• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.3°C / 25.1°C
    1 BF
    50%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.6°C / 22.4°C
    1 BF
    71%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.0°C / 22.9°C
    1 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 21.4°C
    1 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.5°C / 18.9°C
    2 BF
    77%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 18.0°C / 21.8°C
    0 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 17.2°C / 19.4°C
    2 BF
    42%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.6°C / 20.6°C
    1 BF
    62%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.0°C / 24.7°C
    3 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.9°C / 20.9°C
    1 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.1°C / 24.6°C
    3 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.6°C / 21.2°C
    2 BF
    63%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.9°C / 20.9°C
    0 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 17.5°C / 20.9°C
    2 BF
    83%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.5°C / 20.1°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.8°C / 24.3°C
    2 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.5°C / 25.3°C
    1 BF
    57%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.3°C / 21.6°C
    2 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.7°C / 22.5°C
    1 BF
    97%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 19.8°C
    2 BF
    41%

Μια σκοτεινή ιστορία χορτοφαγίας από τη Νότια Κορέα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η Σταυρινή Ιωαννίδου, στον απόηχο της απονομής του Man Booker International 2016 στη Νοτιοκορεάτισσα Χαν Κανγκ, διάβασε το μυθιστόρημά της Η Χορτοφάγος, που ενθουσίασε φέτος κριτική και αναγνώστες, και γράφει για την πρόσφατη εντυπωσιακή διείσδυση της κορεατικής λογοτεχνίας στη διεθνή βιβλιαγορά, αλλά και για την ερεθιστική πρόζα της Κανγκ.

Επιμέλεια: Μισέλ Φάις

Μετά την ανακοίνωση την περασμένη Δευτέρα του διδύμου συγγραφέα-μεταφραστή στο οποίο απονέμεται φέτος το διεθνές βραβείο Μan Booker, τα βλέμματα της αγγλόφωνης αναγνωστικής κοινότητας στράφηκαν στην Ασία και συγκεκριμένα στη Νότια Κορέα, η λογοτεχνία της οποίας παρέμενε στο σύνολό της αμετάφραστη μέχρι τη δεκαετία του 1980.

Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει το 1996 με την ίδρυση του κορεατικού ινστιτούτου λογοτεχνικής μετάφρασης, το οποίο συνέβαλε αποφασιστικά στο να ξεπεράσουν τα σύνορα της χερσονήσου μερικά αντιπροσωπευτικά δείγματα της σύγχρονης λογοτεχνικής παραγωγής.

Ο δίαυλος πολιτισμικής επικοινωνίας μεταξύ της Κορέας και του δυτικού κόσμου διευρύνθηκε σημαντικά το 2014 με την επιλογή της ως τιμώμενης χώρας στην έκθεση βιβλίου του Λονδίνου λόγω της πληθωρικής εκδοτικής της δραστηριότητας και των αξιόλογων συγγραφικών φωνών, στις οποίες συγκαταλέγεται και η φετινή βραβευθείσα Χαν Κανγκ.

Το μυθιστόρημά της Η Χορτοφάγος (Τhe Vegetarian, Portobello Books, 160 σελ., πρωτοκυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2015) απέσπασε διθυραμβικές κριτικές και ενθουσίασε το κοινό σε Αγγλία και Αμερική, δημιουργώντας μια χρυσή ευκαιρία για περαιτέρω διεθνοποίηση της κορεατικής λογοτεχνίας.

Η συγγραφέας του μυθιστορήματος είναι εξαιρετικά δημοφιλής στη Νότια Κoρέα και μετρά ήδη 23 χρόνια συγγραφικής σταδιοδρομίας. Κόρη του συγγραφέα Χαν Σέουγκ-Γου και καθηγήτρια δημιουργικής γραφής, η Χαν Κανγκ σπούδασε κορεατική λογοτεχνία και πρωτοεμφανίστηκε στη λογοτεχνική σκηνή το 1993 με τη δημοσίευση πέντε ποιημάτων στην εγχώρια λογοτεχνική επιθεώρηση «Γλώσσα και Λογοτεχνία».

Την επόμενη κιόλας χρονιά έδωσε τα πρώτα δείγματα του πεζογραφικού της έργου και το 1998 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα με τον τίτλο Το Μαύρο Ελάφι. Μέχρι στιγμής έχει εκδώσει έξι μυθιστορήματα και έχει τιμηθεί με αρκετές σημαντικές διακρίσεις στη χώρα της, μεταξύ αυτών και το σπουδαίο βραβείο Yi-Sang που αθλοθετήθηκε εις μνήμην του ομώνυμου πρωτοποριακού συγγραφέα.

Η Χορτοφάγος είναι το τρίτο κατά σειρά μυθιστόρημά της και το πρώτο έργο της που μεταφράστηκε στα αγγλικά από την Ντέμπορα Σμιθ, τη μέχρι στιγμής αποκλειστική της μεταφράστριά της. Στη Σμιθ, που είναι ουσιαστικά συνυπεύθυνη στην επιτυχία του Man Booker, πρέπει επίσης να πιστωθεί εξ ολοκλήρου η γνωριμία του αγγλόφωνου κοινού με το έργο της Χαν Κανγκ.

Σε κείμενό της σχετικά με τη μετάφραση της Χορτοφάγου στα αγγλικά, η Σμιθ σημειώνει ότι η μεγαλύτερη πρόκληση γι’ αυτήν ήταν να διατηρήσει μέσω της μετάφρασής της τις πολλαπλές ερμηνείες και αναγνώσεις που επιδέχεται το κείμενο της Χαν Κανγκ χωρίς να επιβάλει μέσω των μεταφραστικών επιλογών της συγκεκριμένα ερμηνευτικά πλαίσια τα οποία θα εστίαζαν αποκλειστικά και μόνο στις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες της κορεατικής κοινωνίας.

Η μεταφράστρια προσφέρει ένα κείμενο το οποίο προβληματίζει τον αναγνώστη και τον ωθεί στο να διαμορφώσει ο ίδιος καίρια ερωτήματα, όπως «τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος;» και «πού εντοπίζεται η ρίζα της βίας που ασκεί ο άνθρωπος απέναντι στη φύση, στα υπόλοιπα είδη αλλά και στον συνάνθρωπό του;».

Ακολουθώντας αυτή τη μεταφραστική πολιτική, η Σμιθ εναρμονίζεται απόλυτα με τη συγγραφική θέση της Χαν Κανγκ, η οποία στην ομιλία αποδοχής του Man Booker δήλωσε: «Η συγγραφή μυθιστορημάτων είναι για μένα ένας τρόπος να θέτω ερωτήματα, τα οποία συμπληρώνω μέσα από τη διαδικασία της γραφής. Προσπαθώ να παραμένω εντός αυτών των ερωτημάτων, τα οποία μερικές φορές είναι οδυνηρά κι άλλες απαιτητικά».

Η Χορτοφάγος είναι ένα κείμενο σκοτεινό στο οποίο οι δυναμικές και σε ορισμένα σημεία εφιαλτικές εικόνες εναλλάσσονται με ένα στιλ λυρικό, στον πυρήνα του οποίου βρίσκεται μια μεταμόρφωση που σαφώς ανακαλεί στην αναγνωστική μας μνήμη το έργο του Κάφκα. Εν μιά νυκτί, η Γεν-Χιο, μια γυναίκα απολύτως «συνηθισμένη», με παθητική και εύκολα χειραγωγήσιμη προσωπικότητα, όπως προκύπτει από τις περιγραφές του συζύγου της, παίρνει την απόφαση να γίνει χορτοφάγος. Αυτή της η απόφαση φαινομενικά μοιάζει «ανώδυνη», ελλείψει όμως θρησκευτικού ή ιατρικού λόγου ερμηνεύεται ως παράλογη από τον περίγυρό της.

Ο εγωκεντρικός σύζυγος τη βρίσκει ένα πρωί στην κουζίνα ανάμεσα σε στοίβες σακούλες στα οποία η μέχρι πρότινος επιδέξια μάγειρας έχει πετάξει το κρέας και όλα τα προϊόντα που περιέχουν ζωικά παράγωγα. Σε κάθε προσπάθειά του να αποσπάσει μια δικαιολογία γι’ αυτή της την αλλοπρόσαλλη κίνηση, η γυναίκα επαναλαμβάνει ως επωδό τη φράση: «Είδα ένα όνειρο».

Η αντίστροφη μέτρηση για τον συμβατικό τους γάμο ξεκινάει όταν σ’ ένα επίσημο επαγγελματικό δείπνο, η χορτοφαγία της συζύγου δημιουργεί έντονα το αίσθημα της αμηχανίας ανάμεσα στους συνδαιτυμόνες και τη γυναίκα του προϊσταμένου να προοικονομεί τις περαιτέρω εξελίξεις με τον εξής αφορισμό: «Μια ισορροπημένη δίαιτα πάει χέρι χέρι με ένα ισορροπημένο μυαλό».

Είναι ζήτημα μηνών πριν η υγεία της Γεν-Χιο αρχίσει να κλονίζεται ανεπανόρθωτα λόγω της άρνησής της να τραφεί. Στην κακοποίηση που υφίσταται από τον πατέρα της στο πλαίσιο ενός οικογενειακού δείπνου, η ηρωίδα αντιδρά αυτοτραυματιζόμενη και η παραμονή της στο νοσοκομείο σηματοδοτεί το τέλος του γάμου της.

Ο χρόνος περνά και η ηρωίδα βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στην εμμονική της ιδέα να μεταβεί σε ένα άλλο στάδιο ύπαρξης και να γίνει δέντρο. Η πορεία της προς την οριστική συρρίκνωση του σώματος και την εξαΰλωση ως αποτέλεσμα της αφαγίας ολοκληρώνεται όταν στο τέλος του βιβλίου η εγκλεισμένη στο ψυχιατρείο ηρωίδα, σε μια σουρεαλιστικής έμπνευσης σκηνή, παριστάνει το δέντρο στηρίζοντας ανάποδα το καχεκτικό της σώμα πάνω στα χέρια της και δηλώνοντας στην αδελφή της ότι δεν χρειάζεται πλέον τροφή παρά μόνο νερό.

Ο αφηγηματικός κορμός της Χορτοφάγου διαρθρώνεται σε τρεις ενότητες που παρουσιάζουν τα διάφορα στάδια της μεταμόρφωσης της ηρωίδας από μια εντελώς υποταγμένη στον ρόλο της σύζυγο σε μια ύπαρξη που αμφισβητεί τις όποιες κοινωνικά επιβεβλημένες νόρμες.

Οι τρεις ενότητες είχαν κυκλοφορήσει αρχικά ως νουβέλες προτού συρραφούν εν είδει ενός σύνθετου μυθιστορήματος, μιας ιδιαίτερα δημοφιλούς φόρμας στην Κορέα. Η Χαν Κανγκ επιλέγει τρεις διαφορετικές οπτικές γωνίες: πρώτα, αυτή του συζύγου της χορτοφάγου, έπειτα του καλλιτέχνη κουνιάδου της, ο οποίος προσεγγίζει ερωτικά την ηρωίδα προκειμένου να δημιουργήσει ένα έργο τέχνης και τέλος, αυτή της μεγαλύτερης αδελφής της ηρωίδας, της οποίας ο γάμος επίσης διαλύεται και η οποία επιφορτίζεται με τη φροντίδα της μικρής της αδελφής.

Η αφηγηματική πολυπρισματικότητα εμπλουτίζεται αιματοβαμμένα όνειρα της ηρωίδας που παρεμβάλλονται ως μονολογικές σφήνες. Αυτά τα όνειρα είναι παραλλαγές στο θέμα της βίας, της κακοποίησης των ζώων και της κατανάλωσης των σφαγίων και αποτελούν τις κυριότερες εκφορές λόγου της πρωταγωνίστριας, η οποία ελάχιστα συνδιαλέγεται με τους υπόλοιπους χαρακτήρες.

Η Χορτοφάγος μπορεί να ιδωθεί ως μια ηρωίδα που επαναστατεί με έναν εξαιρετικά πρωτότυπο τρόπο απέναντι στην παραδοσιακή κορεατική κοινωνία. Είναι επίσης μια γυναίκα που θέλει να αποδράσει από τους έμφυλους ρόλους της συζύγου, της μητέρας και της τροφού που το δυσλειτουργικό πατριαρχικό μοντέλο οικογένειας της έχει επιβάλει εξ απαλών ονύχων.

Αντιδρά απέναντι στην απαξίωση ενός «μέτριου» συζύγου αρνούμενη να κάνει διάλογο μαζί του, καταγγέλλει την ενδοοικογενειακή κακοποίηση, έστω και με το πρόσχημα της πατρικής φροντίδας, προβαίνοντας στην ακραία πράξη του αυτοτραυματισμού, προσπαθεί η ίδια να χειραφετηθεί σεξουαλικά και να διαχειριστεί το σώμα της όπως η ίδια επιθυμεί, είτε απαλείφοντας τα θηλυκά της χαρακτηριστικά προκειμένου να μην προκαλεί κανένα ερωτικό ενδιαφέρον ή πάλι μεταμορφώνοντάς το και ενδίδοντας στην ερωτική πράξη στο πλαίσιο της δημιουργίας τέχνης.

Στην αγγλική του εκδοχή το μυθιστόρημα αυτό διαβάζεται απνευστί. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν συγκεκριμένες πληροφορίες για το αν επίκειται η ελληνική έκδοση της Χορτοφάγου. Θα κλείσουμε ευχόμενοι να εξασφαλιστούν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα τα δικαιώματα προκειμένου να απολαύσουν και οι Ελληνες αναγνώστες αυτή την εξαιρετική αλληγορία που σχοινοβατεί ανάμεσα στα λεπτά όρια της λογικής και του παραλόγου.  

*Η Στ. Ιωαννίδου, με σπουδές νεοελληνικής φιλολογίας στο ΑΠΘ και κάτοχος διδακτορικού τίτλου από το King's College of London, ζει στο Λονδίνο και εργάζεται επαγγελματικά σε ηλεκτρονικές εκδόσεις.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι Μικρές Λίστες των υποψηφίων
Την Τρίτη 6 Ιουνίου, στο Μουσείο Μπενάκη, θα απονεμηθούν τα Λογοτεχνικά Βραβεία του «Αναγνώστη» 2017, ηλεκτρονικού περιοδικού για το βιβλίο και τις τέχνες, που αφορούν τα βιβλία της προηγούμενης χρονιάς...
Οι Μικρές Λίστες των υποψηφίων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το φως του ρομαντισμού στον καθρέφτη της θεωρίας
Να μια τεχνητή διάταξη που μπορεί να συμπεριλάβει συγχρονικά, εν κενώ, θα έλεγε κανείς, όλες τις αισθητικές θεωρίες, ανάλογα με την κλίση τους προς έναν από αυτούς τους όρους· να όμως και μια συγχρονία της...
Το φως του ρομαντισμού στον καθρέφτη της θεωρίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο νέες διακριτές φωνές
Η Αλεξάνδρα Σωτηράκογλου στέλνει στα είκοσι έξι της επιστολή-ποίημα, το Μοναχοπαίδι, σε έναν ανύπαρκτο αδερφό. Η Καλλιόπη Πασιά, δικηγόρος, μετά τα διηγήματά της, που έχουν διακριθεί σε λογοτεχνικούς...
Δυο νέες διακριτές φωνές
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης
Το Ημερολόγιο Μόσχας είναι μια σημαντική αποτύπωση της Μόσχας των χρόνων μετά την επανάσταση και μια έκδοση που συνεισφέρει ιδιαίτερα στην κατανόηση κάποιων πλευρών του έργου του Μπένγιαμιν και της...
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας