• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.8°C / 9.0°C
    2 BF
    75%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.1°C / 9.8°C
    1 BF
    49%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 5.5°C / 9.5°C
    4 BF
    84%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 3.1°C / 6.9°C
    4 BF
    39%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 10.2°C
    3 BF
    45%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 6.8°C / 9.1°C
    2 BF
    49%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.4°C / 5.1°C
    2 BF
    48%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.1°C / 8.6°C
    3 BF
    50%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 13.7°C
    4 BF
    81%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 10.9°C
    3 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.4°C / 11.8°C
    3 BF
    81%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.7°C / 7.6°C
    3 BF
    87%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.2°C / 9.2°C
    4 BF
    78%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    7°C 3.5°C / 7.1°C
    0 BF
    60%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 5.0°C
    2 BF
    94%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 13.8°C
    2 BF
    52%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 5.0°C / 9.2°C
    3 BF
    92%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.3°C / 8.3°C
    0 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.2°C / 9.8°C
    3 BF
    58%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.8°C / 3.8°C
    2 BF
    53%

Βασιλική Πέτσα, «Μόνο το αρνί». Διηγήματα Πόλις, 2015

Το εκεί ως τώρα

  • A-
  • A+

«Οι άνθρωποι δεν μιλάνε. Το να μιλάς είναι κάτι που μαθαίνω ότι γίνεται στις πόλεις. Δηλαδή, να εκφράζεσαι, είναι κάτι φοβερό». Με αυτά τα λόγια περιέγραψε τη ζωή μακριά από την Αθήνα σε συνέντευξή του στα «Βιβλία στο κουτί» ο Γιάννης Παλαβός, υπογραμμίζοντας τη διαφορά ανάμεσα στην πρωτεύουσα και το Βελβεντό Κοζάνης, στο οποίο μεγάλωσε, και τη θέση του υπαινιγμού στη συμπεριφορά των ανθρώπων.

Η Βασιλική Πέτσα γεννήθηκε στην Καρδίτσα το 1983. Το πρώτο της βιβλίο, η νουβέλα «Θυμάμαι», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πόλις το 2011, είχε θέμα τη ζωή στις μικρές κοινότητες της επαρχίας. Με τη συλλογή διηγημάτων «Ολα τα χαμένα» (Πόλις, 2012), η Πέτσα επεκτάθηκε σε ευρύτερα θέματα και χώρους. Αμφότερα τα βιβλία επαινέθηκαν από την κριτική και δημιούργησαν πολλές προσδοκίες.

Με το τρίτο βιβλίο της, τη συλλογή τεσσάρων διηγημάτων υπό τον γενικό τίτλο «Μόνο το αρνί», η Πέτσα επιστρέφει στον μικρόκοσμο της ελληνικής επαρχίας και ειδικότερα στη γενέθλια Καρδίτσα. Από το πρώτο διήγημα του βιβλίου, «Ο κόραξ εξέλθων», η έντονα ιδιωματική γραφή κάνει ξεκάθαρη την απόσταση από το εδώ και το τώρα. Η ιστορία αναφέρεται στον βίο ενός Καρδιτσιώτη αντάρτη κατά την κατοχή και τον εμφύλιο. Στα υπόλοιπα, αισθητά μικρότερα, διηγήματα της συλλογής, η δράση παραμένει στην επαρχία αλλά μεταφέρεται στις πρώτες μετεμφυλιακές δεκαετίες.

Το «Ο καθένας άλογο» αναφέρεται σε ένα θέμα οικείο στην Πέτσα από το πρώτο της βιβλίο, την ολισθηρή φιλική σχέση δύο κοριτσιών σε ένα μικρό χωριό. Το «Φίδι στον κόρφο» έχει κεντρικό ήρωα έναν ανανήψαντα παλιό κομμουνιστή. Οι «Ανθρωποι και σκύλοι» αφηγούνται τη διπλή ξενιτιά: μια ομάδα καθηγητών που φτάνουν στο μικρό απόμερο χωριό για να διδάξουν στο τοπικό γυμνάσιο, ενώ ένας νεαρός βοσκός φεύγει για το μεγάλο ταξίδι του προς την υπόλοιπη Ελλάδα όταν έρχεται η ώρα της στρατιωτικής του θητείας.

Ο ιδιωματικός λόγος των ηρώων διακόπτει σποραδικά την κατά τα άλλα ουδέτερη τριτοπρόσωπη αφήγηση αυτών των διηγημάτων. Η αντίθεση ανάμεσα στον άμεσο και λιτό θεσσαλικό λόγο και τον περιγραφικό λογοτεχνικό τονίζει τη διαφορά μεταξύ των δύο βλεμμάτων. Η οπτική γωνία και ο ρυθμός της αφήγησης διαφέρει αισθητά ανάμεσα στην πυκνή, γεγονοτολογική αφήγηση του «Ο Κόραξ εξέλθων», από την οποία απουσιάζουν εικόνες ή οποιαδήποτε άλλη λεπτομέρεια, και στις περιγραφικές σελίδες των επόμενων διηγημάτων που απαιτούν παραπάνω από μια αναγνώσεις για να αποκαλύψουν τα μυστικά τους.

Κεντρικό γνώρισμα των διηγημάτων είναι η υπαινικτικότητα για την οποία μίλησε ο Παλαβός. Η Πέτσα δεν ξεμπροστιάζει τους ήρωές της αλλά υποσκάπτει μεθοδικά τα θεμέλια της προσωπικότητάς τους, αποκαλύπτοντας στον αναγνώστη πλευρές που οι ίδιοι αγνοούν. «Εχωσε βιαστικά τη ζαχαρίτσα στο στόμα. Συνήθως την έγλειφε γύρω γύρω πρώτα, έπειτα τη δάγκωνε σε μικροσκοπικά κομματάκια και την άφηνε να λιώσει στο στόμα της υπομονετικά, να διαλυθούν οι κόκκοι ζάχαρης και να απελευθερωθεί το υγρό σιρόπι στη γλώσσα της, πριν το αφήσει να κυλήσει αργά στον ουρανίσκο».

Ο ερωτισμός είναι προφανής στον παρατηρητή, αλλά το περιβάλλον δεν του επιτρέπει να δηλωθεί στο συγκεκριμένο απόσπασμα όχι μόνον εξαιτίας του επαρχιακού συντηρητισμού, αλλά και επειδή το υποκείμενο της αφήγησης είναι η ηρωίδα του «Ο καθένας άλογο».

Ο γεννημένος στη Λοκρίδα Δημοσθένης Παπαμάρκος χρησιμοποίησε την αρβανίτικη διάλεκτο στο «Γκιακ» (Αντίποδες, 2014) για να μεταφέρει τον αναγνώστη στην μικρασιατική εκστρατεία. Ο Γιάννης Παλαβός χρησιμοποίησε στοιχεία μακάβριου και μαγικού ρεαλισμού στο «Αστείο» (Νεφέλη, 2012) για να αποδώσει την απόσταση από τη ζωή στις μικρές κοινότητες μακριά από την Αθήνα.

Τα διηγήματα του «Μόνο το αρνί» θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ιστορικά, ωστόσο η Πέτσα δεν προσεγγίζει τους χαρακτήρες με την αναμενόμενη απόσταση. Δεν καταφεύγει στην ευκολία μιας παλαιικής γραφής, το αντίστοιχο της χρήσης σέπιας ή ασπρόμαυρου φιλμ στον κινηματογράφο. Το παρελθόν και το εκεί είναι παρόντα. Τα διλήμματα και οι αγωνίες θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι σημερινές, έτσι το μετεμφυλιακό δράμα γίνεται σύγχρονο.

Αυτή η προσέγγιση δεν μένει μόνο στην τεχνοτροπία. Η αγωνία της φυγής και το αδιέξοδο της παραμονής, το μάταιο της απόστασης, είναι κεντρικά στο δράμα των ηρώων. Η απομόνωση στο μικρό χωριό λειτουργεί καταλυτικά στην ψυχοσύνθεση των καθηγητών του «Ανθρωποι και σκύλοι», η απουσία από το χωριό διαλύει την αισιοδοξία του νεαρού βοσκού. Η διπλή φυγή, η εκούσια του κινηματογράφου και η ακούσια των αναμνήσεων από την εξορία λειτουργούν υπόγεια και διασταλτικά στο «Φίδι στον κόρφο».

Η Ρηνιώ παραμένει μετέωρη ανάμεσα στην απουσία των γονιών της που είναι εσωτερικοί μετανάστες στην Αθήνα και την Ντίνα στο χωριό. Ο απόφοιτος της σχολής Ευελπίδων Τάσος με τη φυγή του στο βουνό διαβαίνει σε έναν κόσμο από τον οποίο δεν μπορεί να επιστρέψει ποτέ. Η μετακίνηση καθορίζει τα πρόσωπα, όχι απαραίτητα μεταμορφώνοντάς τα, αλλά φορτώνοντάς τα με εμπειρίες οι οποίες δεν μπορούν να χωρέσουν στον παλιό εαυτό τους.

Το εκεί είναι εδώ, μας λέει η Πέτσα, το παρελθόν μπορεί να θεωρηθεί ως τώρα. Ο βαθμός που η μετακίνηση στον χώρο ή τον χρόνο καθορίζουν τους ανθρώπους είναι το μόνο μέτρο.

 

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας