Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 16.7°C
    1 BF
    88%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.4°C
    1 BF
    82%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 7.8°C / 16.7°C
    1 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    1 BF
    66%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    1 BF
    82%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.8°C / 14.4°C
    1 BF
    80%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    2 BF
    47%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 2.2°C / 13.0°C
    1 BF
    76%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 15.0°C
    1 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    1 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.7°C
    3 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    1 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    1 BF
    88%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    77%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.0°C / 15.0°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.1°C
    1 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.6°C / 15.6°C
    2 BF
    82%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.6°C / 12.2°C
    1 BF
    87%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 14.4°C
    2 BF
    94%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    2 BF
    47%
Με τη γλώσσα της περιπλάνησης και της σάρκας
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Με τη γλώσσα της περιπλάνησης και της σάρκας

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Μετά το μυθιστόρημα Group therapy (2013), η Λουκία Δέρβη επανέρχεται στο διήγημα με το οποίο είχε ξεκινήσει: Κακός χαρακτήρας (2004). Ενδιαμέσως είχε παρεμβληθεί η νουβέλα Ομπρέλες στον ουρανό (2009).

Στις δώδεκα ιστορίες του Αλλού, στο πουθενά κοινός παρονομαστής είναι η αλλαγή τόπου, η αλλαγή πατρίδας, η φυγή και η μετακίνηση, πολεμική ή ειρηνική, ανθρώπων της εποχής μας, που πιεσμένοι από την ανάγκη αγωνίζονται να επιβιώσουν. Μετακινούνται αλλού, χωρίς να ξέρουν ακριβώς πού, καλυπτόμενοι πίσω από το παντελώς αβέβαιο και απέλπιδο, στο πουθενά.

Στις πρωτοπρόσωπες ή τριτοπρόσωπες ιστορίες της, το προσωπικό ανάγεται σε συλλογικό, κάτι που εκτός από το κοινό θέμα το διευκολύνει ο τρόπος με τον οποίο κινείται η ματιά της συγγραφέως και τα σημεία στα οποία επιλέγει να εστιάσει το ενδιαφέρον της.

Οι τόποι όπου εξακτινώνονται οι αφηγήσεις της Δέρβη βρίσκονται παντού, στην Κύπρο, τη Βουλγαρία, το Τζιμπουτί, τη Γεωργία, την Αμερική, τη Γερμανία, την Αθήνα, τη Γαλλία, το Ιράν, τον Καύκασο, τον Πόντο, το Κουρδιστάν. Οι χρόνοι της πηγαίνουν πίσω στο τέλος του 19ου αιώνα, διασχίζουν τον 20ό και μπαίνουν στον 21ο.

Σε δύο διηγήματα, το «Ταξίδι στο Τζιμπουτί» και το «Ολους τους όρκους», υπάρχει δυνάμει υλικό που θα μπορούσε να επεκταθεί σε μυθιστόρημα. Η ιστορία της Ντόνι, στο πρώτο, που έζησε με τον καημό πως δεν κατάφερε να πάει στο Τζιμπουτί, δίνει αφορμή, πέρα από τα ανεκπλήρωτα όνειρα, να ξετυλιχτούν οι απρόσμενες μεταστροφές στη ζωή των ανθρώπων, τα δεινά του πολέμου, η ποικιλία στην τύχη των μελών μιας πολυμελούς οικογένειας.

Αλλά και στο δεύτερο, η πορεία της Αλίκης, που βρέθηκε στα δεκαοχτώ της στη Μασσαλία, ερωτεύτηκε Εβραίο, μετονομάστηκε σε Παλόμπα και έζησε ανατροπές και ανατροπές, πάλι θα μπορούσε να απλωθεί πολύ. Ομως ο λαχανιαστός τρόπος –συνήθης τακτική και από τα προηγούμενα βιβλία της– με τον οποίο η Δέρβη συμπυκνώνει σε διήγημα την πρώτη ύλη που διαθέτει μου φαίνεται άκρως ενδιαφέρον.

Αγώνα για να διατηρήσουν την ανθρωπιά τους δίνουν ο Στέλιος και η Ελένη στο «Πες όχι, Ελένη», την ανθρωπιά που έχασε τελείως ο Βούλγαρος Κρις, στο σκληρότερο απ’ όλα, το ομώνυμο με τον τίτλο της συλλογής διήγημα.

Θα κλείσω με κάποια ευδιάκριτα χαρακτηριστικά στο ωριμότερο μέχρι σήμερα βιβλίο της συγγραφέως. Σε όλα τα διηγήματα υπάρχει θέμα, πυρήνας ουσίας, που αξίζει τον κόπο να τον απομονώσει η γραφή. Ολα κλείνουν λυτρωτικά και κάποτε αναπάντεχα. Η γλώσσα της δουλεμένη και αφαιρετική και η ματιά της αεικίνητη. Περίεργα συχνά τα ονόματα των ηρώων της και όχι μόνον λόγω ξένης καταγωγής: Ρουδάμα, Ευγνωσία, Ντόνι, Βιργινία κ.ά. Λόγος κοφτός και περιεκτικός, που παρασύρει γοητευτικά τον αναγνώστη.

≈≈≈≈≈

«Η επίγνωση της ευτυχίας μας λιώνει από ευτυχία. (Δεν κομπάζω, μόνο καταγράφω. Ισως να δώσουμε αυτό το κείμενο στο θεωρητικό παιδί μας όταν είναι δεκαοχτώ.

»Να ξέρει τι περνούσα καθώς σε αγαπούσα και καθώς από το μέλλον σου φωνάζω ακόμα Σ’ αγαπώ)» λέει η αφηγήτρια της Γιαγιάννου στο ερώμενον πρόσωπο, όταν ήδη έχουν φτάσει στην «Κατατονία της Ευτυχίας», «αυτό που εννοούμε όταν λέμε “λιώνω” και καθώς λιώνω αποκαλύπτεται το φιτίλι μου∙ η γραμμή πλεύσης μου».

Ενας μεγάλος έρωτας ψάχνει τρόπους να συγκροτήσει την ταυτότητά του για να καταλήξει: «Εγώ τους αγαπώ όλους επειδή αγαπώ εσένα. Και επειδή με αγαπάς».

Το Μπαλαντέρ, μια ερωτική εξτραβαγκάντσα είναι το πέμπτο κατά σειρά βιβλίο της Μαρίας Γιαγιάννου. Εχουν προηγηθεί: Ο Ταξιδιώτης του Αλλοτε (πεζοποιήματα), η Μελανίππη (μυθιστόρημα), το θεατρικό Εκτός Εαυτού και τα δοκίμια Μεταμοντέρνος Ερως. Ενας τέτοιος μεταμοντέρνος -ίσως όμως και τελείως κλασικός- έρωτας αναλύεται και στο καινούργιο της βιβλίο.

Θα μπορούσε να ’ναι διηγήματα με κοινό θέμα τη γλώσσα του σώματος ή τη γλώσσα του νοήματος ή το νόημα της γλώσσας. Η εντύπωσή μου είναι ότι πρόκειται για μυθιστόρημα, νουβέλα καλύτερα λόγω έκτασης, πάνω στο προαιώνιο θέμα του έρωτα που γεννιέται, παγιώνεται και ύστερα διαλύεται, θρυμματίζεται, καταρρέει. Ερωτας δίχως όρους και όρια, πηγή αυτογνωσίας και αυτοεπίγνωσης, σε ένα περίεργο γλωσσολογικό παραλήρημα.

Εξάλλου αυτό ακριβώς δηλώνει και ο υπότιτλος «Μια ερωτική εξτραβαγκάντσα»∙ τι άλλο είναι η εξτραβαγκάντσα από παράνοια, παραλογισμό, ιδιοτροπία, εξωφρενισμό και υπερβολή.

Πρόκειται για βιβλίο ανορθόδοξο, γεμάτο λογικές αντιφάσεις και νοηματικές αντιθέσεις. Με εμμονή στον ορισμό και την ονοματολογία, χειρίζεται έξοχα το απατηλό παιχνίδι των λέξεων. Στο πρώτο κιόλας κομμάτι με τον τίτλο «Γλωσσολογία» παρακολουθούμε ένα έξυπνο γλωσσολογικό παιχνίδι παρεξηγήσεων και εσωτερικών παράλληλων μονολόγων, σε αντιφατικό διάλογο που όμως καταλήγει σε συμφωνία. Η πολυσημία της λέξης απειλεί τη συνεννόηση και δυσχεραίνει την επικοινωνία, αλλά και σε φτάνει στην απόλυτη απογείωση.

Στα δύο ανεπίδοτα γράμματα, με τον τίτλο «Επιστολογραφία» και «Συγγνώμη» αντίστοιχα, γραμμένα με διαφορά ωρών, ένας καταιγισμός από ύβρεις και κατάρες για τον χωρισμό, στο πρώτο, και η προσπάθεια επανόρθωσης γεμάτη χιούμορ, ειρωνεία, σαρκασμό, στο δεύτερο∙ όλα για να κρυφτεί ο σπαραγμός.

Απίστευτη ευρηματικότητα σε ερωτικά υποκοριστικά και υμνητικά λόγια στη «Θεολογία». Ενδιαφέρον διαφυλικό πινγκ πονγκ, λόγος για το άρρεν και το θήλυ στο «Φυλολογία»: «Είμαστε το Σώμα μας και οι βυθοί μας». Στο τελευταίο κομμάτι «Σημειολογία», και όχι μόνον, η Γιαγιάννου αποκαθιστά τις προθέσεις της και μνημονεύει από τους δασκάλους τον Μπαρτ, στα Αποσπάσματα ερωτικού λόγου του οποίου θα εντοπίζαμε τον κοντινό της πρόγονο. Αλλού έχει παραπέμψει σε Μπατάιγ, Μπαντιού, Εμπειρίκο, Ελύτη, αλλά και Πλάτωνα.

«Μαγικά πράγματα συμβαίνουν μόνον όταν δεν παλεύουμε για να τα αποκτήσουμε – όταν παλεύουμε και τα αποκτάμε, ονομάζονται “αποζημιώσεις”», λέει η Γιαγιάννου. Το Μπαλαντέρ είναι και μαγεία και αποζημίωση μαζί, αποφαίνεται ο αναγνώστης.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας