• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.2°C / 30.7°C
    3 BF
    35%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.6°C / 28.3°C
    2 BF
    64%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.7°C / 28.7°C
    3 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 24.7°C
    3 BF
    49%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    25°C 24.9°C / 27.4°C
    4 BF
    50%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 26.0°C
    2 BF
    58%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 22.4°C
    0 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    2 BF
    55%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 30.5°C / 32.8°C
    4 BF
    21%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 26.9°C
    3 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 28.4°C
    3 BF
    39%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.7°C / 24.6°C
    2 BF
    41%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    88%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.1°C / 27.3°C
    0 BF
    57%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.5°C / 27.8°C
    2 BF
    48%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 29.8°C
    3 BF
    71%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.0°C / 30.4°C
    0 BF
    32%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.3°C / 24.9°C
    2 BF
    65%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.7°C / 26.1°C
    2 BF
    70%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.6°C / 18.6°C
    1 BF
    80%

Μια ήπειρος μονάχος του

  • A-
  • A+

1897. Η Ελλάδα ηττάται στον ελληνοτουρκικό πόλεμο κι η Γαλλία συγκλονίζεται από την υπόθεση Ντρέιφους.

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, 34 χρόνων, δεν είναι ακόμα αυτός που θα γίνει αργότερα, καθώς οι πρώτες του ποιητικές απόπειρες είναι αναγνωριστικές, νοσηρές, βουτηγμένες στο κλίμα της εποχής που φεύγει.

Τον Μάιο του ίδιου έτους ταξιδεύει με τον αδελφό του Τζων στο Παρίσι και στο Λονδίνο, κι αυτό το ταξίδι αποτελεί τον καμβά που παίρνει στα χέρια της η Ερση Σωτηροπούλου για να συνθέσει μια μυθιστορηματική βιογραφία, εστιασμένη στο μεταίχμιο ανάμεσα στην ανώριμη και την ώριμη περίοδο της ποίησής του.

1898. Ο Κ. Καβάφης γράφει το τελευταίο ποίημα μιας ομάδας ποιημάτων, τα οποία αργότερα ο ίδιος θα αποκηρύξει, και το 1904 περνάει σε μια πιο μεστή φάση της γραφής του. Τι συνέβη λοιπόν στα τέλη του 19ου αιώνα κι έκανε τον ποιητή να αλλάξει ρότα και να διαμορφώσει με μια προσωπική επανάσταση τη δική του φωνή;

Η Σωτηροπούλου αναζητά μέσα στο μυθιστόρημά της αυτόν τον εσωτερικό κραδασμό που μετουσίωσε τον δημιουργό από έναν ελάσσονα συμβολιστή και ρομαντικό ποιητή στον κορυφαίο λογοτέχνη που έγινε αργότερα.

Μέχρι τότε η ποιητική του συμβαδίζει με την κλειστή παθητική ζωή του. Νιώθει να ασφυκτιά στο οικογενειακό πλαίσιο, ειδικά μετά την οικονομική κατάπτωση, και να εξαρτάται από τη μητέρα του.

Απ’ την άλλη, αισθάνεται να τον τραβάει η γεροντική ηλικία, καθώς, μολονότι νέος, βλέπει τη νεότητα ως ηλικιωμένος, να αγωνιά για τον θάνατο, να κρύβει με επιμέλεια την ομοφυλοφιλία του και να πνίγεται στη μικρή κοινωνία της Αλεξάνδρειας αλλά και στο κοσμοπολίτικο περιβάλλον του Παρισιού, όπου κυριαρχεί το κουτσομπολιό κι η υποκρισία.

Κάπως έτσι σκιαγραφεί τον μεταβατικό Καβάφη η συγγραφέας, αναζητώντας τις ρωγμές που θα βγάλουν τον μεταξοσκώληκα από το κουκούλι του.

Συνεπώς, η διάθεση του Αλεξανδρινού για ρήξη δεν είναι καθαρά ποιητική, αλλά περισσότερο υπαρξιακή. Δεν αφορά μόνο τη συγγραφική καλλιέπεια που τον καταδυναστεύει, αλλά περισσότερο την ανάγκη για αλλαγή ζωής και απεξάρτηση από τις κοινωνικές δεσμεύσεις.

Κι εκεί εγείρεται το κρίσιμο για τον Καβάφη ερώτημα, αν «αυτός με την ήπια ζωή, σκυμμένος στο γραφείο του, άτολμος, με τον νου πυρπολημένο από επιθυμίες και τις πιο άγριες φαντασιώσεις, φαντασιώσεις που δεν πρόκειται ποτέ να πραγματοποιήσει και το ξέρει», μπορεί να γράψει ποιοτική και ρηξικέλευθη ποίηση.

Ολες αυτές οι ζυμώσεις, που αναδεικνύονται στο κείμενο της Σωτηροπούλου, δείχνουν τη μετάβαση από την άχαρη ομοιοκαταληξία και τα περιττά επίθετα σε μια πιο λιτή γραφή, από την εξάρτηση του δημιουργού από τους Ευρωπαίους ποιητές που τον επηρέασαν, σε μια προσωπική αυτονομία.

Ο λογοτέχνης παρουσιάζεται να λεπτολογεί κάθε του ποίημα, ειδικά αφού ο μεγάλος Μορεάς δήθεν απέρριψε τους στίχους του κι ο ίδιος κατάλαβε ότι υπάρχουν εσωτερικές προϋποθέσεις, οι οποίες, όταν ωριμάσουν, θα ευοδωθεί και η ποιητική του ευδοκίμηση.

Ο μεγεθυντικός φακός της πεζογράφου επικεντρώνεται σ’ αυτό το διάστημα της μεταμόρφωσης και επιχειρεί μέσω ενός ποιητή να συλλάβει τον κόσμο και την τέχνη.

Κι αν ο Καβάφης είχε μια ευθεία αντιπαράθεση με την πραγματικότητα, την οποία απέδωσε στους στίχους του, η μυθιστοριογράφος αποπειράται μια τεθλασμένη πορεία: να κατανοήσει ή να νοηματοδοτήσει τις προθέσεις του Καβάφη, για να μπορέσει έμμεσα να αντιληφθεί τι μπορεί να κάνει η γραφή.

Αυτό που δεν μπόρεσε ίσως να ξεπεράσει είναι το στερεότυπο που θέλει την περιγραφή του ποιητή να γίνεται με εικόνες, σιωπές, υπαινιγμούς.

Οπως στη φερώνυμη ταινία του Γιάννη Σμαραγδή, έτσι κι εδώ ο Καβάφης εμπνέει τις ατμοσφαιρικές εικόνες που συχνά αποδίδουν τον λογοτέχνη με αισθητικούς όρους, μέρος ενός Fin de siècle το οποίο αποτυπώνεται στην παρισινή κοινωνία, στην υποκρισία πίσω από την ευπρέπεια, στα κουτσομπολιά πίσω από τα χαμόγελα.

Ωστόσο, το μυθιστόρημα πετυχαίνει τον σκοπό του. Ο Καβάφης τελικά έγινε μεγάλος ποιητής επειδή ξεπέρασε τον εαυτό του, τις κοινωνικές αγκυλώσεις της εποχής του και τα δεσμά που τον κρατούσαν στο χθες.

Η Ερση Σωτηροπούλου έσκυψε πολύ εύστοχα σ’ αυτήν την περίοδο της εσωτερικής πάλης και πέτυχε να αναδείξει το στίγμα του σκεπτόμενου λογοτέχνη, που δεν θέλει να γίνει κρίκος σε μια σκουριασμένη ήδη αλυσίδα.

Αντίθετα, επιδιώκει να αποξέσει τη σκουριά, ώστε να χαράξει τη δική του στοχαστική γραμμή που να σχετίζεται με την ανθρώπινη μοίρα και συνάμα να την ξεπερνάει.

  

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Υπερφίαλος διασκελισμός των ίσκιων»
Το «Εκτακτο δελτίο καιρού», έργο που ενώ σε πρώτο επίπεδο παραμένει κλειστό και δυσπρόσιτο, τάχα γλωσσοκεντρικό, γλωσσογενές και παιχνιδίζον, στην πραγματικότητα συνοψίζει, ως ένας στοχαστικός και αισθητικός...
«Υπερφίαλος διασκελισμός των ίσκιων»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αποσιωπημένη γενιά
Η εύκολη πρόσβαση και εποπτεία μιας ποιητικής παραγωγής με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ασφαλώς και καθιστά μια ανθολογία ελκυστική. Ωστόσο, τα στοιχεία εκείνα που βαραίνουν πρωτίστως για τον επίδοξο αναγνώστη...
Η αποσιωπημένη γενιά
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αραβικός μοντερνισμός
Ο Αραβας δεν γεννιέται με την ποίηση εντός του, όπως κανείς άλλωστε, ανεξαρτήτως εθνικότητας, αλλά μαθαίνει μεγαλώνοντας να την αγαπάει. Οι λόγοι, δηλαδή, που οι λαοί της Μέσης Ανατολής επιδίδονται στην ποίηση...
Αραβικός μοντερνισμός
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Αλεξανδρινός μιλάει με πολλούς τρόπους
Από τη στιγμή που καθιερώθηκε ο Κωνσταντίνος Καβάφης στην ελληνική λογοτεχνική σκηνή και από τη στιγμή που απέκτησε διεθνή φήμη, δεν έχει πάψει να μελετάται και να διερευνάται η ποιητική του. Το εκπληκτικό...
Ο Αλεξανδρινός μιλάει με πολλούς τρόπους
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κοινωνικές, υπαρξιακές, γλωσσικές περιπλανήσεις
Ο Βασίλης Ρούβαλης, διευθυντής του περιοδικού και των εκδόσεων poema, ποιητής, διηγηματογράφος, μεταφραστής και αρθρογράφος, μας παραδίδει τις «Λεύγες» και ο Χάρης Μιχαλόπουλος, επίκουρος καθηγητής Λατινικής...
Κοινωνικές, υπαρξιακές, γλωσσικές περιπλανήσεις
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δύο ποιητές της γενιάς του ’70
Ο Δημήτρης Αλεξίου είναι ποιητής, έστω κι αν έκανε ένα παράλληλο πέρασμα από την πεζογραφία. Ο Παύλος Πέζαρος ανήκε στην ιδρυτική ομάδα του περιοδικού Διαβάζω και υπήρξε μέλος της συντακτικής του επιτροπής από...
Δύο ποιητές της γενιάς του ’70

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας