• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.1°C / 24.5°C
    1 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 19.0°C / 23.3°C
    1 BF
    67%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 18.0°C / 22.1°C
    2 BF
    81%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.3°C / 20.3°C
    1 BF
    85%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.1°C / 19.9°C
    0 BF
    64%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.0°C / 20.9°C
    2 BF
    74%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.4°C / 17.3°C
    1 BF
    88%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.2°C / 19.9°C
    1 BF
    79%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 19.6°C / 23.9°C
    1 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.4°C / 21.8°C
    3 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 19.7°C
    3 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    0 BF
    100%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    20°C 19.0°C / 19.9°C
    0 BF
    68%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 18.5°C / 20.6°C
    1 BF
    75%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.8°C
    3 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.8°C / 24.8°C
    1 BF
    57%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.3°C / 20.3°C
    2 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 18.7°C / 21.7°C
    1 BF
    75%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 16.7°C
    1 BF
    78%
ΠΑΝΟΣ ΚΟΚΚΙΝΙΑΣ

Φιλμ υψηλής ευαισθησίας

  • A-
  • A+

Ωρες ατέλειωτες, αστραπιαίες. Μνήμη της μνήμης, πισωγύρισμα εκούσιο,
πίνακες επάλληλοι, εικόνες παλιές ξεθαμμένες από βαθιά, σε κάδρα πιο
καινούργια, γυψοδουλειά πιο πρόσφατη, κι αυτή παλιώνει. [...] η ενηλικίωση
ραγδαίως βαίνουσα, πίλος ευρύχωρος με θήραμα εύκολο τη μικρή μου κεφαλή.

(«Ανέκαθεν και τουναντίον», σελ. 21)

Είναι πλέον αποδεκτό πως η παγκόσμια λογοτεχνία επηρεάστηκε (αν δεν άλλαξε ανεπιστρεπτί) από την ανάδειξη της «εικόνας» ως αφηγηματικού μέσου. Επηρεάστηκε ως προς τους τρόπους εκφοράς της πρόζας, του ποιητικού λόγου, ενδεχομένως ίσως και του δοκιμιακού.

Και όπου «εικόνα» βάλτε τόσο τη φωτογραφία, όσο και την —μεταγενέστερη— τέχνη του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Αυτές, οι αντί εισαγωγής, γραμμές γράφονται εξ αφορμής δύο υβριδικών βιβλίων που πρόσφατα κυκλοφόρησαν: του «Ανέκαθεν και τουναντίον. Φωτοπαρακείμενα 1982-2014» του γνωστού φωτογράφου, εικαστικού και (για τους αναγνώστες λογοτεχνίας) επιμελητή του ενθέτου Camera Obscura του περιοδικού «Εντευκτήριο», και του συλλογικού, αγγλόφωνου, «Camera Graeca» με επιμελητές τους Φίλιπ Κάραμποτ, Γιάννη Χαμιλάκη και Ελένη Παπαργυρίου.

Και οι δύο εκδόσεις συνδυάζουν με επιτυχία την αφηγηματική καταγραφή του απελθόντος χρόνου με φωτογραφικά ενσταντανέ. Η μεν πρώτη όμως είναι, στο σύνολό της, μια προσωπική ιστοριογραφία ενηλικίωσης, η δε δεύτερη μια, κατά βάση, δοκιμιακή αναμέτρηση με τη φωτογραφία ως αφηγηματικό και ιστορικό ντοκουμέντο.

Ο Αρις Γεωργίου συγκεντρώνει στον ανά χείρας (πολύ προσεγμένο) τόμο κείμενα μίας ή λίγων σελίδων μαζί με φωτογραφίες που αποτελούν το έναυσμα, το κειμήλιο ή το καθρέφτισμα της αφήγησης. Με επίκεντρο τη γενέθλια πόλη του, τη Θεσσαλονίκη, με ακτίνα περιπλάνησης την Ευρώπη ή την (κοντινή) Ανατολή, με λόγο αναστοχαστικό και συχνά-πυκνά ποιητικό, ο συγγραφέας-φωτογράφος κατορθώνει να μας μυήσει στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την (φωτογραφική και γλωσσική) αποτύπωση της πραγματικότητας, αλλά και να ξεσκεπάσει πολύ συγκινητικές πτυχές της σχέσης του με την εικόνα —όχι ως κτέρισμα, αλλά ως λειτουργική ψηφίδα μνήμης.

Σύμφωνα με αυτήν εδώ την ανάγνωση, δύο στιγμές του βιβλίου ξεχωρίζουν. Αφενός η φωτογραφία μιας ιερόδουλης στο δωμάτιό της («Κι εκείνη μας κέρασε μανταρίνια», σελ. 128), αφετέρου εκείνη της τσαλακωμένης Plymouth Valiant μετά το ατύχημα στο οποίο έχασε τη ζωή του ο πατέρας του Γεωργίου («Ωτο-Μπιο-Γκραφί», σελ. 140). Χωρίς καμία προσπάθεια εξωραϊσμού, αγιοποίησης ή αποκήρυξης του παρελθόντος, ο αφηγητής ακονίζει τη μνήμη του μέσα από τη φωτογραφική αναδρομή στο γύρισμα του 20ού αιώνα.

Το συλλογικό έργο Camera Graeca, μια πρωτοβουλία του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου King’s College του Λονδίνου και των Philip Carabott (ερευνητή στο King’s College), Γιάννη Χαμιλάκη (καθηγητή Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον) και Ελένης Παπαργυρίου (επισκέπτριας ερευνήτριας στο King’s College), έρχεται να διαπιστώσει πως η αποτύπωση της ιστορικής και πολιτισμικής εξέλιξης του νεότερου Ελληνισμού μέσω της φωτογραφίας μπορεί να αποτελέσει ισχυρό εργαλείο συλλογικής μνήμης και «μη μνήμης», αλλά και αφήγησης.

Τα δοκιμιακά κείμενα του τόμου μοιράζονται σε τέσσερις διακριτές ενότητες που μπορούν να αποδοθούν ως εξής: «Απεικονίζοντας την Ελλάδα», «Φωτογραφικές αφηγήσεις, εναλλακτικές ιστορίες», «Φωτογραφική ύλη-πραγματικότητα», «Φωτογραφική εθνογραφία».

Στο επίκεντρο της εν λόγω συλλογής κειμένων και φωτογραφιών τοποθετείται η διερεύνηση των αφηγηματικών δυνατοτήτων που συνδέονται με τη φωτογραφία (π.χ. ως προσωπικό ημερολόγιο ή εργαλείο προπαγάνδας, ως μέσο ιστορικής καταγραφής ή αναπαραγωγής φολκλόρ).

Σ' αυτήν την κατεύθυνση, οι δεκαεπτά συγγραφείς που φιλοξενούνται στον τόμο κινούνται σε ένα ευρύ φάσμα σε ό,τι αφορά τις προσεγγίσεις τους —από τον ρόλο της φωτογραφίας σε καιρό πολέμου, έως ανθρωπολογικές προσεγγίσεις για τη χρήση και τη διάδοση του μέσου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν όσα κείμενα είτε υποσκάπτουν την «προφανή» αφηγηματική πίσω από μια σειρά φωτογραφιών, είτε ανακαλύπτουν απρόσμενες συνομιλίες που προκύπτουν μέσα από το υλικό τους.

Επιστρέφοντας στην εισαγωγική παράγραφο του κειμένου, ο νους του γράφοντος πηγαίνει στον τρόπο με τον οποίο ο σπουδαίος Αυστριακός W.G. Sebald χρησιμοποιούσε, παρένθετα στις αφηγήσεις του, φωτογραφίες. Ο ίδιος ήταν μανιώδης, αν και ερασιτέχνης, φωτογράφος και συλλέκτης φωτογραφιών.

Υποστήριζε πως «οι αδέσποτες [φωτογραφίες] κουβαλούν πολλή μνήμη μέσα τους», ενώ ο αδερφικός του φίλος Clive Scott είχε πει πως «οι φωτογραφίες του Sebald δεν γεμίζουν τρύπες, τις δημιουργούν [...]». Κάπως έτσι το βιβλίο του Αρι Γεωργίου και η έκδοση του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του King’s College επιβεβαιώνουν πως σε μια φωτογραφία δεν απεικονίζεται μια βεβαιότητα, παρά η αβέβαιη —αν και σαγηνευτική— φαντασίωση της αφηγηματικής της.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας