• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.6°C / 11.3°C
    3 BF
    79%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.5°C / 9.4°C
    3 BF
    75%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    10°C 8.0°C / 9.9°C
    4 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    5°C 0.9°C / 5.0°C
    1 BF
    70%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    4 BF
    87%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.0°C / 7.1°C
    1 BF
    77%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 2.4°C
    3 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    6°C 6.0°C / 6.0°C
    2 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.8°C
    1 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.9°C
    1 BF
    93%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 13.4°C
    3 BF
    76%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.3°C / 7.3°C
    5 BF
    80%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.4°C / 8.4°C
    1 BF
    81%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.4°C / 8.8°C
    3 BF
    71%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    2 BF
    94%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 11.0°C
    4 BF
    77%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    2 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.5°C / 8.7°C
    2 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    1°C 1.0°C / 1.0°C
    1 BF
    87%

Αποψη από τις υπώρειες της Β. Κλιτύος της Ακρόπολης, προς τα Αναφιώτικα. Διακρίνεται στα δεξιά ο μεσοβυζαντινός ναός της Μεταμόρφωσης (γνωστός ως ναός της Σωτείρας του Κοττάκη)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;

  • A-
  • A+
Μπροστά σε αυτή τη νεότερη εξέλιξη, τα όσα ειπώθηκαν εκείνο το μακρινό διήμερο του 1966 έχουν μηδενική αξία ως πρακτικό αποτέλεσμα. Εχουν μεγάλη όμως σημασία ως ιστορικά τεκμήρια του πώς αντιμετώπιζαν ένα τέτοιο σύνθετο πολεοδομικό πρόβλημα αντιπροσωπευτικές προσωπικότητες της εποχής.

Ο Αλέξανδρος Παπαγεωργίου-Βενετάς αναφέρεται στον εαυτό του ως αρχιτέκτων-πολεοδόμος και ιστορικός της πολεοδομίας. Θα συμπληρώναμε, με πλούσιο έργο, διδακτικό και συμβούλου, στο εξωτερικό, και επιπλέον με εξαιρετικές επιδόσεις στο δεύτερο, το ιστορικό σκέλος της δραστηριότητάς του, με πλήθος εκδόσεων. Ομως αυτό το βιβλίο, με θέμα το χρονικό μιας διήμερης συνάντησης στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 1966 για το μέλλον της Πλάκας, χαρακτηρίζεται από τον ίδιο στην προμετωπίδα «μια μαρτυρία», γιατί τυχαίνει να είναι ταυτόχρονα «ιστορικό τεκμήριο» και «προσωπικό χρονικό», αφού και ο ίδιος, νεαρός τότε, μετείχε στην εκδήλωση.

Τα στατιστικά στοιχεία της συνάντησης είναι εντυπωσιακά: 29 πρόσωπα εναλλάσσονται παίρνοντας το μικρόφωνο, συμμετέχοντας σε ένα εξουθενωτικό διήμερο, που θα μεταφερθεί σε (αδημοσίευτο ώς σήμερα) κείμενο 44.000 λέξεων. Ο τότε υφυπ. Δημοσίων Εργων Α. Λιακόπουλος –εμπνευστής της εκδήλωσης– θα δηλώσει στο τέλος: «Συνεδριάζομε επί δύο συνεχείς ημέρας και συνεχώς, άνευ διακοπής, και όμως δεν είδα κανέναν εκ των ομιλητών χασμώμενον ή εγκαταλείποντα την θέσιν του».

Αλέξανδρος Παπαγεωργίου-Βενετάς. Το μέλλον της Πλάκας. Το αφήγημα μιας ιστορικής αντιπαράθεσης. Σελ. 223. Εκδόσεις Καπόν, 2022

Εξ αρχής όμως ήταν γνωστό ότι η ανταλλαγή απόψεων του διημέρου δεν θα είναι δεσμευτική, δηλαδή δεν προοριζόταν για να καταλήξει σε αποφάσεις. Επιπλέον, μια αντίστοιχη τέτοια εκδήλωση είχε οργανωθεί έναν χρόνο πριν από τον Δήμο, χωρίς να καταλήξει σε κάποιο πρακτικό αποτέλεσμα – ούτε καν κατάφερε να συσταθεί μια επιτροπή (η αιώνια πανάκεια του τόπου) για να προχωρήσουν κάπως τα πράγματα. Ας προσθέσουμε ότι τον Ιανουάριο 1966 (έναν μήνα πριν) είχε ανεξάρτητα οργανωθεί ειδικό συνέδριο για το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας από τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων, με συγκροτημένες απόψεις-προτάσεις ειδικών.

Από την άλλη μεριά, το ίδιο το αντικείμενο της συζήτησης, η Πλάκα, πήγαινε από το κακό στο χειρότερο εδώ και χρόνια, χωρίς να βρεθεί τρόπος να αντιμετωπιστούν τα προβλήματά της. Και ενώ θα περίμενε κανείς να είναι αυτό ακριβώς το αντικείμενο συζήτησης, δηλαδή η κατάντια της Πλάκας κάτω από τον Ιερό Βράχο, το υπουργείο επιλέγει να θέσει το (θεωρητικό) δίλημμα «διάσωση ή ανασκαφή;» Οπότε εκεί πάνω πέφτουν με απίστευτο πάθος θεωρητικολογούντες οι συγκεντρωμένες σοφές κεφαλές της χώρας. Οταν στο τέλος κατακάτσει η σκόνη, θα διαπιστωθεί ότι μπορεί να διαφωνούν μεταξύ τους, μπορεί να δηλώνουν άγνοια ή αδυναμία εκτίμησης των πραγμάτων, αλλά κατά βάθος, συμφωνούν.

Τι ήταν εκείνο στο οποίο συμφωνούσαν, άραγε; Το συνοψίζει ο πρόεδρος Κ. Μεραναίος: «Νομίζω ότι από όλες τις πλευρές […] υπάρχει η σύμπτωσις απόψεων ότι ο μεν χώρος είναι γενικώς απαλλοτριώσιμος, με την διαφοράν ότι εκείνα τα κτίσματα […] που θεωρούνται ότι έχουν μορφολογικήν αξίαν […] πρέπει να διατηρηθούν. […] Επ’ αυτού νομίζω ότι όλοι συμφωνούν έστω και με αποχρώσεις απόψεων. Κατά συνέπειαν το μόνον θέμα το οποίον υφίσταται είναι το πώς θα ρυθμισθεί […] το θέμα των ιδιοκτητών […]». Κι έτσι δίνει τον λόγο στον εκπρόσωπο των ιδιοκτητών, για να εκτραπεί η συζήτηση, πολύ φυσικά, σε εξωφρενικές εκτιμήσεις αποζημιώσεων.

Γιατί έρχεται ο Π.-Β. ύστερα από 56 ολόκληρα χρόνια να μας θυμίσει αυτή την περίσταση; Ιδωμένο μακροσκοπικά, στην ιστορική του διάσταση, το πρόβλημα της Πλάκας είχε μεγάλη ιστορία, ξεκινώντας από τις αμερικανικές ανασκαφές στην Αρχαία Αγορά το ’30 ώς τις συνεχείς παλινδρομήσεις μεταπολεμικά από διάφορες υπηρεσίες, από τη μια μεριά, κυνηγώντας ανέφικτες απαλλοτριώσεις του «ανασκαπτέου χώρου» της Πλάκας και από την άλλη, προσπαθώντας να τιθασεύσουν τη μετατροπή της σε χυδαία διασκεδασούπολη. Και όλη αυτή η απίστευτη αδράνεια θα λήξει οριστικά μόνο το 1973, όταν επιτέλους θα ανατεθεί σε ομάδα με επικεφαλής τον καθηγητή Δ. Ζήβα η μοναδική στην πληρότητά της μελέτη για την Πλάκα (Μελέτη παλαιάς πόλεως Αθηνών), που έβαλε τάξη στο χάος.

Μπροστά σε αυτή τη νεότερη εξέλιξη, τα όσα ειπώθηκαν εκείνο το μακρινό διήμερο του 1966 έχουν μηδενική αξία ως πρακτικό αποτέλεσμα. Εχουν μεγάλη όμως σημασία ως ιστορικά τεκμήρια του πώς αντιμετώπιζαν ένα τέτοιο σύνθετο πολεοδομικό πρόβλημα αντιπροσωπευτικές προσωπικότητες της εποχής. Ο Π.-Β. αποφεύγει να κρίνει τα όσα ακούγονται, υπενθυμίζει μόνο και παρεμβάλλει τις τότε δικές του θέσεις στα ζητήματα. Θα πολεμήσει, με τα δικά του επιστημονικά εργαλεία, σε μετέπειτα αγώνες πάνω στα ίδια ή ανάλογα ζητήματα, που θα ανακύπτουν εξακολουθητικά κατόπιν. Κοιτάζοντας έτσι πίσω, μπορεί όλα εκείνα να ακούγονται κάπως αφελή, αλλά είναι η βάση πάνω στην οποία χτίστηκε η σύγχρονη πολεοδομική πραγματικότητα στην Ελλάδα. Αλλωστε, ακόμα και σήμερα διοργανώνονται δημοφιλείς δημόσιες «ανταλλαγές απόψεων» για την Αθήνα και το μέλλον της…

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
Λάθος είναι και να θεωρήσουμε ότι διαβάζουμε το βιβλίο ενός ρομαντικού. Στην πραγματικότητα, μιλώντας για το παρελθόν, ο συγγραφέας μιλάει για το παρόν του – αναζητά τα στοιχεία που τον καθόρισαν, γράφει ένα...
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταμορφώσεις του βιώματος
Η Βογιατζόγλου, ακολουθώντας το μοντερνιστικό παράδειγμα, δίνει μια παραδειγματικά θετική απάντηση στο διαρκώς επανερχόμενο ερώτημα αν και κατά πόσο η αυθεντικότητα του βιώματος μπορεί να γίνει ποίηση και πώς...
Μεταμορφώσεις του βιώματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
Ο συγγραφέας συνδυάζει την κοινωνική κριτική με το μαύρο χιούμορ, τη ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας με την ποιητική σύλληψη αυτής και δημιουργεί ένα μυθιστόρημα πολυπρισματικό, πολυφωνικό και...
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
Ο Μαρξ, ο Ράιχ, ο Τσε, ο Μπρεχτ, ο Σαββόπουλος, ο Χάκκας, ο Λένον και ο Λένιν, όλα χωρούσαν και έμπαιναν στην ημερήσια διάταξη. Και στα χρόνια της χούντας το «επαναστατικό καθήκον» ταυτίστηκε με τους χτύπους...
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πληγή και επούλωση
Αν και η παλέτα του συγγραφέα έχει επιλέξει τις σκοτεινές αποχρώσεις, το σφρίγος της γλώσσας και η ευφάνταστη και συχνά ποιητική εικονοποιία φωτίζουν με τις δικές τους ζωηρές αναλαμπές το κείμενο.
Πληγή και επούλωση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικασία με αποδείξεις
Η Ολγα Πετροπούλου, πάντοτε με καθαρό μυαλό και απολύτως συνεκτική επιχειρηματολογία, έχει τη λύση και χάρη στην εικασία 3ν+1 επιλύει τον γρίφο σε αυτό το μυθιστόρημα, στο οποίο μέσα από καθεμιά ιστορία...
Εικασία με αποδείξεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας