Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Παρωδώντας τον χρόνο

Ο Μικέλε Σέρα

Παρωδώντας τον χρόνο

  • A-
  • A+

Από την εποχή του Οράτιου και του Γιουβενάλη, οι Ρωμαίοι φημίζονται για την έφεση και την επιδεξιότητά τους στη σάτιρα. Ενας από τους διασημότερους σύγχρονους Ιταλούς σατιρικούς σχολιαστές είναι και ο Μικέλε Σέρα, δημοσιογράφος της La Repubblica και της L’ Espresso που, ανάμεσα στα άλλα βραβεία για τη σατιρική του τέχνη, έχει τιμηθεί και με το «Διεθνές Βραβείο Πολιτικής Σάτιρας».

Ο Μικέλε Σέρα, γεννημένος στη Ρώμη το 1954, πέρα από τη δημοσιογραφία και την πολιτική σάτιρα, έχει, επίσης, επιδοθεί με αξιώσεις στη λογοτεχνική και τηλεοπτική συγγραφή. Μετά Το παιδί-αγελάδα που μεταφράστηκε στα ελληνικά το 1999, επανακάμπτει στα πεζογραφικά μας ύδατα με ένα ιδιότυπο, ευσύνοπτο μυθιστόρημα που έχει τον τίτλο «Οι Αραχτοί» σε μια καλαίσθητη έκδοση από τον Ικαρο.

Η απόδοση του τίτλου σε μοντέρνο γλωσσικό κώδικα, αυτόν της γλώσσας των νέων, έχει ασφαλώς ένα ειδικό σημειολογικό βάρος: το σύνολο σχεδόν του μυθιστορήματος συνιστά αποστροφή σε δεύτερο πρόσωπο ενός πατέρα προς τον γιo του, εκπρόσωπο της νέας γενιάς των δεκαοχτάρηδων.

Με ύφος ειρωνικό, σαρκαστικό, συχνά επιτιμητικό, το οποίο, ωστόσο, περιβάλλεται μονίμως από την τρυφερή οικειότητα ενός πατέρα προς τον γιο του, ο Σέρα στηλιτεύει την απάθεια, την αδιαφορία, την ελαφρότητα της νέας γενιάς, φωτίζοντας με εύγλωττο και διασκεδαστικό τρόπο ένα από τα σημαντικότερα ενδοοικογενειακά και κοινωνικά ζητήματα, το περιβόητο διαγενεακό χάσμα.

Αναμφίβολα, ο Σέρα πετυχαίνει τη διαπραγμάτευση αυτού του καθημερινά αναδυόμενου προβλήματος, της έλλειψης επικοινωνίας και της αδυναμίας συνεννόησης και αλληλοκατανόησης των γονιών με τα παιδιά τους, αλλά και των παιδιών με τους γονείς τους, με τρόπο κωμικό, διασκεδαστικό, ειλικρινή και αφόρητα οικείο.

Μολονότι «Οι Αραχτοί» αποτελούν ένα είδος αντι-μυθιστορήματος, καθώς δεν ακολουθούν την τυπική δομή της ιστορίας, της πλοκής και της ανάπτυξης των λογοτεχνικών χαρακτήρων αλλά, ως άλλο nouveau roman, αποτελούν έναν σπινθηροβόλο εσωτερικό μονόλογο από την πλευρά του πατέρα-πρωταγωνιστή. Παρακολουθούμε τη ροή της συνείδησης του ήρωα, ο οποίος μας μεταφέρει το πλήρες φάσμα των σκέψεων, των συναισθημάτων και των παραστάσεων που αποκομίζει από την καθημερινή συμβίωση με τον γιο του, ο οποίος πρωταγωνιστεί σε δεύτερο πλάνο και πάντα ως αντικείμενο παρατήρησης.

Ο αφηγητής-πρωταγωνιστής εκφράζει, με την εξιστόρηση καθημερινών καταστάσεων και αναστοχασμών γύρω από τη νέα γενιά, μικρές και μεγάλες αλήθειες η μακρόβια εγκυρότητα των οποίων φτάνει στα όρια του κοινού τόπου. Αυτός είναι και ο λόγος που το αφήγημα είναι τόσο φρέσκο, πνευματώδες και ζωντανό, προκαλώντας αναπόδραστα στους αναγνώστες ευθυμία και συχνά τον γέλωτα.

Εκεί που είσαι ήμουνα-εδώ που είμαι θα 'ρθεις, σαν να ψιθυρίζει ενδόμυχα στον ατάραχο γιο του, κλείνοντας το μάτι στους αναγνώστες-κατεξοχήν δέκτες της αφήγησης. Αξίζει να αναφερθεί ότι η δεσπόζουσα δευτεροπρόσωπη οπτική γωνία συντείνει στη ζωντάνια της αφήγησης και στην εξοικείωση και ταύτιση του αναγνώστη με τον ήρωα, καθώς προσδίδει στα γραφόμενα ένα εξομολογητικό ύφος, καθιστά τον αποδέκτη κοινωνό των προσωπικών εμπειριών του αφηγητή, μιας και δίνεται η αίσθηση ότι η εξομολόγηση αξιώνει την ενσυναίσθηση του αποδέκτη.

Στην κύρια αφήγηση ο Σέρα εγκιβωτίζει και μια δεύτερη ιστορία που την ονομάζει «Ο Μεγάλος Υστατος Πόλεμος» και ανάγεται στην άνοιξη του 2054. Το διαγενεακό χάσμα έχει μεταφερθεί πια στα χαρακώματα, αρχηγός των Ηλικιωμένων είναι ο Μπρένο Αλτσχάιμερ, οι Νέοι συγκροτούν επαναστατική κυβέρνηση και καταφέρνουν να ρίξουν το παλιό καθεστώς χάρη στην προδοσία του ίδιου του αρχηγού των Ηλικιωμένων, διαμορφώνοντας μια νέα κοινωνία κομμένη και ραμμένη στα μέτρα τους.

Σε ένα τρίτο αφηγηματικό επίπεδο, ενθηκεύεται ως ιντερμέδιο το ταξίδι στο διάσελο της Νάσκα. Κι ενώ στα δύο κύρια αφηγηματικά σώματα το θυμικό του αφηγητή τείνει από την ειρωνεία και την αγανάκτηση στον αυτοσαρκασμό, στην αυτοϋπονόμευση, στην κατανόηση και στην εκδήλωση μιας αμέριστης αγάπης προς τον γιο του, το ιντερμέδιο ακολουθεί μια ξεκαρδιστικά αντίστροφη κλιμάκωση, θυμίζοντας το γνωστό σε όλους μας ανέκδοτο με τον γρύλο.

Η ανάγνωση του ευσύνοπτου αυτού αφηγήματος είναι απολαυστική και για τα δύο «στρατόπεδα», ενήλικες και εφήβους, καθώς πραγματεύεται με ειλικρίνεια και σπαρταριστό χιούμορ τις συνήθειες, την καθημερινότητα και κυρίως, τις ενδόμυχες και ανομολόγητες σκέψεις μιας γενιάς.

Με δεσπόζουσα οργανωτική αρχή του μυθιστορήματος τη σάτιρα και με σύμμαχο τη ζωντανή μετάφραση της Δήμητρας Δότση, που αποδίδει με επιτυχία τον παλμό του κειμένου, οι «Αραχτοί» είναι από τα μυθιστορήματα στα οποία εύκολα κανείς μπορεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του.

 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας