Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η διεργασία του πένθους έμπνευση για ζωή

Ο Ιρλανδός δοκιμιογράφος, δημοσιογράφος, ποιητής και πεζογράφος, Κολμ Τομπίν

Η διεργασία του πένθους έμπνευση για ζωή

  • A-
  • A+

Ο Κολμ Τομπίν, Ιρλανδός δοκιμιογράφος, δημοσιογράφος, ποιητής και πεζογράφος τόσο της μείζονος όσο και της ελάσσονος κλίμακας, γεννήθηκε σε μια κωμόπολη της κομητείας του Γουέξφορντ, το Ενισκορθι, στα 1955.

Η «Νόρα Γουέμπστερ» είναι το όγδοο στη σειρά μυθιστόρημα που εκδίδει από το 1992, ενώ η παρουσία του στην ιρλανδική γραμματεία είναι αδιάλειπτη μέσα από ταξιδιωτικά και δημοσιογραφικά κείμενα, θεατρικά έργα, βιβλιογραφικές αποδελτιώσεις, αλλά και μέσα από έρευνες και δοκίμια γύρω από τη σεξουαλική ταυτότητα - ο Τομπίν έχει δηλώσει ανοιχτά την ομοφυλοφιλία του.

Το έργο του Κολμ Τομπίν έχει μεταφραστεί σε τριάντα γλώσσες, έχει υπάρξει υποψήφιος για πολυάριθμα λογοτεχνικά βραβεία με κορυφαίες τις τρεις υποψηφιότητες για το Man Booker Prize, ενώ ο ίδιος έχει τιμηθεί τρεις φορές με τον τίτλο του επίτιμου διδάκτορα. Τέλος, έχει διδάξει δημιουργική γραφή και συγκριτική γραμματολογία σε πανεπιστήμια όπως το Stanford, το Princeton και το Columbia University.

Η «Νόρα Γουέμπστερ», μυθιστόρημα που πρωτοδημοσιεύτηκε στα αγγλικά το 2014, εκδίδεται στα ελληνικά από τον Ικαρο, σε εξαιρετική μετάφραση και κατατοπιστικό επίμετρο της Αθηνάς Δημητριάδου, ενώ την έκδοση κοσμεί το καλαίσθητο εξώφυλλο του Χρήστου Κούρτογλου.

Η Νόρα Γουέμπστερ έχει ήδη αναγνωριστεί από τη διεθνή κριτική ως εμβληματική λογοτεχνική ηρωίδα∙ τόσο το χρονικό της αποσπασματικής συγγραφής όσο και το έντονο μπόλιασμα του έργου με αυτοβιογραφικά στοιχεία από την προσωπική ζωή του συγγραφέα συνετέλεσαν στην εξύφανση ενός άρτιου και λεπτοδουλεμένου μυθιστορηματικού χαρακτήρα.

Πιο συγκεκριμένα, ο Τομπίν έγραψε το πρώτο κεφάλαιο της «Νόρα Γουέμπστερ» την άνοιξη του 2000, εποχή που ξεκινούσε και το έργο «Χένρι Τζέιμς, ο Δάσκαλος», για να το ολοκληρώσει δεκατρία χρόνια αργότερα, έχοντας εν τω μεταξύ δημοσιεύσει το «Brooklyn» (2009) και τη «Διαθήκη της Μαρίας» (2012). Ο λόγος της παρατεταμένης αυτής ασύνειδης αφηγηματικής επεξεργασίας ήταν, όπως ομολογεί ο ίδιος, η συναισθηματική και η διανοητική εμπλοκή της μνήμης καθώς, όπως προαναφέραμε, το μυθιστόρημα βρίθει αυτοβιογραφικών αναφορών.

Η Νόρα Γουέμπστερ, η ομώνυμη κεντρική ηρωίδα του βιβλίου, μένει χήρα λίγο μετά τα 45 της και καλείται να αναθρέψει μόνη τα τέσσερα παιδιά της. Το μυθιστόρημα έχει ως κεντρικό άξονα τη διεργασία του πένθους, τη διαχείριση της απώλειας ενός αγαπημένου προσώπου, τη γυναικεία χειραφέτηση και τη νίκη της ζωής απέναντι στον θάνατο.

Η Νόρα καλείται να αναπληρώσει το κενό που άφησε πίσω ο σύζυγός της Μόρις, ένας ευώνυμος και ιδιαίτερα αγαπητός στην μικρή επαρχία του Ενισκορθι δάσκαλος, που απολάμβανε την αμέριστη αγάπη και τον σεβασμό των συμπολιτών του. Η βραχεία επώδυνη ασθένεια του Μόρις που τερμάτισε τον αρμονικό και ευτυχισμένο εικοσαετή συζυγικό βίο με τη Νόρα άφησε ένα δυσαναπλήρωτο κενό.

Η αφήγηση ξεκινάει αμέσως μετά το τραγικό συμβάν με τη Νόρα να καλείται να διαχειριστεί από την πρώτη στιγμή το μέλλον της ίδιας και της οικογένειάς της. Η επιτακτικότητα της επιβίωσης μιας πολυμελούς οικογένειας, τόσο σε οικονομικό όσο και σε ψυχοσυναισθηματικό επίπεδο, δεν αφήνει περιθώρια για άρνηση του μοιραίου συμβάντος.

Αν το δικαίωμα στη μελαγχολία θεωρείται κατάκτηση του δυτικού ανθρώπου ως εκδήλωση της ατομικότητάς του, στην περίπτωση της Νόρα η tristitia και το taedium vitae, η αίσθηση ότι η ζωή είναι βαρετή και επίμοχθη, μοιάζουν φιλάρεσκες πολυτέλειες.

Κανένα περιθώριο για ακηδία, για έλλειψη φροντίδας και ενδιαφέροντος∙ η Νόρα φέρει μόνη της, πλέον, το χρέος της επιβίωσης και της ευημερίας των παιδιών της, ο χρόνος για πένθιμο αναστοχασμό παραχωρεί τη θέση του στη δράση και στην προσπάθεια για συνέχεια. Η Νόρα πουλάει το εξοχικό των οικογενειακών διακοπών για να συμβάλει στη διαχείριση των οικονομικών εξόδων και αποφασίζει, με την αγαστή συμπαράσταση των εργοδοτών της, να επιστρέψει στην παλιά της δουλειά.

Πίσω από την ανάγκη για ενίσχυση του οικογενειακού ταμείου, υποφώσκει η καταφυγή στην εργασία ως διεξόδου κοινωνικοποίησης. Η Νόρα, άλλωστε, αναρωτιόταν πώς θα διαχειριστεί τον χρόνο της τώρα που είχε φύγει ο Μόρις.

Παρακολουθούμε σε γραμμική, τριτοπρόσωπη, παντεποπτική αφήγηση την εξέλιξη της ζωής της Νόρας η οποία, μολονότι δεν διαμεσολαβείται από τραγικά ή ακραία γεγονότα, εμφανίζει μια διακριτική εμβάθυνση που προκαλεί αμέριστη συμπάθεια για την προσωπιδοφόρο μελαγχολία της και συνιστά οίστρο της ζωής απέναντι στην οδύνη της απώλειας.

Η Νόρα θα αρχίσει να φροντίζει τον εαυτό της, θα αλλάξει το χτένισμά της, θα ανακαινίσει το σπίτι της, θα κάνει ταξίδι αναψυχής στην Ισπανία, θα εξασκήσει με δασκάλα τη φωνή της, θα γίνει μέλος της Λέσχης Γραμμοφώνου, θα στραφεί στους αγαπημένους της μπαρόκ δίσκους και στην κάθαρση που θα της προσφέρει η μουσική. Η Νόρα θα διαχειριστεί τη συζυγική απώλεια με ψυχραιμία, αξιοπρέπεια και σεβασμό.

Κοντά σε εκείνην, την ίδια δύναμη θα επιδείξουν και τα παιδιά της. Γενναία και υπομονετικά, στέκονται δίπλα σε μια μητέρα που θα τα φροντίσει όσο το δυνατόν καλύτερα χωρίς οίκτο, ευτελή συγκίνηση και ακραίους συναισθηματισμούς.

Ειδικότερα ο βραδύγλωσσος Ντόναλ, ο οποίος εκδηλώνει το τραύμα της απώλειας μέσα από την ψυχοσωματική αγχώδη διαταραχή του λόγου, θα ταυτιστεί ως χαρακτήρας με τη μητέρα του ως προς την εσωτερικότητα και τη σιωπή που τον διακρίνει, αλλά και γιατί καταφεύγει κι εκείνος στην τέχνη για να απαλύνει την οδύνη του, ασχολούμενος αθόρυβα κι ευλαβικά με την εμφάνιση φωτογραφιών.

Το οικογενειακό περιβάλλον είναι δίπλα της, την υποστηρίζει οικονομικά και ψυχολογικά, δρώντας κάποιες φορές, ωστόσο, στα όρια του πατερναλισμού.
Η Νόρα καταφέρνει να προχωρήσει με περηφάνια, παρά το γεγονός ότι η φιγούρα του Μόρις δεσπόζει στη ζωή της σαν άδειο βάθρο σε περίοπτη θέση εντός της οικίας και είναι διάχυτη στις εκδηλώσεις και στις αποφάσεις της καθημερινότητας.

Πάντα σκέφτεται τι θα έκανε εκείνος, πολλές φορές, όμως, δρα αυτεξούσια γιατί αντιλαμβάνεται ότι εκείνος δεν θα γυρίσει πια. Το πένθος της Νόρας γίνεται χαροποιό και δικαιώνει την αποστροφή του Ν. Γ. Πεντζίκη ότι «το πένθος σημαίνει νίκη και χαρά».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας