• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.0°C / 12.5°C
    3 BF
    83%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.8°C / 12.3°C
    3 BF
    84%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.2°C / 14.0°C
    3 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 9.4°C
    1 BF
    80%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 8.5°C
    4 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.4°C
    1 BF
    96%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.4°C / 6.8°C
    0 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    2 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 13.0°C
    2 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 11.2°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    4 BF
    82%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 11.1°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.5°C / 12.2°C
    0 BF
    85%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 14.8°C / 16.6°C
    1 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 12.7°C
    0 BF
    91%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    2 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 12.3°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.0°C / 8.0°C
    1 BF
    92%

Ο Τρότσκι στην εξορία

  • A-
  • A+

Η Οκτωβριανή Επανάσταση είναι αναμφισβήτητα ένα από τα μεγαλύτερα συμβάντα του σύντομου προηγούμενου αιώνα. Ανέτρεψε θρόνους, κατέλυσε θρησκείες, πυροδότησε εξεγέρσεις και οράματα σε όλο τον πλανήτη και φαινόταν ότι δικαίωνε τον ρόλο και τη λειτουργία του λενινιστικού κόμματος «νέου τύπου».

Η Ιστορία, ως γνωστόν, όμως δεν είναι γραμμική. Οι παρατεταμένες πολεμικές συνθήκες, ο πρόωρος θάνατος του Λένιν και προφανώς η συνέχιση της κοινωνικοπολιτικής διαπάλης και στο εσωτερικό του μπολσεβίκικου κόμματος οδήγησαν σταδιακά στην επικράτηση του σταλινικού φαινομένου. Το -μονολιθικό πλέον- κόμμα κυριαρχεί ολοκληρωτικά στο κράτος και στην κοινωνία και ο Στάλιν είναι ο απόλυτος και πέρα από κάθε κριτική ηγέτης. Σχεδόν όλη η γενιά των μπολσεβίκων της Επανάστασης διώκεται, εξορίζεται, διαπομπεύεται στις περιβόητες δίκες και εξολοθρεύεται.

Ο πιο γνωστός μπολσεβίκος που κυνηγήθηκε και δολοφονήθηκε ήταν βέβαια ο Λέων Τρότσκι. Υπήρξε ένας από τους ικανότερους, πολιτικά και θεωρητικά, συνεργάτες του Λένιν και μετά την Επανάσταση αναλαμβάνει σημαντικά καθήκοντα, όπως αυτά του υπουργού Εξωτερικών και στα χρόνια του εμφυλίου είναι ο δημιουργός και ο ηγέτης του Κόκκινου Στρατού.

Μ’ αυτήν του την ιδιότητα διέταξε τη βίαιη καταστολή της εξέγερσης της Κροστάνδης. Συμμετείχε έντονα στον διάλογο σχετικά με τα προβλήματα του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της ρωσικής κοινωνίας και διατύπωσε, ανάμεσα σε άλλα, και την περιβόητη θέση για τη στρατιωτικοποίηση της εργασίας. Αντιτάχθηκε στη θεωρία του «σοσιαλισμού σε μία μόνο χώρα» και στην εσωκομματική πάλη που ακολούθησε τον θάνατο του Λένιν ηττήθηκε ο ίδιος και η Αριστερή Αντιπολίτευση στην οποία μετείχε.

Το 1927 ο Τρότσκι διαγράφηκε από το κόμμα και το 1929 εξορίστηκε στην Αλμα Ατα. Από ’κεί πέρασε στην Πρίγκιπο της Τουρκίας, όπου διέμεινε τέσσερα χρόνια περίπου και το 1933 έφτασε στη Γαλλία. Το 1935 πήγε στη Νορβηγία και το 1937 βρήκε καταφύγιο στο Μεξικό. Ολα αυτά τα χρόνια το σταλινικό καθεστώς εκτέλεσε τα μέλη της οικογένειάς του και τον πίεζε αφόρητα στις χώρες που διέμενε.

Εξίσου τον πίεζαν και οι αστυνομίες των αστικών δημοκρατικών χωρών όπου είχε καταφύγει. Τον Αύγουστο του 1940 ο Τρότσκι δολοφονήθηκε από τον Ισπανό σταλινικό Ραμόν Μερκαντέρ που είχε διεισδύσει στον κύκλο του.
Το βιβλίο «Ημερολόγιο της εξορίας 1935», στο οποίο περιέχεται και το κείμενο της διαθήκης του που συνέγραψε το 1940, είναι η καταγραφή μιας μικρής περιόδου της εξορίας του στη Γαλλία.

Η πρώτη εγγραφή είναι της 7ης Φλεβάρη του 1935 και γίνεται στην Ντορέν, ένα χωριό κοντά στην Γκρενόμπλ στη Γαλλία. Ο Τρότσκι ξεκινά με μια γραμματολογική αυτοσαρκαστική ειρωνεία, αφού εξ αρχής δηλώνει ότι δεν συμπαθεί ιδιαίτερα το ημερολόγιο ως λογοτεχνικό είδος. Η τελευταία του εγγραφή είναι στο Οσλο της Νορβηγίας την 1/8/1935.

Ανάμεσα στις δύο αυτές εγγραφές ο Τρότσκι ξετυλίγει τη ζωή του στη Γαλλία. Αν και είναι σχεδόν έγκλειστος, κινείται διανοητικά και συγγραφικά σε πάμπολλα πεδία. Τα άμεσα και πιεστικά προβλήματα της ζωής του ως εξόριστου είναι διάχυτα στις καταγραφές του. Οι συχνές μετακινήσεις του σε διάφορες περιοχές της Γαλλίας και οι αλλαγές των σπιτιών, τα προσκόμματα των αστυνομικών και διοικητικών αρχών, η αγωνία για τα παιδιά του, ιδίως για τον Σεριόζα που είχε μείνει στην ΕΣΣΔ, ο διαρκής φόβος για τους σταλινικούς πράκτορες, οι κοπιώδεις προσπάθειες για μια βίζα για άλλες χώρες περιγράφονται αδρά.

Τον απασχολεί βέβαια και η πολιτική και κοινωνική κρίση στη Γαλλία και αναλύει κριτικά τις κινήσεις των κομμάτων, κυρίως της Αριστεράς. Ιδιαίτερα όμως ενδιαφέρεται για την πορεία των πραγμάτων στην ΕΣΣΔ και σημειώνει συνέχεια σκέψεις και σχόλια για τα συμβαίνοντα εκεί. Καταγράφει με θλίψη τα νέα για τις διώξεις και τις εκτελέσεις φίλων και συντρόφων του από το κόμμα. Σε διάφορες εγγραφές σχολιάζει τον Στάλιν και τη συμπεριφορά του.

Δεν μένει όμως σε μια προσωποκεντρική ερμηνεία του σταλινικού φαινομένου. Σκέφτεται και αναζητά την κοινωνική καταγωγή του. Δημιουργήθηκε, γράφει, «από τον σχηματισμό και τη στερέωση ενός ξεχωριστού και ανεξάρτητου κοινωνικού κύκλου, της σοβιετικής γραφειοκρατίας».
Ο Τρότσκι, όμως, δεν μένει μόνο σ’ αυτά.

Οπως δείχνει το ημερολόγιο, συνεργάζεται με τους ομοϊδεάτες του, παρακολουθεί την ευρωπαϊκή συγκυρία και την εδραίωση του φασισμού, διαβάζει λογοτεχνικά βιβλία και οι εγγραφές του γι’ αυτά είναι σχεδόν κριτικές, ακούει κλασική μουσική στο ραδιόφωνο, εκφράζει τα συναισθήματά του για τη Ναταλία, τη γυναίκα και συντρόφισσά του.

Ο Τρότσκι ήταν ένα πολυπρισματικό φωτεινό μυαλό και είχε ένα ευρύτατο πεδίο ενδιαφερόντων, από την πολιτική μέχρι τη λογοτεχνία. Ηταν ένας επαναστάτης διανοούμενος που συνδύαζε τη θεωρία και την πράξη. Παρά την κριτική που επιδέχονται πολλές απόψεις και πρακτικές του, συνεισέφερε σημαντικά στην επαναστατική θεωρία και στη μελέτη των λεγόμενων «σοσιαλιστικών κρατών».

Σήμερα, μετά το «τέλος των μεγάλων αφηγήσεων» και την επίγνωση των ατομικών και συλλογικών τραγωδιών των «σοσιαλιστικών» παραδειγμάτων, η ανάγνωση του ημερολογίου και της διαθήκης του Τρότσκι συνεισφέρει στον αναστοχασμό της ουτοπίας του περασμένου αιώνα.
Η ιστορική μετάφραση του Λ. Μιχαήλ αντέχει ακόμα, ενώ όλη η έκδοση με τους κατατοπιστικούς προλόγους, το επίμετρο του Σάββα Μιχαήλ και το φωτογραφικό υλικό είναι εξαιρετική.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας