• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 18.8°C / 22.9°C
    3 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 15.8°C / 20.5°C
    0 BF
    76%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.5°C / 22.6°C
    1 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 17.0°C
    1 BF
    67%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    3 BF
    45%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 15.7°C / 20.5°C
    2 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 15.6°C
    2 BF
    59%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.1°C / 21.8°C
    1 BF
    67%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 20.5°C / 22.7°C
    3 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.5°C / 21.8°C
    4 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 15.7°C / 18.7°C
    2 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.9°C / 21.9°C
    2 BF
    64%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 17.5°C / 19.9°C
    0 BF
    60%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 21.7°C
    1 BF
    70%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 22.8°C
    2 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 17.7°C / 23.1°C
    1 BF
    56%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.4°C / 17.3°C
    2 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.1°C / 21.2°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    1 BF
    65%

Εικόνες από το μέλλον;

  • A-
  • A+

Ο δυτικός κόσμος που σκιαγραφείται στο μυθοπλαστικό έργο του Μισέλ Ουελμπέκ είναι ένας κόσμος χωρίς κέντρο και χωρίς σταθερές. Ο οξύτατος οικονομικός ανταγωνισμός και τα επακόλουθά του, η προσφυγή σε έναν μηχανικό και χωρίς αίσθημα πανσεξουαλισμό, η απέραντη μοναξιά και η εξατομίκευση είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά του.

Ο Ουελμπέκ θεωρεί ότι η κατάσταση του σύγχρονου κόσμου είναι αποτέλεσμα της αποτυχίας όλων των εκδοχών της νεωτερικότητας και κυρίως του διαφωτιστικού προτάγματος της προόδου.

Από τη γενική απορριπτική του θεώρηση δεν εξαιρεί ούτε τα κινήματα και τα διανοητικά ρεύματα που ξεπήδησαν από την έκρηξη του 1968. Οι θέσεις του αυτές και όσες διατυπώνει κατά καιρούς για διάφορα επίκαιρα θέματα, όπως η συνολική εναντίωσή του στο Ισλάμ, τον έκαναν στόχο απειλών και υβριστικών χαρακτηρισμών ως αντιδραστικού.

Ο Ουελμπέκ στο τελευταίο του μυθιστόρημα, με τον δηλωτικό τίτλο «Υποταγή», εξωθεί την οπτική του στα άκρα. Σ’ ένα πολύ κοντινό μέλλον, το 2022, η Γαλλία ψηφίζει για πρόεδρο της Δημοκρατίας. Πρόκειται όμως για μια δυστοπική Γαλλία, η οποία σπαράσσεται από πάμπολλα προβλήματα με κυριότερο τις συνεχείς εθνοτικές συγκρούσεις στις μεγάλες πόλεις.

Η παραδοσιακή πολιτική τάξη, η οποία εμφανίζεται παρηκμασμένη και δέσμια ενός θεωρούμενου υπονομευτικού κοσμοπολιτισμού, αδυνατεί να διαχειριστεί τη ζοφερή κατάσταση. Μπροστά δε στον κίνδυνο της ανόδου του Εθνικού Μετώπου και της Λεπέν στην εξουσία, οι Σοσιαλιστές και τα άλλα δημοκρατικά κόμματα στηρίζουν τον υποψήφιο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ο οποίος και εκλέγεται πρόεδρος της Γαλλίας.

Ο Μπεν Αμπές, ο νέος πρόεδρος, είναι ένα μετριοπαθής μουσουλμάνος, απόφοιτος του Πολυτεχνείου και της διάσημης ΕΝΑ, της Σχολής Δημόσιας Διοίκησης. Τα πρώτα αποτελέσματα της πολιτικής του είναι θεαματικά. Η εγκληματικότητα σχεδόν μηδενίζεται, η ανεργία μειώνεται εντυπωσιακά, κυρίως λόγω της εξόδου των γυναικών από την εργασία, η οικογένεια αναδεικνύεται και πάλι σε πυρήνα της κοινωνίας.

Αρχίζει όμως και να εξισλαμίζει σταδιακά τη γαλλική κοινωνία. Τα όσα εντυπωσιακά περιγράφονται και συμβαίνουν εξιστορούνται και εκφέρονται σε πρώτο πρόσωπο από τον ήρωα του μυθιστορήματος. Πρόκειται για έναν πανεπιστημιακό, τον Φρανσουά, ο οποίος είναι ένα τυπικό ανθρωπολογικό παράδειγμα της κρίσης της δυτικής κοινωνίας.

Παιδί χωρισμένων γονέων, από τους οποίους έχει αποκοπεί και, κάποια στιγμή, πληροφορείται τον θάνατό τους, μοναχικός, χωρίς φίλους και με ευκαιριακές σεξουαλικές σχέσεις, δεν πιστεύει ούτε στον θεό ούτε σε καμιά ιδεολογία.

Είναι μελετητής του συγγραφέα του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού Καρλ-Ζόρι Ουισμάν και η ιδιότητά του αυτή δεν είναι απλώς ένα στοιχείο του βιογραφικού του αλλά έχει σημαίνοντα ρόλο στην όλη μυθοπλαστική προβληματική.

Εικόνες από τη σχετικά μοναχική και μίζερη ζωή του Ουισμάν και ο πεσιμιστικός τρόπος που βλέπει τον κόσμο ενσωματώνονται αρμονικά στην αφήγηση και μοιάζουν με τον βίο και την οπτική του ήρωά της. Ο Φρανσουά, πεσιμιστής και ο ίδιος, παραιτημένος σχεδόν από την ουσία της ζωής, αποδέχεται αδιάφορα, αν όχι με χαρά, και με μια υψηλή σύνταξη την απόλυσή του από το Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο της ισλαμοποίησης της εκπαίδευσης.

Επιπλέον βρίσκει λογικό το πολιτικό σχέδιο του Αμπές για μια νέα εκδοχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με κέντρο τη Γαλλία και συμμέτοχους τις μεσογειακές χώρες. Εκπληκτος, δε, βλέπει ότι η κοινωνία αποδέχεται τις αλλαγές που επέρχονται, από την εξαφάνιση της παραδοσιακής πολιτικής διαίρεσης Δεξιά - Αριστερά μέχρι τη νομιμοποίηση της πολυγαμίας.

Ετσι, όταν ο νέος πρόεδρος της Σορβόνης, ένας εξισλαμισμένος διανοούμενος, τον προσεγγίζει για να επιστρέψει στο Πανεπιστήμιο και του εκθέτει τις οικονομικές, τις σεξουαλικές και τις άλλες απολαβές που θα έχει, με τον όρο να ασπαστεί το Ισλάμ, το βλέπει σαν μια ευκαιρία για μια δεύτερη ζωή, διαφορετική από την προηγούμενη.

Ο συγγραφέας όμως δεν οδηγεί αβασάνιστα τον ήρωά του στην επιλογή του. Ο Φρανσουά, την κρίσιμη περίοδο των αλλαγών, περιέρχεται την επαρχιακή Γαλλία, φτάνει στην περιοχή όπου ο Κάρολος Μαρτέλος τη δεκαετία 730–740 μ.Χ. ανέκοψε την προέλαση των Αράβων μωαμεθανών στην Ευρώπη, επισκέπτεται τη Μαύρη Παρθένο του Ροκαμαντούρ, ένα εμβληματικό μεσαιωνικό μνημείο, και διαμένει για λίγο στο αβαείο του Λιγκιζέ, όπου έγινε δόκιμος μοναχός ο Ουισμάν, μετά την προσχώρησή του στον καθολικισμό.

Ο Φρανσουά αντιμετωπίζει την ιστορική και τη θρησκευτική του παράδοση και διαπιστώνει ότι πλέον είναι αποκομμένος από αυτήν. Ετσι, κενός από κάθε ατομικό και συλλογικό νόημα προσχωρεί στο Ισλάμ και τους τρόπους του.

Ο Ουελμπέκ περιγράφει τη γαλλική κοινωνία και κατ’ επέκταση και κάθε άλλη δυτικοευρωπαϊκή, όχι μόνο σε κρίση αλλά και παραιτημένη πλέον, έτοιμη να αποσαθρωθεί ή να προσχωρήσει σε ένα άλλο πολιτικό και πολιτισμικό παράδειγμα. Η αφήγησή του είναι στέρεα δομημένη και η πλοκή της ανελίσσεται μεθοδικά και, παρά τη μελλοντολογική θεματική της, εξαιρετικά πειστικά. Το ίδιο και τα πρόσωπά της.

Βρίθει δε παραπομπών και αναφορών στην πραγματική πολιτική ζωή της Γαλλίας αλλά και σε συγγραφείς και κείμενα. Ολα αυτά βέβαια είναι ιδωμένα με μια σατιρική και παρωδιακή, συχνά και κυνική οπτική.

Ο Ουελμπέκ φαίνεται να ασεβεί απέναντι στη δυτική κοινωνία και στους θεσμούς της από συντηρητικές έως και αντιδραστικές θέσεις. Κάτω όμως από την κυνική μυθοπλαστική του επιφάνεια διακρίνεται εύκολα ένας θρήνος για έναν πολιτισμό και έναν τύπο ανθρώπου που μάλλον χάθηκε οριστικά.

Η Λίνα Σιπητάνου γύρισε ανάγλυφα τον αφηγηματικό κόσμο του Ουελμπέκ στην ελληνική.

  

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας