Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δυο νέες διακριτές φωνές
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΑΣΑΡΓΙΩΤΑΚΗ

Δυο νέες διακριτές φωνές

  • A-
  • A+

Η Αλεξάνδρα Σωτηράκογλου (Θεσσαλονίκη, 1990) στέλνει στα είκοσι έξι της επιστολή-ποίημα, το Μοναχοπαίδι, σε έναν ανύπαρκτο αδερφό. «Ακολουθώντας» μια παράδοση που κορυφώθηκε με τα Γράμματα σε έναν νέο ποιητή τού Ρ.Μ. Ρίλκε, τολμά με άγνοια κινδύνου ή νεανική αυτοπεποίθηση να αναμετρηθεί με τον εσωτερικό μονόλογο. Εξ ου και απευθύνεται στον εαυτό και στον φανταστικό άλλο, σχεδιάζοντας έτσι μια μονοθεματική ποιητική σύνθεση.

Τρυφερή και σκληρή, αδιάφορη και αυτοτραυματιζόμενη εναλλάσσει βλέμματα και διαθέσεις στο πέρασμα του χρόνου - άλλοτε μιλώντας ως έφηβη, άλλοτε ως ενήλικη, άλλοτε ως αγόρι. Εξωστρεφής μέσα στην ιδιότυπη εσωστρέφειά της, αμήχανη -όχι ποιητικά αλλά βιωματικά-, τολμάει και με μιαν αναγνωρίσιμη, δική της θα λέγαμε, σκηνοθεσία-σκηνογραφία να σχεδιάζει ένα ποίημα που αντανακλά μια συμπεριφορά, ίσως και μια «εποχή»:

«Φόρεσα την πιο κοντή φούστα./ Ρούφηξα με τρόπο την κοιλιά./ Στοίχημα εδώ,/ δεν έχουν ακούσει για τον Κάλβο// «Η τουαλέτα ήταν στενή και βρώμικη/ Μουτζουρωμένη πόρτα/ Κίτρινα πλακάκια/ Αυτός δε με κοίταζε// γιατί κατά βάθος/ μια χαζογκόμενα είμαι// ακούμπησε το κεφάλι στη γωνία./ -Σκύψε, είπε/ αλλά δεν του είχε σηκωθεί./ -Θα βρω άλλον, του απάντησα […] Ο επόμενος κατέβασε το χερούλι./ Γιατί μόνη ξεκλειδώνει την πόρτα σουρωμένη,/ μόνη κοιμάται με τη λεκάνη αγκαλιά.// περιμένουν τη σειρά τους/ να πηδηχτούν – ακόμη/ κι αν δεν είναι στ’ αλήθεια καυλωμένοι».

Με γυμνό ρεαλισμό, ενίοτε και ανέμελο κυνισμό εξομολογείται:

«Αδερφέ μου δεν ντρέπομαι./ Τις νύχτες -που γυρνώ μες στα γδαρσίματα-/ απλώνω το δέρμα σου στα κάγκελα/ να τους κοπεί η θέα./ Ξαπλώνω./Είναι κάτι σαν μαλακία/ (αλλά πιο άβολο)/ από τον τρόπο που με πηδάνε/ να μαθαίνω για τον εαυτό μου».

Η ποιήτρια επαναληπτικά επιστρέφει στο σπίτι, στην εστία, στην οικογενειακή μνήμη. Παρατηρώντας τους τοίχους του σπιτιού τους, εκμυστηρεύεται στον «αδερφό»: «Στην αρχή τους μισείς/ έπειτα τους συνηθίζεις,/ τέλος∙ τους έχεις ανάγκη». Οπου μετωνυμικά οι τοίχοι φαίνεται να είναι οι ίδιοι οι γονείς. Εκεί βλέπουμε τον πατέρα, σε ένα από τα ισχυρότερα ποιήματα της συλλογής, να επιστρέφει από το χωράφι. Η ποιήτρια, τότε παιδί, μας λέει απευθυνόμενη σ' αυτόν: «εκείνο το απόγευμα θυμάμαι τα μάτια σου, είχαν τη λάμψη της τρέλας».

Τα χέρια του, αντί να σηκώσουν την ίδια στον αέρα, άρπαξαν το τσεκούρι από τον φράχτη και πελέκησαν «με μανία την καρυδιά που φύτεψες για μένα», «που πάνω της χάραζες το μπόι μου». «Το δέντρο έγειρε να πέσει/ κι εγώ θόλωσα».

Το ποίημα καταλήγει: «βούλωσ’ το μικρή./ Ο παππούς έχει καρκίνο».

Κλείνοντας, αξίζει να σημειώσουμε πως η πόλη περιγράφεται ως «νεκρό τοπίο», αλλά και να συγκρατήσουμε τους στίχους:

«τ’ άκρα μου/ στέκουν ακόμα ατροφικά./ Τα φτερά μου νωπά», «μα τόσα και τόσα έντομα -το ξέρουν-/ ποτέ τους δε θ’ ανθίσουν πεταλούδες./ Εγώ, στην τελική, γιατί να διαφέρω;», «τελικά στα σκοτεινά/ ούτε το σώμα μου δε νιώθω να ξεντύσω» και «ο κόκκινος ήλιος στις ροδακινιές θα τρυπήσει την ομίχλη», ο οποίος ποιητικά ενδυναμωμένος αντιτίθεται σε στίχους «αντι-ποιητικούς»: «νομίζεις πως ξέρεις το σπίτι που μεγάλωσες», που ζητούν άλλη ποιητική έκφραση.

Η Καλλιόπη Πασιά (Αθήνα), κάτοικος Θεσσαλονίκης, δικηγόρος, μετά τα διηγήματά της, που έχουν διακριθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς και έχουν συμπεριληφθεί σε συλλογές διηγημάτων, μας παραδίδει την πρώτη της ποιητική συλλογή: πού πΑει το λευκό όταν το χιόνι λιΩνει; αντανακλώντας, εκτός από το παιχνίδι του τέλους αλλά και την προδιάθεση μιας εικαστικής πρόσληψης του κόσμου, ίσως πλαγίως και τη γνωστή μουσική εκπομπή του Τρίτου Προγράμματος «Πού πάει η μουσική όταν δεν την ακούμε πια».

Η Πασιά αυτοβιογραφείται με γλώσσα προφορική, κι ωστόσο ονειρικής πνοής, αλλά κι έναν αυθόρμητο λυρισμό, όπου η λεκτική επαναδιαπραγμάτευση του κόσμου δεν την αφήνει αδιάφορη. Προτάσσοντας την απο-οικειοποίηση πραγμάτων και λέξεων, «εντάσσεται» όχι τόσο στην παράδοση των Ρώσων φορμαλιστών όσο στον τρόπο των μεταπτυχιακών εργαστηρίων δημιουργικής γραφής, θέτοντας τα γνωστά και οικεία αντικείμενα και πρόσωπα ως άγνωστα και διαφορετικά, ως πρωτο-ιδωμένα δηλαδή και πρωτο-γνωριζόμενα.

Χωρίς να συνδέει το πρωτο-ιδωμένο με μια ανθρωπολογική προοπτική, ούτε με μια μετα-λογική «διάθεση», κατορθώνει να το συστήσει στον αναγνώστη ως κάτι το αναγκαίο, ως δηλαδή ένα «φιλί ζωής», ως ένα περπάτημα ή μια αναπνοή που προκύπτει αβίαστα λόγω της ιδιοσυγκρασιακής φωνής του ποιητικού υποκειμένου. Μας λέει χαρακτηριστικά: «Ελα να φτιάξουμε μια νέα γραμματική να καταργεί τους χρόνους», «φτιάξαμε φως μέσα στη νύχτα» ή «έφερες μέλι εκεί στα χείλη/ έμοιαζε ο τόπος όλος μπλε».

Η μοναξιά και η ανάγκη για συντροφικότητα, όπως και στη Σωτηράκογλου, είναι επίμονα παρούσες. Διαβάζουμε: «Ενα ποτήρι κρασί, ένα μισοτελειωμένο τσιγάρο,/ το ξεχασμένο από καιρό χάδι και εσύ στη μέση,/ ένας μαγικός κύκλος ή τρίγωνο;/ Να σε κλείνει μέσα του και να σε παγιδεύει,/ όπως και εσύ παγίδευες τη σάρκα του βαθιά σου, ζητώντας κι άλλο, κι άλλο» («Ζωή»). Η παρακάτω: «Να αναζητάς πρωτόγονα τη μυρωδιά/ να μετράς γραμμές στο σώμα/ να ζωγραφίζεις τους σπασμούς./ Ετσι όπως το ελάχιστο φως».

Κλείνουμε παραθέτοντας στίχους από το ποίημα «Θάνατος», αφού πρώτα σημειώσουμε πως η συλλογή δομείται πατώντας στην αλφαβήτα και σε μια επιλεγμένη λέξη από κάθε γράμμα. «Νυχοπατώντας θα 'ρθει ο θάνατος, της έλεγαν, μη φοβάσαι./ Οχι, όχι, ούρλιαζε μέσα της. Να πάνε στο διάολο όλοι./Οι κερασιές θα ανθίσουν και φέτος,/ θα ακουστεί η μουσική απ’ την απέναντι όχθη,/ το πρωινό, με κόκκινα παπούτσια, ήλιο και ουρανό γεμάτο σπουργίτια».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι Μικρές Λίστες των υποψηφίων
Την Τρίτη 6 Ιουνίου, στο Μουσείο Μπενάκη, θα απονεμηθούν τα Λογοτεχνικά Βραβεία του «Αναγνώστη» 2017, ηλεκτρονικού περιοδικού για το βιβλίο και τις τέχνες, που αφορούν τα βιβλία της προηγούμενης χρονιάς...
Οι Μικρές Λίστες των υποψηφίων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το φως του ρομαντισμού στον καθρέφτη της θεωρίας
Να μια τεχνητή διάταξη που μπορεί να συμπεριλάβει συγχρονικά, εν κενώ, θα έλεγε κανείς, όλες τις αισθητικές θεωρίες, ανάλογα με την κλίση τους προς έναν από αυτούς τους όρους· να όμως και μια συγχρονία της...
Το φως του ρομαντισμού στον καθρέφτη της θεωρίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια σκοτεινή ιστορία χορτοφαγίας από τη Νότια Κορέα
Η Σταυρινή Ιωαννίδου, στον απόηχο της απονομής του Man Booker International 2016 στη Νοτιοκορεάτισσα Χαν Κανγκ, διάβασε το μυθιστόρημά της Η Χορτοφάγος, που ενθουσίασε φέτος κριτική και αναγνώστες, και γράφει...
Μια σκοτεινή ιστορία χορτοφαγίας από τη Νότια Κορέα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αγουρα πάθη, επίμονες μνήμες
Εν όψει έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς (11 Σεπτεμβρίου) ο Χρήστος Αστερίου, ο Γιώργης Γιατρομανωλάκης, η Μαρία Μήτσορα, η Ευγενία Μπογιάνου, η Βασιλική Πέτσα, ο Χρίστος Κυθρεώτης και η Κατερίνα Σχινά...
Αγουρα πάθη, επίμονες μνήμες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρεις αξιοπρόσεκτες πρωτοεμφανιζόμενες φωνές
Από τις «Ασύμβατες διαδρομές» της Βάσως Σπηλιοπούλου στη «Γλυσίνα», την πρώτη συλλογή διηγημάτων της Λένας Κορομηλά και την πρώτη συλλογή διηγημάτων της Μαρίας Βέρρου τα «Σκάμματα του χρόνου».
Τρεις αξιοπρόσεκτες πρωτοεμφανιζόμενες φωνές
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μισαλλοδοξία και ανεκτικότητα
Η «μονοδοξία» είναι όρος της Π. Αθανασιάδη. Περιγράφει εύστοχα τη σταδιακή επιβολή της μίας και μοναδικής «δόξας» στο κοσμοπολιτικό πνευματικό περιβάλλον της όψιμης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, «την πορεία ενός...
Μισαλλοδοξία και ανεκτικότητα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας