Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μέσα σ’ έναν ποπ λαβύρινθο

Μέσα σ’ έναν ποπ λαβύρινθο

  • A-
  • A+

«Χρησιμοποιήστε με, φίλοι. Ας παίξουμε το παιχνίδι μαζί.

Υπόσχομαι ότι κανένας παίκτης δεν θα αισθανθεί μόνος.

Το βλέπετε το χέρι μου; Να το. Το τείνω να το αγγίξετε.

Αγγίξτε το. Ακουμπήστε τα χέρια σας στο έδαφος και

αγγίξτε με. Εδώ είμαι για σας. Φίλοι, αισθάνομαι ότι

είμαστε όλοι έτοιμοι απόψε.» (σ. 568)

Το απόσπασμα από το πρώτο μυθιστόρημα του David Foster Wallace «Η σκούπα και το σύστημα» που χρησιμοποιείται ως προμετωπίδα αυτού εδώ του σημειώματος φιγουράρει στην τελευταία σελίδα του βιβλίου.

Και τι πιο ταιριαστό για ένα βιβλίο σαν κι αυτό να κλείνει με μια πρόσκληση.

Το ελληνικό αναγνωστικό κοινό άργησε σχετικά να έρθει σε επαφή με μεταφράσεις των έργων του Wallace - πριν από το ανά χείρας βιβλίο είχαν προηγηθεί οι δύο συλλογές με διηγήματα του Αμερικανού συγγραφέα, «Κορίτσι με παράξενα μαλλιά» (Τραυλός, 2000) και «Αμερικανική Λήθη» (Κέδρος, 2011).

Ο Wallace μας έδωσε πλούσιο έργο, τόσο λογοτεχνικό όσο και δοκιμιακό και δημοσιογραφικό, μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, καθώς το 2008, σε ηλικία 46 ετών, έδωσε τέλος στη ζωή του και στη διελκυστίνδα με την κατάθλιψη. «Η σκούπα και το σύστημα» εκδόθηκε το 1987 και ακολούθησαν τρεις συλλογές διηγημάτων (οι δύο προαναφερθείσες και το «Brief Interviews with Hideous Men» το 1999) και το magnus opus του, το «Infinite Jest» το 1996 (του οποίου η μετάφραση στα ελληνικά ετοιμάζεται για λογαριασμό των εκδόσεων Gutenberg).

Mετά τον θάνατό του, το 2011, εκδόθηκε ημιτελές το μυθιστόρημά του «The Pale King» σύμφωνα με τις οδηγίες που ο ίδιος άφησε λίγο πριν αυτοκτονήσει.

Από το 1990 έως και το 2012 εκδόθηκε ένα μεγάλος αριθμός δοκιμίων του, αριθμός που (αν συμπεριλάβει μαζί και τα άρθρα που είχε γράψει) υπερβαίνει σημαντικά αυτόν της λογοτεχνικής παραγωγής του.

Παρά τον θόρυβο γύρω από την περσόνα και το πρόωρο τέλος του, η απήχηση του έργου του Wallace έχει πολύ λιγότερο να κάνει με την ξαφνική δημοσιότητα και είναι περισσότερο αποτέλεσμα του βαθιά διαφορετικού στιλ του και της απαράμιλλα διεισδυτικής ματιάς του.

«Η σκούπα και το σύστημα» είναι ο ευρύχωρος προθάλαμος αυτών, είναι η ρίζα που χρόνια πότιζε ο Wallace προκειμένου να περάσει στο «Infinite Jest» και την «Αμερικανική Λήθη», τις κορωνίδες της λογοτεχνικής παρακαταθήκης του.

Το βιβλίο είναι πρωτόλειο - η πλοκή γίνεται συχνά χαοτική, οι εναλλαγές προσώπων και σκηνών είναι κατά τόπους θολές, ο λόγος λιτός και ο στοχασμός μοιάζει λιγότερο βαθύς σε σχέση με τα επόμενα κείμενα του συγγραφέα.

Ομως, και αυτό είναι πολύ σημαντικό, το εν λόγω «πρωτόλειο» είναι υψηλής στάθμης και υψηλών φιλοδοξιών.

Η Λινόρ Μπίντσμαν είναι γόνος πλούσιας οικογένειας αλλά ζει από επιλογή στα όρια της ανέχειας, έχει παράξενες συνήθειες και ακόμα πιο παράξενη καθημερινότητα.

Και, εν μέσω όλων αυτών, πληροφορείται πως η προγιαγιά της το έσκασε από τον οίκο ευγηρίας όπου διαμένει.

Με γνώμονα αυτό το περίεργο σενάριο -συν μια σειρά απίθανων γεγονότων, από τη σχέση με τον προϊστάμενό της ώς έναν λαλίλαστο παπαγάλο- ο Wallace χτίζει μια πυκνή μαύρη κωμωδία, που δεν αφήνει ούτε μια λεπτομέρεια της δεκαετίας του ’90 στις ΗΠΑ ασχολίαστη.

Από τον εθισμό στην τηλεόραση και την ποπ κουλτούρα του «αμερικάνικου ονείρου» και της faux επιχειρηματικότητας έως την κατάρρευση των διαπροσωπικών σχέσεων, τη μοναξιά της ζωής στα αστικά κέντρα και την αδυναμία κατανόησης των απλούστερων συνισταμένων της πραγματικότητας, ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με ένα κείμενο-ποταμό.

Ετσι, η πλοκή είναι χαοτική ακριβώς επειδή ο Wallace χτίζει μια χαοτική πραγματικότητα, οι εναλλαγές προσώπων και σκηνών είναι συχνά θολές γιατί και οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές δεν μπορούν να διακρίνουν το «ποιος» και το «πού», ο λόγος των χαρακτήρων είναι λιτός, καθημερινός, όλο χιούμορ και ειρωνεία και φλερτάρει με την αργκό, γιατί αυτοί ακριβώς είναι οι χαρακτήρες που διαχειρίζεται ο συγγραφέας (και σε αυτά τα σημεία η στέρεη μετάφραση του Γ.-Ι. Μπαμπασάκη λάμπει).

Ο συγγραφέας μπορεί να λαθεύει πού και πού, αλλά (σχεδόν) όλα συμβαίνουν από πρόθεση.

Το μυθιστόρημα είναι δαιδαλώδες αλλά ειλικρινές. Και, επιπλέον, μας αποκαλύπτει δύο πτυχές της συγγραφικής στόφας του David Foster Wallace: αφενός την ερεθιστική ευρυμάθειά του (κάτι που στα επόμενα βιβλία του απογειώνεται και γίνεται στοιχείο ιδιοπροσωπίας) και αφετέρου τις εκλεκτικές συγγένειες της γραφής του (απόρροια της εμμονής του με την ανάγνωση) με το χαοτικό σύμπαν του Thomas Pynchon, τους πειραματισμούς του Roberto Bolano, την ανασκαφή του αμερικανικού τρόπου ζωής κατά Don Delillo.

 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θύτες και θύματα, τότε και τώρα
Το βιβλίο του Κώστα Ακρίβου είναι ένα τίμιο βιβλίο. Ξέρω καλά ότι ο όρος αυτός δεν είναι ούτε κριτικός ούτε φιλολογικός, αλλά νομίζω ότι αντικατοπτρίζει αυτό που εισπράττει κανείς όταν διαβάζει το μυθιστόρημα....
Θύτες και θύματα, τότε και τώρα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Νικόλας κι ο ροφός
Για έκτη συνεχή χρονιά, το «Ανοιχτό Βιβλίο» φιλοξενεί πρωτότυπα καλοκαιρινά διηγήματα. Δέκα συγγραφείς, διαφορετικής ηλικιακής κλίμακας και αφηγηματικής ροπής, έγραψαν ευσύνοπτες καλοκαιρινές ιστορίες, ειδικά...
Ο Νικόλας κι ο ροφός
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διαθήκη αγάπης
​Το μυθιστόρημα του Ζορζ Μπερνανός «Ημερολόγιο ενός επαρχιακού εφημερίου» κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις σε εξαιρετική μετάφραση της Ιφιγένειας Μποτουροπούλου. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα...
Διαθήκη αγάπης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενα μυθιστόρημα βίαιης ενηλικίωσης
Το μυθιστόρημα του Κοζίνσκι εξακολουθεί για πάνω από μισό αιώνα μετά την έκδοσή του το 1965 να σοκάρει τους αναγνώστες και να προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις: άλλοι το θεωρούν αριστούργημα και άλλοι μια νοσηρή...
Ενα μυθιστόρημα βίαιης ενηλικίωσης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στα σπλάχνα της απουσίας
Ο Alejandro Zambra στο σύντομο μυθιστόρημά του «Η ιδιωτική ζωή των δέντρων» αφηγείται όσα συμβαίνουν ή όσα σκέφτεται ο Χουλιάν κατά τη διάρκεια μιας βραδιάς, όσο η γυναίκα του απουσιάζει. Η απουσία γεννά την...
Στα σπλάχνα της απουσίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αιωνιότητα της φαντασίας
Ο W.B. Yeats έχει γράψει ότι «ήταν πολλοί αυτοί που αγάπησαν το μέλλον σαν ερωμένη, και το μέλλον έσμιξε την ανάσα του με τη δική τους, τίναξε τα μαλλιά του, και τους έκρυψε την ίδια τους την εποχή. Ο William...
Η αιωνιότητα της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας