• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.5°C / 29.0°C
    4 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.7°C / 27.5°C
    5 BF
    45%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.0°C / 29.3°C
    3 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    3 BF
    43%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    4 BF
    94%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 23.2°C / 24.3°C
    3 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.6°C
    5 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.2°C / 28.2°C
    2 BF
    40%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.5°C / 24.7°C
    2 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.1°C / 26.9°C
    3 BF
    50%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    2 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.7°C / 26.2°C
    3 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    4 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    25°C 24.9°C / 27.3°C
    4 BF
    44%
  • Λαμία
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    29°C 29.5°C / 29.5°C
    2 BF
    78%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 24.8°C
    2 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 24.7°C / 28.8°C
    2 BF
    39%
  • Καβάλα
    Θύελλα
    22°C 18.3°C / 21.6°C
    3 BF
    72%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    25°C 24.7°C / 25.7°C
    2 BF
    54%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 19.2°C / 19.2°C
    4 BF
    64%

Δοκίμιο μιας ζωής

  • A-
  • A+

Ο Στέφαν Τσβάιχ (Βιέννη 1887-Πετρόπολη Βραζιλίας 1942) είναι ένας από τους σημαντικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα. Ασχολήθηκε με όλα τα είδη του γραπτού λόγου και την περίοδο του Μεσοπολέμου είχε μεταφραστεί και εκδοθεί σε όλον σχεδόν τον κόσμο. Μετά την κατάληψη της εξουσίας στη Γερμανία από τους ναζί τα βιβλία του καίγονται στις πλατείες και αρχίζει γι’ αυτόν η περίοδος της περιπλάνησης και της εξορίας.

Χωρίς να σταματήσει να γράφει, μεταβαίνει και διαμένει στη Μ. Βρετανία, της οποίας το 1940 λαμβάνει την υπηκοότητα, περιοδεύει στη Βόρεια και τη Νότια Αμερική, την Πορτογαλία και τη Γαλλία και, ενώ ήδη ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος βρίσκεται στην κορύφωσή του, καταλήγει στη Βραζιλία, όπου το 1942 αυτοκτονεί μαζί με τη δεύτερη σύζυγό του Λότε.

Ο Τσβάιχ, πέρα από την πολυμορφία και το μέγεθος του έργου του, συνέλαβε προδρομικά και καλλιέργησε την ιδέα του κοινού ευρωπαϊκού ουμανιστικού πολιτισμού και είχε έντονα την αίσθηση του ανήκειν σ’ αυτόν. Δεν είναι διόλου τυχαίος ο τίτλος της αυτοβιογραφίας του «Ο κόσμος του χθες. Αναμνήσεις ενός Ευρωπαίου», την οποία συνέγραψε το 1942, όταν η Ευρώπη και ο πολιτισμός της ήταν ήδη σωροί ερειπίων.

Αλλωστε αποφάσισε την αυτοκτονία του, την έμπρακτη αυτή άρνηση αποδοχής της καταστροφής των πολιτισμικών ιδεωδών του, αφού, όπως γράφει στο τελευταίο του σημείωμα, «ο κόσμος της γλώσσας μου σκοτείνιασε για μένα και η Ευρώπη, ο χώρος των πνευματικών δεσμών μου, έχει κι αυτή αφανιστεί».

Τους τελευταίους εκείνους μήνες της ζωής του φαίνεται ότι ένιωθε την ανάγκη να επιστρέψει στην πολιτιστική ευρωπαϊκή παράδοση. Ανάμεσα σε διάφορα σχετικά σχέδια, επέλεξε τελικά να ασχοληθεί περισσότερο με τον Μονταίνιο, τα εμβληματικά «Δοκίμια» του οποίου είναι από τα θεμέλια της γαλλικής και ευρωπαϊκής γραμματείας. Δεν πρόλαβε δυστυχώς να ολοκληρώσει το σχέδιό του όπως ήθελε.

Η τραγική αυτοκτονία του άφησε το σχετικό κείμενο σε μια πρώτη μορφή, από το οποίο όμως προκύπτει μια ελλειπτική αλλά πυκνή εικόνα του Μονταίνιου, του βίου και της εποχής του.

Ο Michel de Montaigne γεννήθηκε το 1533 στο Μπορντό και πέθανε το 1592. Γόνος μιας οικογένειας εμπόρων που ανήλθε κοινωνικά και απέκτησε τίτλους ευγενείας, είχε ποικιλότροπη, καλή ανατροφή, ως πρώτη γλώσσα έμαθε τα λατινικά, απέκτησε σπουδαία για την εποχή μόρφωση και υπήρξε πολλά χρόνια μέλος του Κοινοβουλίου του Μπορντό.

Εζησε ανέμελη νεανική ζωή και μετά τον θάνατο του πατέρα του έγινε ο κληρονόμος και ο αρχηγός της οικογένειας. Ο χαρακτήρας και τα ενδιαφέροντα του δεν ταίριαζαν όμως με τις ευθύνες της περιουσίας.

Γρήγορα αποσύρθηκε από την τρέχουσα καθημερινότητα και εγκαταστάθηκε σε έναν πυργίσκο του οικογενειακού πύργου με τη μεγάλη για τα τότε δεδομένα βιβλιοθήκη του και αφοσιώθηκε στην ανάγνωση, στις μελέτες του και στην παρατήρηση της πολλαπλής κίνησης του κόσμου. Καρπός της σχετικής αυτής «απομόνωσης» ήταν τα περίφημα «Δοκίμιά» του, που κυκλοφόρησαν το 1580 σε δύο τόμους.

Στις πολλές όμως εκδόσεις που ακολούθησαν, ο Μονταίνιος δεν έπαψε να κάνει προσθήκες και διορθώσεις. Ετσι, η τελική έκδοσή τους είναι σε τρεις τόμους (στην Ελλάδα κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Εστία σε μετάφραση Φίλιππου Δρακονταειδή). Ο Μονταίνιος σε μικρά ολιγοσέλιδα κεφάλαια, αρκετά συχνά με αναφορές στην αρχαιοελληνική και στη ρωμαϊκή γραμματεία και σε ιστορικά γεγονότα της μέχρι τότε διαχρονίας, εκθέτει τις απόψεις του για τα ήθη, τη συμπεριφορά, τις ιδέες και τις γνώσεις της κοινωνίας της εποχής του και των ανθρώπων της.

Μετά τη δεκαετή εκούσια απομόνωσή του στο «φρούριό» του, ο Μονταίνιος ξαναβγήκε στον κόσμο και ταξίδεψε στο Παρίσι, σε ελβετικές και γερμανικές πόλεις και έφτασε μέχρι τη Ρώμη, κρατώντας ημερολόγιο με τις εμπειρίες και τις εντυπώσεις της διαδρομής και της εποχής. Ενώ ταξίδευε ακόμα, εξελέγη δήμαρχος του Μπορντό, στην οποία θέση παρέμεινε δύο θητείες, με επιτυχία. Η εμπλοκή όμως του Μονταίνιου με τα κοινά δεν περιορίζεται στην περιοχή του.

Οταν ξανάρχισαν οι θρησκευτικοί πόλεμοι και η διαμάχη για τον θρόνο της Γαλλίας, αν και κράτησε κάποια απόσταση, ο μετέπειτα βασιλιάς Ερρίκος της Ναβάρας προσέφευγε συχνά στη γνώμη του και τον απέστειλε ως διαπραγματευτή στο αντίπαλο στρατόπεδο στο Παρίσι. Αρνήθηκε όμως πεισματικά οποιοδήποτε υλικό ή πολιτικό αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες του. Λίγο πριν πεθάνει ανέθεσε την έκδοση των «Δοκιμίων» του στη Μαρί ντε Γκουρνέ, μια νεαρή κοπέλα η οποία λάτρεψε τα βιβλία του και συνδέθηκε, κατά κάποιον τρόπο, μαζί του.

Ο Τσβάιχ στάθηκε στα στοιχεία εκείνα του Μονταίνιου και στα περιστατικά της ζωής του που έκρινε ότι αναδείκνυαν την προσωπικότητά του και τον τρόπο που αντιλαμβανόταν τα πράγματα.

Ετσι, ενώ αναφέρεται ακροθιγώς στον φίλο και μέντορά του Λα Μποεσί, του οποίου τη βιβλιοθήκη κληρονόμησε, ή στη γυναίκα και τα παιδιά του, επιμένει στην αγάπη του για την ποίηση και την ιστορία και εν γένει για την ανάγνωση στη διαδικασία συγγραφής των «Δοκιμίων» και κυρίως στη διαρκή αναζήτηση του εαυτού και της ελευθερίας του. Εκείνο όμως που παρακίνησε, μάλλον, τον Τσβάιχ στη βιογραφία του Μονταίνιου ήταν η ανεκτικότητα και η διαλλακτικότητα και βέβαια η ελευθερία της σκέψης του σε καιρούς εξίσου ζοφερούς με αυτούς που βίωνε ο ίδιος και κυρίως η Ευρώπη.

Τα συνοδευτικά σχολιαστικά κείμενα και η ρέουσα μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου ολοκληρώνουν την ωραία έκδοση.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας