν πορεία ανοδική από βιβλίο σε βιβλίο, επανέρχονται με μία νουβέλα ο πρώτος και με μία συλλογή διηγημάτων ο δεύτερος.
Δύο ιδιαίτερες πεζογραφικές φωνές
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κόλαση δεν είναι οι άλλοι
Ο Καζίμιερ Μοτσάρσκι αναφέρει, ότι του αφηγήθηκε την ανατίναξη της Μεγάλης Συναγωγής ο Αντιστράτηγος Στρόοπ, ο αρχηγός των SS στη «Μεγάλη Δράση», την εκκαθάριση του Γκέτο της Βαρσοβίας την άνοιξη του...
Κόλαση δεν είναι οι άλλοι
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η μύχια εξομολόγηση ως βιογραφία
Στο «Ημερολόγιο Πένθους» του Ρολάν Μπαρτ, ο συγγραφέας καταγράφει, μέρα-τη-μέρα και για σχεδόν δύο έτη, τις μεταμορφώσεις του πένθους του εξαιτίας του θανάτου της μητέρας του – εξαιτίας του κομμένου λώρου της...
Η μύχια εξομολόγηση ως βιογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πλούσιοι και φτωχοί
Ο Πικετί διατρέχει τρεις αιώνες ιστορίας του κεφαλαίου και ερευνά την εξέλιξη της κατανομής του πλούτου και της δομής των ανισοτήτων στη μακρά διάρκεια. Συλλέγει, επεξεργάζεται, αναλύει και ερμηνεύει μια...
Πλούσιοι και φτωχοί
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας