Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η ανάδυση του θυμού

O Τζόναθαν Κόου

Η ανάδυση του θυμού

  • A-
  • A+

Στο «Τι ωραίο πλιάτσικο», το μυθιστόρημα που τον έκανε παγκοσμίως γνωστό, ο Βρετανός πεζογράφος Τζόναθαν Κόου πραγματευόταν με παιγνιώδη τρόπο και διαβρωτική σάτιρα την ιστορία της οικογένειας Γουίνσο, που κυριαρχούσε σχεδόν σε κάθε τομέα του δημόσιου βίου της Αγγλίας.

Παρότι στο τέλος εκείνου του μυθιστορήματος τα μέλη της οικογένειας γνώριζαν τραγικό θάνατο, ο Κόου βρίσκει τον τρόπο να παρουσιάσει, πάνω από δύο δεκαετίες αργότερα, ένα σίκουελ κάνοντας προγραμματικά σαφή τη θέση του: μπορεί οι Γουίνσο να εξολοθρεύτηκαν, δεν συνέβη όμως το ίδιο με αυτό που αντιπροσώπευαν: το πνεύμα της απληστίας, που φτάνει μέχρι τον παραλογισμό – αντίθετα, το πνεύμα αυτό εδραίωσε την κυριαρχία του στη βρετανική κοινωνία παράγοντας τέρατα.

Στο «Αριθμός 11 ή Ιστορίες που μαρτυρούν τρέλα» συναντάμε την Τζοζεφίν Γουίνσο, τη μοναδική απόγονο της οικογένειας, καθώς και μια σειρά άλλων χαρακτήρων που μοιράζονται το ίδιο γνώρισμα: την απληστία και την επιθυμία για εξουσία. Οι χαρακτήρες αυτοί σκιαγραφούνται από τον Κόου απολαυστικά μεν, σχηματικά δε, καθώς και πάλι αυτό που τον ενδιαφέρει δεν είναι οι ίδιοι, αλλά ό,τι αντιπροσωπεύουν.

Αντίθετα, ο Βρετανός πεζογράφος διοχετεύει όλη του τη δεξιοτεχνία στη διάπλαση των «θετικών» χαρακτήρων του βιβλίου – το γεγονός ότι ένας εξ αυτών, η Αλισον Νταμπλντέι, αποτελεί θύμα της «περιπτωσιολογικής» αρθρογραφίας της Τζοζεφίν Γουίνσο (ειδικότερα, χρησιμοποιείται ως παράδειγμα «μαύρης ανάπηρης λεσβίας» προκειμένου να τεκμηριωθεί μια επίθεση κατά του κράτους πρόνοιας), κάνει πιο ανάγλυφη την προσπάθεια του Βρετανού πεζογράφου να δώσει φωνή σε κομμάτια της αγγλικής κοινωνίας που έχουν συκοφαντηθεί συστηματικά από την ιδεολογία που πρεσβεύουν οι Γουίνσο: να τους ξαναδώσει την ανθρώπινη υπόστασή τους, να μετατρέψει και πάλι τις «περιπτώσεις» και τους αριθμούς σε ανθρώπους.

Το μυθιστόρημα αρθρώνεται σε πέντε μέρη που συνδέονται μεταξύ τους χαλαρά στο επίπεδο της πλοκής, αλλά στέρεα από την άποψη της οπτικής γωνίας και της κριτικής ματιάς στη βρετανική κοινωνία.

Στο πρώτο μέρος η Ρέιτσελ και η Αλισον, δύο φίλες που πλησιάζουν στην εφηβεία, κάνουν διακοπές στους παππούδες της πρώτης και εμπλέκονται σε μία τρομακτική ιστορία, παρακολουθώντας μια παράξενη γυναίκα που κυκλοφορεί στην περιοχή.

Στο δεύτερο μέρος, μεταφερόμαστε αρκετά χρόνια αργότερα και παρακολουθούμε κυρίως την ιστορία της μητέρας της Αλισον, πρώην γνωστής τραγουδίστριας, η οποία, για λόγους οικονομικούς αλλά και πιθανής αναβίωσης της καριέρας της, λαμβάνει μέρος σε ένα ριάλιτι σόου.

Στο τρίτο μέρος η Ρέιτσελ είναι φοιτήτρια και μέσω μιας καθηγήτριάς της έρχεται σε επαφή με την ιστορία ενός άντρα που έχασε τη ζωή του αναζητώντας μια χαμένη ταινία, σε μια προσπάθεια να αναβιώσει τη συγκίνηση που είχε βιώσει παρακολουθώντας την ως παιδί.

Ακολουθεί μια αστυνομική ιστορία: ο Νέιθαν Πίλμπιμ, νεαρός αστυνομικός που επιχειρεί να εφαρμόσει καινοτόμες εγκληματολογικές μεθόδους, συνδυάζει δύο διαφορετικές υποθέσεις φόνων γνωστών κωμικών και καταφέρνει, με περιπετειώδη τρόπο, να εξιχνιάσει την υπόθεση.

Στο τελευταίο μέρος του βιβλίου η Ρέιτσελ δουλεύει για λογαριασμό μιας πάμπλουτης οικογένειας και κατά τη διάρκεια της διαμονής της στο σπίτι τους έρχεται αντιμέτωπη με μια σειρά από ανεξήγητες καταστάσεις, που την κάνουν να πιστέψει ότι οδηγείται στην τρέλα.

Και στα πέντε μέρη του βιβλίου, ο Κόου στήνει υποδειγματικά τις ιστορίες του, αλλού ευνοώντας, έστω και παρωδιακά, το στοιχείο του σασπένς ή παίζοντας ευφυώς με τα κλισέ της λεγόμενης παραλογοτεχνίας, και αλλού εστιάζοντας στην ψυχολογία των χαρακτήρων του.

Η σύνδεση μεταξύ των ιστοριών είναι πειστική, αν και ίσως δεν φτάνει στο ιδιοφυές επίπεδο του «Τι ωραίο πλιάτσικο», ενώ οι ήρωες του Κόου αντιμετωπίζουν και εδώ διάφορες εκφάνσεις της απληστίας και του παραλογισμού που απορρέει από αυτήν – μοιάζουν ωστόσο ανήμποροι να αντιδράσουν, αφού τους λείπει το κουράγιο ή και ο τρόπος για να πετύχουν κάτι τέτοιο.

Ακόμα και το χιούμορ, που κυριαρχούσε σε εκείνο το βιβλίο, όπως εξάλλου και γενικότερα στη γραφή του Κόου, εδώ σε γενικές γραμμές απουσιάζει – τους έχει αφαιρεθεί ως όπλο ή ακόμα περισσότερο, όπως υπαινίσσεται σε κάποιο σημείο το βιβλίο, έχει αποδειχθεί σύμμαχος της εξουσίας, καθώς εκτονώνει ανώδυνα την οργή εναντίον της.

Ετσι το μόνο που μένει ως αποτέλεσμα είναι ο θυμός, χωρίς όμως κι αυτός να αποδίδεται σε κανέναν συγκεκριμένα ως χαρακτηριστικό, αφού κανένας από τους χαρακτήρες του βιβλίου δεν είναι πραγματικά θυμωμένος: είναι περισσότερο ανασφαλείς, έκπληκτοι, αποσβολωμένοι μπροστά σε όσα τους συμβαίνουν, με αποτέλεσμα ο θυμός να ενσαρκωθεί τελικά στο εκδικητικό «τέρας» του τελευταίου μέρους του βιβλίου.

Πρόκειται για έναν θυμό που δεν εμφανίζει κάποια αξιολογική ή ηθική φόρτιση, ούτε αποτιμάται πολιτικά: απλώς υπάρχει και η ύπαρξή του δεν μπορεί να αγνοηθεί.

 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διαθήκη αγάπης
​Το μυθιστόρημα του Ζορζ Μπερνανός «Ημερολόγιο ενός επαρχιακού εφημερίου» κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις σε εξαιρετική μετάφραση της Ιφιγένειας Μποτουροπούλου. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα...
Διαθήκη αγάπης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενα μυθιστόρημα βίαιης ενηλικίωσης
Το μυθιστόρημα του Κοζίνσκι εξακολουθεί για πάνω από μισό αιώνα μετά την έκδοσή του το 1965 να σοκάρει τους αναγνώστες και να προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις: άλλοι το θεωρούν αριστούργημα και άλλοι μια νοσηρή...
Ενα μυθιστόρημα βίαιης ενηλικίωσης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στα σπλάχνα της απουσίας
Ο Alejandro Zambra στο σύντομο μυθιστόρημά του «Η ιδιωτική ζωή των δέντρων» αφηγείται όσα συμβαίνουν ή όσα σκέφτεται ο Χουλιάν κατά τη διάρκεια μιας βραδιάς, όσο η γυναίκα του απουσιάζει. Η απουσία γεννά την...
Στα σπλάχνα της απουσίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρόζα λιτή, σχεδόν ψιθυριστή
Το «Καραβοφάναρο στο μαύρο νερό» κυκλοφόρησε το 1999, πριν από τη γραφή των «Νόρα Γουέμπστερ», «Μπρούκλιν» και «Διαθήκη της Μαρίας», μυθιστορήματα που κατέστησαν τον Τόιμπιν ευρύτερα γνωστό πέρα από τα σύνορα...
Πρόζα λιτή, σχεδόν ψιθυριστή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το ευάλωτο κάστρο του εαυτού
«Με λένε Μέρι Κάθριν Μπλάκγουντ. Είμαι δεκαοχτώ χρονών και ζω με την αδελφή μου, την Κόνστανς. Εχω σκεφτεί πολλές φορές ότι με λίγη τύχη θα μπορούσα να είχα γεννηθεί λυκάνθρωπος, επειδή τα δύο μεσαία δάχτυλα...
Το ευάλωτο κάστρο του εαυτού
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
O «ασφαλής» καινούργιος κόσμος
Στην αρχή το μυθιστόρημα μας εισάγει σε έναν κόσμο οικείο, σύντομα, όμως, η ρεαλιστική αφήγηση δίνει τη θέση της στην αποκαλυψιακή ατμόσφαιρα μιας σύγχρονης δυστοπίας και ταχύτατα μεταλλάσσεται στον ασφυκτικό...
O «ασφαλής» καινούργιος κόσμος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας