Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Να αντισταθούμε, να παλέψουμε έως θανάτου»

Η Γερμανίδα καθηγήτρια Ερικα Φίσερ-Λίχτε, ο Σάββας Στρούμπος και ο σκηνοθέτης

«Να αντισταθούμε, να παλέψουμε έως θανάτου»

  • A-
  • A+

Ποιος είναι ο νέος ρεαλισμός στο θέατρο και πώς συνδέεται με την επιστροφή του Διονύσου, τη μέθοδο διδασκαλίας του Θόδωρου Τερζόπουλου;

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου «Η Επιστροφή του Διονύσου-Η μέθοδος του Θεόδωρου Τερζόπουλου» που κυκλοφορεί ήδη από τον βερολινέζικο εκδοτικό οίκο Theater der Zeit μεταφρασμένο στα γερμανικά από τον Τόρστεν Ισραελ, πραγματοποιήθηκε προχθές στο Ινστιτούτο Γκαίτε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με τίτλο «Νέος ρεαλισμός και η Επιστροφή του Διονύσου» με την παρουσία εκλεκτών ομιλητών:

ο συγγραφέας και μεταφραστής Τόρστεν Ισραελ, ο διευθυντής εκδόσεων Χέραλντ Μίλερ, ο επ. καθηγητής θεατρολογίας στο Πανεπιστήμιο Πάτρας Γιώργος Σαμπατακάκης, ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Σάββας Στρούμπος και βέβαια ο Θεόδωρος Τερζόπουλος. Παρούσα η σπουδαία Γερμανίδα καθηγήτρια Θεατρικών Σπουδών Ερικα Φίσερ-Λίχτε, η οποία μάλιστα έγραψε τον πρόλογο στη γερμανική έκδοση του βιβλίου.

Ο Τόρστεν Ισραελ άνοιξε τη συζήτηση μιλώντας για τη θεατρική σχέση Ελλάδας και Γερμανίας, τη μέθοδο του Θ. Τερζόπουλου. Πώς λειτουργούν σ’ αυτήν οι έννοιες σώμα, αναπνοή, ενέργεια, ρυθμός, αποδόμηση, σαγήνη, αίσθηση, αέναος αυτοσχεδιασμός.

Αναφέρθηκε στην κρίση που ταλανίζει το γερμανικό θέατρο με επίκεντρο την άποψη ότι το κυρίαρχο θέατρο της αποδόμησης έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του και «τίποτα δεν έμεινε πια για να γκρεμιστεί»: «Η επιστροφή του Διονύσου προσφέρει μια άλλη λύση. Οι πρώτες παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου στην Ελλάδα από τον Φώτο Πολίτη επηρεάστηκαν από το γερμανικό θέατρο. Τώρα αλλάζει ο ρόλος πομπού-δέκτη: το θέατρο του Θεόδωρου Τερζόπουλου έρχεται να τροφοδοτήσει το γερμανικό θέατρο».

Ο επίκουρος καθηγητής Θεατρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας Γιώργος Σαμπατακάκης είπε ότι ο Θ. Τερζόπουλος είναι καταχωρισμένος στη ζώσα ιστορία των μεγάλων δημιουργών: «Αλωσε το θεατρικό κατεστημένο, κατατρόπωσε τους κριτικούς. Πρώτα τον ανακάλυψε το θεατρικό κοινό σ’ όλο τον κόσμο και στη συνέχεια αγαπήθηκε από τους Ελληνες θεατές».

Αναφέρθηκε στη μέθοδο του Τερζόπουλου και πόσο σημαντική είναι αυτή όταν στην Ελλάδα παρατηρείται μια στροφή στην αισθητική του νεοσυντηρητισμού (ελαφριά θεάματα, πολλά μιούζικαλ), στην ασφάλεια των παλιών δοκιμασμένων τεχνικών αντί στη δημιουργική ρήξη.

«Ο νέος ρεαλισμός είναι μια ανοησία» είπε η Ερικα Φίσερ Λίχτε, καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Θεατρικών Σπουδών του Ελεύθερου Πανεπιστημίου Βερολίνου. «Μιλάμε για κρίση, αλλά το θέατρο έτσι κι αλλιώς βρίσκεται διαρκώς μέσα στην κρίση και την αντιπαράθεση. Πρέπει να ορίσουμε λοιπόν τι σημαίνει ρεαλισμός για να μπορέσουμε να τον διαχειριστούμε».

Η Ερικα Λίχτε αναφέρθηκε παραδειγματικά σε παραστάσεις που δίνουν τροφή για προβληματισμό: «Πώς αντιμετωπίζει το θέατρο το προσφυγικό ζήτημα; Παρακολουθήσαμε την κηδεία δύο προσφύγων σε δύο νεκροταφεία του Βερολίνου. Εφεραν τις σορούς από μαζικό τάφο όπου βρέθηκαν στην Ιταλία. Μια πράξη για να αποδοθεί η αξιοπρέπεια στους νεκρούς. Είναι αυτός νέος ρεαλισμός;

Ανέβηκε η "Ορέστεια", όπου τον Χορό συγκροτούσαν συνταξιούχοι ή άνεργοι πολίτες της Δρέσδης που πληρώθηκαν με ένα μικρό ποσόν. Στο διάλειμμα της παράστασης προβαλλόταν στον χώρο βίντεο όπου οι πολίτες μιλούσαν περί της συμμετοχής σε τέτοιες δράσεις.

Είναι αυτό νέος ρεαλισμός; Σε ανέβασμα των "Περσών" συμμετείχαν 200 ηθοποιοί κι άλλοι τόσοι θεατές, δεν μπορούσες να διακρίνεις τους επαγγελματίες από το κοινό. Είναι αυτός νέος ρεαλισμός; Το θέατρο αντλεί από την επικαιρότητα, δεν θεματοποιεί κάτι αλλά πετυχαίνει μια καινούργια θεατρική αίσθηση με τη συμμετοχή του κοινού. Πώς συνδέεται λοιπόν με τον ρεαλισμό η μέθοδος του Θεόδωρου Τερζόπουλου; Είναι η τέχνη που ελλοχεύει στο σώμα του ηθοποιού.

Προϋπόθεση στη μέθοδό του είναι το ενσωματωμένο πνεύμα. Δεν πρόκειται για μεθόδευση αλλά για βιωματική εμπειρία του ερμηνευτή. Αλλά και ο θεατής, οποιασδήποτε κουλτούρας, βιώνει με τη σειρά του το γεγονός ακριβώς γιατί πρόκειται για ενσωματωμένο πνεύμα. Οι τεχνικές δεν είναι αυτοσκοπός. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο τι αυτές μεταφέρουν. Δεν είναι τυχαίο που το θέατρο του Θεόδωρου Τερζόπουλου έχει τόσους οπαδούς στη Γερμανία».

Ο Σάββας Στρούμπος γνώρισε τον σκηνοθέτη το 2002 στο πλαίσιο ενός σεμιναρίου όπου συμμετείχε με τη Σοφία Μιχοπούλου. «Στο "Αττις" ο άνθρωπος γίνεται επί της ουσίας η πρώτη θεατρική ύλη, επανακτά δηλαδή την ανθρωπότητά του... Γι' αυτό λέμε ότι το θέατρο του Τερζόπουλου έχει πολιτική διάσταση...

Ολα όσα διδάσκονται στη Μέθοδο τα βλέπουμε στο σώμα του ηθοποιού. Αυτό μέσω των αέναων αυτοσχεδιασμών θέτει τα ερωτήματα, αρχίζει και γεννάει κόσμους. Οταν ξεκινά η αναμέτρηση με το σώμα, αρχίζει να συντελείται η μεταμόρφωση. Ο ίδιος ο άνθρωπος βρίσκεται σ’ ένα υπαρξιακό προτσές».

Οταν ο Θεόδωρος Τερζόπουλος πήρε τον λόγο ήταν συγκινημένος: «Από μικρός ήθελα να φύγω. Από το χωριό, τον εαυτό μου, τις μνήμες. Ετρεχα να ξεφύγω κυνηγώντας συνεχώς κάτι, ενώ με κυνηγούσε ο εαυτός μου. Είχα την αγωνία να μάθω πολιτισμούς, γλώσσες, σώματα. Το σώμα του άλλου είναι μια άλλη γλώσσα. Και τι να πούμε για την ίδια τη γλώσσα;

Τι ρόλο έπαιξαν τα σύμφωνα στη διαδικασία της αποδόμησης; Βρισκόμουν στο Πεκίνο όπου σκηνοθετούσα τον "Αγαμέμνονα" όταν άκουσα ότι ο κ. Φίλης θέλει να καταργήσει τα αρχαία ελληνικά, δηλαδή σαν να θέλει να γκρεμίσει τον Παρθενώνα. Μετά απ’ αυτό πολλαπλασίασα το αρχαίο κείμενο στην παράσταση…».

«Ναό της ψυχής» χαρακτήρισε το σώμα ο σκηνοθέτης, «που σήμερα έγινε δούλος της τεχνολογίας σε μια ομοιογενοποιημένη τέχνη που καταργεί σχολές και προσωπικότητες». Και κατέληξε: «Να βγούμε έξω από το σπίτι, μακριά από τα λάπτοπ, μακριά ακόμη και από τον χώρο του θεάτρου και τον αυτισμό του ώστε να επιζήσει το θέατρο. Να αντισταθούμε, να παλέψουμε έως θανάτου».

 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η πλήρης έκπτωση του οράματος
Ο Ζαν Κλοντ Μισεά στο βιβλίο του «Τα μυστήρια της Αριστεράς», διερευνά τους λόγους μετάλλαξης της Αριστεράς σε οικονομικό, πολιτικό και πολιτισμικό φιλελευθερισμό, ως αποτέλεσμα της θρησκευτικής της πίστης...
Η πλήρης έκπτωση του οράματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Από τα μικρά στα μεγάλα
Τα ονόματα ζώων και πραγμάτων πλουτίζουν τη γλώσσα και τη ζωή, είναι σαν η περιουσία των ανθρώπων. Στις «δύσκολες» περιοχές της χώρας η αναγνωρισιμότητα και του πιο μικρού αντικειμένου και του πιο ασήμαντου...
Από τα μικρά στα μεγάλα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ευρώπη, Quo Vadis?
Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση κατέδειξε τα ιστορικά όρια και τους περιορισμούς της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αλλά και τα καταστροφικά αδιέξοδα στα οποία οδηγεί ο νεοφιλελεύθερος δογματισμός, ο οποίος,...
Ευρώπη, Quo Vadis?
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Λίγο πριν από την Αποκάλυψη
Ο Ούγγρος συγγραφέας Λάζλο Κρασναχορκάι, με το έργο του αυτό, το οποίο πρωτοεκδόθηκε το 1999, επιχειρεί μια τομή. Το ανά χείρας βιβλίο είναι ένα οικουμενικό αριστούργημα, ενδεχομένως και για λόγους τους...
Λίγο πριν από την Αποκάλυψη
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενηλικίωση μέσα στη δίνη του φασισμού
Στο «Δώσε μου λίγη ζωή», ο συγγραφέας δοκιμάζεται στο γραμματειακό είδος της μυθοπλαστικής βιογραφίας, στην οποία παρακολουθούμε μυθιστορηματικά δοσμένα στιγμιότυπα του σύντομου, αλλά αγωνιστικού βίου του...
Ενηλικίωση μέσα στη δίνη του φασισμού
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Βαλερί και η πολιτική του πνεύματος
Ο Πολ Βαλερί είναι ένα πνευματικό τέκνο του Στεφάν Μαλαρμέ και ο έσχατος μείζων ποιητής του συμβολισμού που οραματίστηκε μια καθαρή ποίηση. Παράλληλα όμως υπήρξε και δεσπόζουσα φυσιογνωμία των γαλλικών...
Ο Βαλερί και η πολιτική του πνεύματος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας