Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Εξιστορώ του φύλου σου το άλγος»
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΑΣΑΡΓΙΩΤΑΚΗ

«Εξιστορώ του φύλου σου το άλγος»

  • A-
  • A+

Ο Γιώργος Βέλτσος (Αθήνα, 1944) με σπουδές νομικής και κοινωνιολογίας στο Παρίσι, γνωστός ως καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, όπου και δίδαξε θεωρία της επικοινωνίας, μετά την αυλαία της παράστασης «Μάγκντα Γκέμπελς» που ανέβηκε φέτος στο Εθνικό, συνεχίζει το κεντρικό, εμμονικό μοτίβο της καλλιτεχνικής του απεύθυνσης, το ζευγάρι, και στη νέα του ποιητική συλλογή Γυναίκες.

Εργο που, χωρίς να είναι κατ’ επίφασιν ιστορικό ή πολιτικό, επίσης αναμετριέται με την κατάρα του φύλου, προεξοφλώντας την ήττα του αρσενικού ως φαλλοφόρου ύπαρξης. Εξού και ο ποιητής, υιοθετώντας την οπτική του γυναικείου φύλου, αξιώνει μια μορφή ολοκλήρωσης και ευαισθησίας προσπαθώντας να αφαιρέσει οτιδήποτε εξέχει και σκληραίνει.

Ακολουθώντας τη γλώσσα του Τζόις και του Λακάν, ως ποιητής ο Βέλτσος δεν μεταβιβάζει την ποίηση σ’ ένα είδος φιλοσοφικο-ψυχαναλυτικού λόγου −όπως θα ανέμενε ίσως λανθασμένα κάποιος λόγω της θεωρητικής του ιδιότητας− με στόχο την έκθεση μεταφυσικών ή άλλων ιδεών, αλλά τη συγκρατεί προσκολλημένη στο πράγμα και στην εικόνα ή στην κίνηση αυτού.

Μάλιστα συχνά ταυτίζεται με τις γυναίκες-ηρωίδες του και ως άλλος ζωγράφος, ως Ντεγκά, μας μεταφέρει στους μοναχικούς τους μονολόγους στη διάρκεια ή λίγο μετά από το λουτρό. Διαβάζουμε χαρακτηριστικά: «στα υπόγεια του Ευαγγελισμού/πλένει νεκρούς/τους σκέφτεται/ακούει στα λιμνάζοντα/την εκπομπή πάλαι ποτέ για τους αγνοουμένους/ρωτάει αν επανέρχονται/αν ανεβαίνουν […] ξυπόλυτη/αργότερα χτικιό στη Μαρασλή/με πλευρά ζώου αντί βυζιά/σκληρές παλάμες/και το κορμί του Σολωμού, παρμένο//ζητά τσιγάρο […]».

Εχουμε να κάνουμε λοιπόν με ένα είδος κάθαρσης που προτάσσεται επίμονα από τον ποιητή, τόσο συνειδητά όσο και ασυνείδητα, και αναρωτιόμαστε: από πού και γιατί προκύπτει πραγματικά αυτή η ανάγκη;

Ο ποιητής, προσηλωμένος καθώς είναι όχι στο τι θέλει να πει, ούτε πρωτίστως στο πώς, αλλά στο γιατί, περνά με τη σκαπτική και την αναζητητική του διάθεση από το συνειδητό στο ασυνείδητο και εκεί, μέσω της ταύτισής του με το θηλυκό Αλλο, μας διανοίγει σε μια διπλή σύμπτωση: του ενός φύλου με το άλλο αλλά και τη μνήμη του σώματος ως αίνιγμα του παρόντος κι ως διαφάνεια του παρελθόντος.

Ο ποιητής, προσωκρατικός κατά μιαν ανάγνωση, σκιαγραφεί τελικώς επίμονα και ατελέσφορα ένα περίγραμμα που δεν συμπίπτει με τη σκιά του, αναζητώντας το επίπεδο ή το σημείο όπου είτε συμβαίνουν είτε αρχινούν τα πράγματα, υπερπηδώντας έτσι τον θάνατο.

Εκεί, ως νομάδας του αιδοίου, ποιητικό υποκείμενο εν στύσει, ανήκοντας στη χορεία των αναστοχαστικών ποιητών, αναζητά τον σπινθηρισμό που παράγει και αναπαράγει το ποίημα ως συμβάν και τη ζωή ως μη θάνατο. Ενα ποίημα που παραμένει έως τέλους μη προσβάσιμο, κλειστό όχι μόνο στην ερμηνεία αλλά και ως σημείο―ένα σημείο κρυπτικό που ζητά παιχνιδίζοντας, με τη σοβαρότητα και την ιερότητα του παιχνιδιού, μιαν αρνητική ανάγνωση.

Ο ποιητής, γνωρίζοντας το αρχετυπικό λάθος, δηλαδή τη σύγχυση του σημείου και της ουσίας, μεταμφιέζεται άλλοτε σε ποίημα και άλλοτε σε γυναίκα, αξιώνοντας μια μορφή πλήρωσης. Χωρίς να αρκείται σε μια φαινομενολογία των βιωμάτων και χωρίς να δύναται να υπερβεί τη «συναισθηματική» διάλυση ή τον διασκορπισμό, ως ένα σημάδι χωρίς ερμηνεία κινείται έως τέλους ακονίζοντας επίμονα ως παιδί την ενσυναίσθησή του, τη δυνατότητα ταύτισης με τον άλλον, ακριβώς για να αντέξει.

Ετσι, η ποίησή του όχι μόνο ως έκφραση πόθου, αλλά και ως ανάγκη, σε μιαν ανάγνωση, διάτρησης του άλλου και του όποιου πραγματικού μας συμβαίνει, ως μια ασυνείδητη δύναμη −και όχι απλά ως μια σκέψη μουσική· μ’ άλλα λόγια, δεν στοχεύει στη φώτιση του προσώπου, ούτε όμως στην αυτονόμηση ενός αυθύπαρκτου καλλιτεχνικού έργου ξέχωρου από τον δημιουργό του, αλλά στην αποκάλυψη των συνδέσμων―ολοτήτων που ενεργοποιούνται στη συνάντηση του όντος με το όντως (;) πρόσωπό του, της ασυνείδης μνήμης με το τρέχον βίωμα, του αρσενικού με το θηλυκό.

Ο Βέλτσος, συγκλονισμένος από τον «αφύσικο συνωστισμό των πεθαμένων», «κλειδώνεται λοιπόν και τραγουδά» απομακρυνόμενος «χωρίς ουδέν να πει και σε ουδένα». Και ποια είναι η απάντησή του στο αδιέξοδο του κύκλου ζωής και θανάτου; Η ίδια εξαρχής και ισόβια: «εξιστορώ του φύλου σου το άλγος». «Στον κόλπο σου/ να μπόρουν αχ – να μπόρουνα/να φτάσω κολυμπώντας».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Υπερφίαλος διασκελισμός των ίσκιων»
Το «Εκτακτο δελτίο καιρού», έργο που ενώ σε πρώτο επίπεδο παραμένει κλειστό και δυσπρόσιτο, τάχα γλωσσοκεντρικό, γλωσσογενές και παιχνιδίζον, στην πραγματικότητα συνοψίζει, ως ένας στοχαστικός και αισθητικός...
«Υπερφίαλος διασκελισμός των ίσκιων»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αποσιωπημένη γενιά
Η εύκολη πρόσβαση και εποπτεία μιας ποιητικής παραγωγής με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ασφαλώς και καθιστά μια ανθολογία ελκυστική. Ωστόσο, τα στοιχεία εκείνα που βαραίνουν πρωτίστως για τον επίδοξο αναγνώστη...
Η αποσιωπημένη γενιά
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αραβικός μοντερνισμός
Ο Αραβας δεν γεννιέται με την ποίηση εντός του, όπως κανείς άλλωστε, ανεξαρτήτως εθνικότητας, αλλά μαθαίνει μεγαλώνοντας να την αγαπάει. Οι λόγοι, δηλαδή, που οι λαοί της Μέσης Ανατολής επιδίδονται στην ποίηση...
Αραβικός μοντερνισμός
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Αλεξανδρινός μιλάει με πολλούς τρόπους
Από τη στιγμή που καθιερώθηκε ο Κωνσταντίνος Καβάφης στην ελληνική λογοτεχνική σκηνή και από τη στιγμή που απέκτησε διεθνή φήμη, δεν έχει πάψει να μελετάται και να διερευνάται η ποιητική του. Το εκπληκτικό...
Ο Αλεξανδρινός μιλάει με πολλούς τρόπους
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κοινωνικές, υπαρξιακές, γλωσσικές περιπλανήσεις
Ο Βασίλης Ρούβαλης, διευθυντής του περιοδικού και των εκδόσεων poema, ποιητής, διηγηματογράφος, μεταφραστής και αρθρογράφος, μας παραδίδει τις «Λεύγες» και ο Χάρης Μιχαλόπουλος, επίκουρος καθηγητής Λατινικής...
Κοινωνικές, υπαρξιακές, γλωσσικές περιπλανήσεις
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δύο ποιητές της γενιάς του ’70
Ο Δημήτρης Αλεξίου είναι ποιητής, έστω κι αν έκανε ένα παράλληλο πέρασμα από την πεζογραφία. Ο Παύλος Πέζαρος ανήκε στην ιδρυτική ομάδα του περιοδικού Διαβάζω και υπήρξε μέλος της συντακτικής του επιτροπής από...
Δύο ποιητές της γενιάς του ’70

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας