Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ταξίδι σ’ ένα ονειρικό σύμπαν

Ο Ιάπωνας Χαρούκι Μουρακάμι

Ταξίδι σ’ ένα ονειρικό σύμπαν

  • A-
  • A+

Λογοτεχνία, κατά τον Βελουδή, είναι τα έντεχνα, αισθητικά φορτισμένα και αξιολογημένα γραπτά μνημεία. Η ιστορία της λογοτεχνίας έχει διαχρονικά να επιδείξει όχι μόνο αμέτρητα λογοτεχνικά κείμενα, κάθε είδους και γένους, αλλά και επίγονες μεταγλωσσικές μελέτες, διαμορφώνοντας ποικίλα λογοτεχνικά ρεύματα, πολυάριθμες θεωρητικές, κριτικές και ερμηνευτικές προσεγγίσεις με αντικείμενο τα λογοτεχνικά προϊόντα.

Με το λογοτεχνικό σύμπαν να διαστέλλεται διαρκώς, η συσσώρευση πρωτογενούς και δευτερογενούς υλικού είναι αχανής, ενώ διάχυτη σε δημιουργούς και αποδέκτες είναι η περιλάλητη αγωνία της επίδρασης∙ο σύγχρονος λογοτέχνης υποφέρει από μια μόνιμη και καταλυτική αγωνία της επίδρασης, επειδή ακριβώς είχε την ατυχία να έρθει αργά στην ιστορία.

Η λογοτεχνία, δηλώνει ο Μπλουμ, από τη φύση της πλέον δεν μπορεί παρά να είναι μια διαρκής παρανάγνωση, μια καθολική ματαίωση όπου το μάταιο νοείται ως νοσταλγία προτεραιότητας […] το ανέφικτο της επιθυμίας για υπέρβαση καθιστά την καταδίκη της μίμησης, τη μοναδική μούσα των αργοπορημένων λογοτεχνικών δημιουργών. Ο ισχυρός ποιητής, καταλήγει, έχει τη μοίρα του Οιδίποδα. Σκοτώνει τον πατέρα και κοιμάται με τη μητέρα του. Ετσι μόνο κερδίζει από τον πρόγονό του την ποιητική μούσα.

Ο Ιάπωνας Χαρούκι Μουρακάμι έχει το προνόμιο να ανήκει στη χαρισματική κατηγορία των συγγραφέων που το έργο τους ξεχώρισε μέσα στην παγκόσμια λογοτεχνική παραγωγή και να θεωρείται σήμερα ένας από τους σπουδαιότερους «παιζω-γράφους».

Στο μυθιστόρημα που προσφάτως μεταφράστηκε εξαιρετικά στα καθ’ ημάς από την Αργυρώ Μαντόγλου ο Μουρακάμι δικαιολογεί απολύτως τον παιζωγραφικό σολοικισμό, καθώς υπονομεύει την αγωνία της επίδρασης εκ των έσω, παίζοντας με ανοιχτή τράπουλα.

Καμία χρεία επιδρασιθηρίας, δεδομένου ότι αναμειγνύει φανερά και με αλχημιστική μαεστρία τις διακειμενικές αναφορές, από τον αρχέγονο σοφόκλειο μύθο του Οιδίποδα ώς τους κλασικούς και σύγχρονους ομοτέχνους του, από την κλασική ώς τη σύγχρονη μουσική, δίνοντας ρόλους-κλειδιά μέχρι και σε σύμβολα της παγκόσμιας ποπ κουλτούρας.

Στον «Κάφκα στην Ακτή», ο Μουρακάμι πότε ανοικειώνει τον αναγνώστη βυθίζοντάς τον στον χώρο του παραμυθιού και του μαγικού ρεαλισμού και πότε αίρει τη σύμβαση της μυθοπλαστικότητας, με αναφορές στην απολύτως οικεία καθημερινότητα.

Η καλειδοσκοπική εναλλαγή στους δύο κόσμους επιτυγχάνεται αρμονικά ώστε όλα να μοιάζουν φυσικά και αβίαστα για τον αναγνώστη. Επιπλέον, παρά τη σχοινοτενή έκταση του μυθιστορήματος, η πλοκή διατηρεί άψογες τις αφηγηματικές ισορροπίες και το τέχνασμα της εναλλακτικής παρακολούθησης των δύο πρωταγωνιστών από κεφάλαιο σε κεφάλαιο ανανεώνει διαρκώς την αναγνωστική προσδοκία.

Ο πολυβραβευμένος Ιάπωνας συγγραφέας, 67 ετών σήμερα, έκανε το συγγραφικό του ντεμπούτο σε ηλικία 38 ετών με το μοναδικό, ίσως, ρεαλιστικό μυθιστόρημα της καριέρας του: το Νορβηγικό Δάσος.

Σε συνεντεύξεις του, αργότερα, θα δηλώσει πως η δοκιμασία στην αμιγώς ρεαλιστική μυθοπλασία ήταν για εκείνον ένα βασικό προαπαιτούμενο πριν αφεθεί στην ονειρική φαντασία και στην αφηγηματική πολυτροπία και ευελιξία που του παρέχει ο μεταμοντερνισμός, αν και ο ίδιος απετάχθη τις ταμπέλες της κριτικής περί μοντερνιστικής γραφής υπογραμμίζοντας την πρόθεσή του να είναι απλώς διαφορετικός.

Κι όμως, ο Μουρακάμι δεν υποκύπτει σε εύκολα τεχνάσματα και εντυπωσιασμούς αναδεικνύοντας, όπως στην περίπτωση του «Κάφκα στην Ακτή», μια απλή ιστορία σε έναν περίτεχνο και δραστικό αφηγηματικό ιστό.

Η ιστορία του νεαρού πρωταγωνιστή, Κάφκα Ταμούρα, που εγκαταλείπει το πατρικό του σπίτι προκειμένου να γλιτώσει από την εκπλήρωση της οιδιπόδειας προφητείας, να σκοτώσει τον πατέρα του και να πλαγιάσει με τη μητέρα του, εξελίσσεται σε ένα μυθιστόρημα ενηλικίωσης και ηθικής, συναισθηματικής και σεξουαλικής χειραφέτησης.

Ο οιδιπόδειος μύθος είναι μόνο το εναρκτήριο λάκτισμα για το ξετύλιγμα του αφηγηματικού νήματος που διαπλέκεται με την ιστορία του Σατόρου Νακάτα, ενός αφελούς μα συμπαθητικού γέρου που έχασε τις διανοητικές του ικανότητες σε νεαρή ηλικία εξαιτίας ενός μυστηριώδους ατυχήματος, λόγω του οποίου απέκτησε ιδιαίτερες μαγικές ικανότητες.

Η σπειροειδής τροχιά που διαγράφουν οι δύο φαινομενικά παράλληλες αλλά κεντρομόλες ιστορίες είναι συναρπαστική και στην πορεία προς την κάθαρση των ηρώων, προσφέρει μια μαγευτική αναγνωστική εμπειρία.

Η αγωνία αγγίζει τα όρια του θρίλερ, το μυστήριο συνυπάρχει με τη μεταφυσική, η εντροπία ρεαλισμού και μυθοπλασίας, πραγματικότητας και ενύπνιου είναι αξεδιάλυτα γοητευτική: από τις γάτες που συνομιλούν με τον Νακάτα, τις βδέλλες και τα ψάρια που πέφτουν από τον ουρανό, τις μαγικές πέτρες που οδηγούν σε παράλληλα σύμπαντα, το alter-ego του Κάφκα που -σε έντονη γραφή στο αφήγημα- καθοδηγεί τον νεαρό πρωταγωνιστή, ώς τις φροϊδικές μεταθέσεις και τον υπερσκελισμό των αρχέγονων φόβων μέσα από τη σεξουαλική φαντασίωση και εκπλήρωση…

Ο «Κάφκα στην Ακτή» εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Ιαπωνία το 2002, μεταφράστηκε στα αγγλικά και το 2005 οι New York Times το κατέταξαν ανάμεσα στα δέκα καλύτερα βιβλία της χρονιάς, ενώ τον επόμενο ακριβώς χρόνο κέρδισε επάξια το World Fantasy Award.

  

 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Φιλοσοφία για διάβασμα
Για τρία συνεχόμενα ένθετα του «Ανοιχτού Βιβλίου», κριτικοί λογοτεχνίας, φιλόλογοι, δοκιμιογράφοι, πανεπιστημιακοί, πεζογράφοι και ποιητές θα διακρίνουν τα σημαντικότερα βιβλία της απερχόμενης χρονιάς....
Φιλοσοφία για διάβασμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ταυτότητα και ηθική
Ο φιλόσοφος Κουάμε Αντονι Απια, που γεννήθηκε το 1954 στο Λονδίνο και κατάγεται από την Γκάνα (από την πλευρά του πατέρα του), είναι καθηγητής φιλοσοφίας και νομικής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (NYU)....
Ταυτότητα και ηθική
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο αντιεξουσιαστικός «Πουλολόγος»
Το αντιεξουσιαστικό βυζαντινό ποίημα πολιτικής σάτιρας «Πουλολόγος» μαζί με το ποίημα «Διήγησις των Τετραπόδων Ζώων» εξέδωσαν οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (ΠΕΚ) σε έναν εξαιρετικά φροντισμένο τόμο, σε...
Ο αντιεξουσιαστικός «Πουλολόγος»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Φαντασίωση ή ευσεβής πόθος
Οι συγγραφείς της αποανάπτυξης κηρύσσουν έναν νέο ανθρωπολογικό τύπο που βασίζεται στην αυτάρκεια και σε βαθιά αισθήματα αλληλεγγύης. Ο Γιώργος Οικονόμου, συνεπής μαθητής του Καστοριάδη, επιμένει ότι είναι...
Φαντασίωση ή ευσεβής πόθος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η φιλοσοφία που επιμένει
Για τις τρεις επόμενες εβδομάδες, κριτικοί, φιλόλογοι, δοκιμιογράφοι, πανεπιστημιακοί, ιστορικοί, πεζογράφοι και ποιητές, μέσα από τις σελίδες του «Ανοιχτού Βιβλίου», θα διακρίνουν τα σημαντικότερα βιβλία της...
Η φιλοσοφία που επιμένει
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το ταξίδι της σκέψης
Ο Καστοριάδης, όπως αναφέρει και ο Francois Dosse στο βιβλίο αυτό, είναι ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους, ενώ το έργο του «Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας» (1975) κατατάσσεται στα σπουδαιότερα του...
Το ταξίδι της σκέψης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας