• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 14.6°C
    3 BF
    86%
  • Θεσσαλονίκη
    Ψιχάλες
    12°C 10.4°C / 13.6°C
    3 BF
    78%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.6°C / 13.0°C
    4 BF
    79%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    1 BF
    66%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.7°C / 11.9°C
    4 BF
    76%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.3°C / 8.7°C
    1 BF
    91%
  • Κοζάνη
    Ασθενής ομίχλη
    4°C 4.4°C / 5.1°C
    0 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    2 BF
    84%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.4°C / 16.9°C
    2 BF
    78%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 12.9°C
    2 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 13.3°C / 16.8°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    4 BF
    80%
  • Κεφαλονιά
    Θύελλα
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    8°C 7.8°C / 7.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 7.5°C / 10.6°C
    0 BF
    88%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 15.8°C / 19.9°C
    1 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 13.2°C
    1 BF
    89%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 9.3°C / 11.6°C
    2 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.1°C / 12.3°C
    2 BF
    98%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.4°C / 4.4°C
    1 BF
    97%

Δημήτρης Κανελλόπουλος. Στα χρόνια του Κόκκινου Κόμη. Ιστορίες. Εκδόσεις Καστανιώτης, 2022. Σελ. 202

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στα χρόνια του υπαρκτού σοσιαλισμού

  • A-
  • A+
Παρά τον ελεγειακό τόνο στο σημείωμα του ώριμου συγγραφέα στο οπισθόφυλλο για το οριστικό ναυάγιο των ιστορικών πραγματώσεων του κομμουνισμού, η δεσπόζουσα θεματική του βιβλίου (που διασώζει φάσεις της σταδιακής απόσυρσης από την πολιτική) παραμένει βαθιά ανθρωπολογική: «Δεν με ενδιέφερε η πολιτική σκοπιά, αλλά συγκλονιζόμουν από την ανθρώπινη πλευρά των ιστοριών» αυτού του «δύστυχου κόσμου, που πάντα πασχίζει για το καλύτερο».

Η ακμάζουσα από τους μεσαιωνικούς χρόνους πόλη Κλουζ ήταν πάντα σημαντικό πολιτιστικό και οικονομικό κέντρο της Ρουμανίας. Στο ιστορικό της Πανεπιστήμιο, Μπάμπες Μπόγιαϊ, σπούδασε Ιστορία και Φιλοσοφία, μεταξύ 1978 και 1984, ο εκδότης, ποιητής και πεζογράφος Δημήτρης Κανελλόπουλος. Αν στη συλλογή  Ο θάνατος του αστρίτη και άλλες ιστορίες (Κίχλη, 2018) ανέστησε νεοηθογραφικά την ιδιαίτερη πατρίδα του, Νεμούτα Ηλείας, τώρα επιστρέφει με δώδεκα αλληλένδετα αφηγήματα που βασίζονται σε εμπειρίες και αναμνήσεις από τα φοιτητικά του χρόνια στην πρωτεύουσα της Τρανσυλβανίας, την οποία δεν σταμάτησε να επισκέπτεται έκτοτε.

Στο σύνολό τους, διατηρώντας πολλές από τις αρετές της πρώτης του εμφάνισης (ρυθμός, χαμηλόφωνη εσωτερικότητα), τα αφηγήματα σκιαγραφούν με συναρπαστικό τρόπο την καθημερινή ζωή στη γραφική πόλη (πάρκα με τσιγγάνικες μπάντες, φοιτητικά ταβερνεία, παλαιοβιβλιοπωλεία, αίθουσες τέχνης και πολιτιστική ζωή), εστιάζοντας, όμως, στον καθημερινό αγώνα για επιβίωση σε συνθήκες ανελευθερίας.

Πρωταγωνιστές, τα έργα και οι ημέρες ανθρώπων της πόλης, κυρίως τα μέλη μιας παρέας φίλων που συχνάζουν στο εμβληματικό νεολαιίστικο στέκι της Κλουζ. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο πρωτοπρόσωπος και ομοδιηγηματικός αφηγητής των περισσότερων αφηγημάτων, ο «Ελληνας» «Ντουμιτράκε», ο «ξένος», που έρχεται από την «Αγγλία των Βαλκανίων» και αποτελεί τη γέφυρα της παρέας των «γκουντφέλας», των «καλών παιδιών» της καφετέριας «Κρόκος», με τον έξω κόσμο. Οπως ο συγγραφέας που ήρθε γαλουχημένος με τα κομμουνιστικά ιδεώδη για να προσγειωθεί απότομα στη ζοφερή πραγματικότητα, έτσι και ο αφηγητής και η παρέα του δεν πορεύονται ανέμελοι «στις ευτυχισμένες λεωφόρους του κομμουνισμού».

Με επίκεντρο την περίοδο των σπουδών του συγγραφέα, ο χρόνος της ιστορίας πηγαινοέρχεται από την εποχή θανάτου του «παλιού κόσμου της μπουρζουαζίας» στις κοσμοϊστορικές αλλαγές μετά το 1989. Ο νέος κόσμος που ανέτειλε το 1944 έφερε μαζί του ουρές στα κρατικά μανάβικα, μισθούς πείνας, «εξαφανίσεις» ευγενών, συλλήψεις ή εκτοπίσεις πολιτών και, προοδευτικά, την εγκαθίδρυση μιας νέας αριστοκρατίας.

Στον βασικό χρόνο της αφήγησης, η επισιτιστική κρίση ταλανίζει την καθημερινότητα των κατοίκων και νέες λέξεις (δελτίο τροφίμων, σιτηρέσιο, θερμίδες) εμπλουτίζουν το λεξιλόγιο της παρέας που διαρκώς αποψιλώνεται καθώς μέλη της δραπετεύουν στη Δύση. Οι υπόλοιποι, απολαμβάνοντας το ρεβιθόζουμό τους, μηχανεύονται τρόπους να κινηθούν «εκτός επίσημου εμπορίου»: ευφάνταστα σχέδια (προμήθειες εν κινήσει από το τρένο) και τολμηρές νυχτερινές εξορμήσεις σε γειτονικά χωριά («Πρόγραμμα επιστημονικής τροφοδοσίας»).

Μια άλλη ομάδα ιστοριών αφορά τους «γκρόφι», τους παλιούς ευγενείς που έχασαν τα προνόμιά τους: από τη μυστηριώδη «Κυρία με τα λουλούδια» και από τον Μίκλος Ολμπασι που τίναξε στον αέρα την αρωματοποιία του κατά τις εθνικοποιήσεις του 1948 («Ο Κόκκινος Αρωματοποιός») ώς τον φιλελεύθερο αριστοκράτη Ολμπαχ Γκίζα, κορυφαίο εντομολόγο της Κεντρικής Ευρώπης, παίγνιο στην ανάκριση της Επιτροπής Αξιολόγησης Πανεπιστημιακών Υπαλλήλων της οποίας προήδρευε ένας σιδηροδρομικός υπάλληλος («Η καταγωγή ως αμάρτημα»). Συγκλονιστική, επίσης, η ιστορία του Ελληνα πρώην αντάρτη τον οποίο γνωρίζει η παρέα των νεαρών «δογματικών» κομμουνιστών κατά την εκδρομή τους στη Βουδαπέστη («Φύλακες συνόρων»).

Την ίδια στιγμή που η κρατική προπαγάνδα οργιάζει, η μαύρη αγορά γιγαντώνεται και το έγκλημα κυριαρχεί. Στο «Κόκκινη Αλεπού» περιγράφεται η δράση της ομώνυμης εταιρείας δολοφόνων με θύματα επιχειρηματίες που είχαν γλιτώσει από τους διωγμούς, στο «Μια ευκαιρία να πλουτίσετε» η περιπέτεια στη μαύρη αγορά ενός κλεμμένου από τη Βιβλιοθήκη του συνδικάτου των Τυπογράφων του Βουκουρεστίου αντιτύπου της πρώτης έκδοσης του  Κομμουνιστικού Μανιφέστου το οποίο θα περάσει και από τα χέρια του αφηγητή (ο οποίος μεταπουλούσε παλαιά βιβλία «στο χωριό της Αντιγκόνε στον Κολονός»). Το διάσπαρτο πικρό χιούμορ κορυφώνεται εξπρεσιονιστικά στην έξοδο με το τραγελαφικό ταξίδι «οπαδών της αλλαγής» στην Ελλάδα για τις εκλογές του 1981 («Ταξίδι στο Πρίζρεν»).

Παρά τον ελεγειακό τόνο στο σημείωμα του ώριμου συγγραφέα στο οπισθόφυλλο για το οριστικό ναυάγιο των ιστορικών πραγματώσεων του κομμουνισμού, η δεσπόζουσα θεματική του βιβλίου (που διασώζει φάσεις της σταδιακής απόσυρσης από την πολιτική) παραμένει βαθιά ανθρωπολογική: «Δεν με ενδιέφερε η πολιτική σκοπιά, αλλά συγκλονιζόμουν από την ανθρώπινη πλευρά των ιστοριών» αυτού του «δύστυχου κόσμου, που πάντα πασχίζει για το καλύτερο».

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
Λάθος είναι και να θεωρήσουμε ότι διαβάζουμε το βιβλίο ενός ρομαντικού. Στην πραγματικότητα, μιλώντας για το παρελθόν, ο συγγραφέας μιλάει για το παρόν του – αναζητά τα στοιχεία που τον καθόρισαν, γράφει ένα...
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταμορφώσεις του βιώματος
Η Βογιατζόγλου, ακολουθώντας το μοντερνιστικό παράδειγμα, δίνει μια παραδειγματικά θετική απάντηση στο διαρκώς επανερχόμενο ερώτημα αν και κατά πόσο η αυθεντικότητα του βιώματος μπορεί να γίνει ποίηση και πώς...
Μεταμορφώσεις του βιώματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
Ο συγγραφέας συνδυάζει την κοινωνική κριτική με το μαύρο χιούμορ, τη ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας με την ποιητική σύλληψη αυτής και δημιουργεί ένα μυθιστόρημα πολυπρισματικό, πολυφωνικό και...
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
Ο Μαρξ, ο Ράιχ, ο Τσε, ο Μπρεχτ, ο Σαββόπουλος, ο Χάκκας, ο Λένον και ο Λένιν, όλα χωρούσαν και έμπαιναν στην ημερήσια διάταξη. Και στα χρόνια της χούντας το «επαναστατικό καθήκον» ταυτίστηκε με τους χτύπους...
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πληγή και επούλωση
Αν και η παλέτα του συγγραφέα έχει επιλέξει τις σκοτεινές αποχρώσεις, το σφρίγος της γλώσσας και η ευφάνταστη και συχνά ποιητική εικονοποιία φωτίζουν με τις δικές τους ζωηρές αναλαμπές το κείμενο.
Πληγή και επούλωση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικασία με αποδείξεις
Η Ολγα Πετροπούλου, πάντοτε με καθαρό μυαλό και απολύτως συνεκτική επιχειρηματολογία, έχει τη λύση και χάρη στην εικασία 3ν+1 επιλύει τον γρίφο σε αυτό το μυθιστόρημα, στο οποίο μέσα από καθεμιά ιστορία...
Εικασία με αποδείξεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας