• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.6°C / 18.2°C
    3 BF
    66%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.1°C / 16.3°C
    2 BF
    66%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.0°C / 17.1°C
    3 BF
    55%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.9°C / 12.7°C
    1 BF
    53%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 13.0°C
    1 BF
    81%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.6°C / 13.5°C
    2 BF
    64%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.0°C / 9.5°C
    1 BF
    57%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.1°C / 14.1°C
    2 BF
    62%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.8°C
    5 BF
    57%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 17.9°C
    3 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.8°C / 19.4°C
    6 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    5 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.3°C / 19.3°C
    3 BF
    66%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 11.2°C
    0 BF
    87%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    14°C 11.7°C / 14.5°C
    2 BF
    77%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 20.4°C
    2 BF
    52%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 17.7°C
    2 BF
    72%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    11°C 11.3°C / 11.3°C
    2 BF
    62%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 9.7°C / 14.2°C
    2 BF
    60%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 7.4°C / 7.4°C
    0 BF
    81%

Πίτερ Μάκριτζ (1946-2022)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τελευταίο αντίο στον δάσκαλό μας Peter Mackridge

  • A-
  • A+
ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ Πίτερ Μάκριτζ (1946-2022). Αυτό που κατάφερε, θεωρώ, ο Peter Mackridge στο πεδίο των ελληνικών λογοτεχνικών σπουδών είναι να βάλει στο κάδρο όψεις και κείμενα της ελληνικής λογοτεχνίας που μέχρι τότε δεν είχαν απασχολήσει την αγγλόφωνη ακαδημαϊκή έρευνα. Οι μελέτες του για το μεσοπολεμικό μυθιστόρημα και τη σχέση του με την ευρωπαϊκή λογοτεχνία υπήρξαν, από την άποψη αυτή, κομβικές.

Σε ηλικία δεκατριών ετών έπεσε στα χέρια μου –μετά από παρότρυνση μιας εμπνευσμένης φιλολόγου– το μυθιστόρημα Eroica του Κοσμά Πολίτη σε επιμέλεια Peter Mackridge. Το βιβλίο δεν με απογοήτευσε καθόλου παρά τα δυσνόητα σημεία του: τα τεχνάσματα του μοντερνισμού είναι ανυπέρβλητα εμπόδια για τους άπειρους αναγνώστες. Στην προσπάθειά μου να καταλάβω τι είχα διαβάσει στράφηκα στην εισαγωγή. Ηταν η πρώτη φιλολογική μελέτη που διάβαζα στη ζωή μου και με διαφώτισε απόλυτα. Μου έμεινε όμως η απορία: μα ποιος είναι αυτός ο Peter Mackridge που γνωρίζει τόσο καλά την ελληνική λογοτεχνία;

Συνάντησα τον Peter Mackridge πολλά χρόνια αργότερα στο πλαίσιο μεταπτυχιακών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όπου δίδαξε από το 1981 μέχρι το 2004. Υπήρξε ένας εξαιρετικός δάσκαλος: ήξερε να ακούει, να παρεμβαίνει ουσιαστικά όταν χρειαζόταν, καθώς και να αφήνει στους φοιτητές και τις φοιτήτριές του το περιθώριο να αναπτύξουν ερευνητικά θέματα πολλές φορές εκτός του πεδίου ενδιαφερόντων του. Επίσης, διόρθωνε μέχρι εξαντλήσεως τα γραπτά μας, βάζοντας τα θεμέλια για μια διδακτική ηθική που νομίζω όλοι και όλες που υπήρξαμε φοιτητές και φοιτήτριές του εφαρμόζουμε και στη δική μας διδασκαλία. Το βιβλίο του για τον Σολωμό είναι απότοκο της έγνοιας που είχε ως δάσκαλος: να δημιουργήσει ένα αγγλόφωνο εγχειρίδιο για τον Σολωμό που προσφέρει ερμηνευτικά εργαλεία πρωτίστως στους φοιτητές, ώστε να προσεγγίσουν το δύσκολο έργο του ποιητή. Υποδειγματικά μεταφρασμένο από την ποιήτρια και στενή φίλη του Peter, Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, το βιβλίο αυτό αποτελεί σήμερα μία από τις πιο εύληπτες και χρήσιμες μελέτες και της ελληνόφωνης σολωμικής βιβλιογραφίας, ιδίως στην προπτυχιακή διδασκαλία.

Οπως και άλλοι κορυφαίοι μελετητές της ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας στον βρετανικό χώρο ο Peter Mackridge δεν πτοήθηκε από την έλλειψη αγγλόφωνης βιβλιογραφίας στο πεδίο του: συμπλήρωνε τα κενά με τις δικές του μελέτες. Μαζί με τον David Holton και την Irene Philippaki-Warburton εξέδωσαν δύο τόμους νεοελληνικής γραμματικής για αγγλόφωνους χρήστες, δύο πολύτιμες εργασίες υποδομής για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας ως ξένης. Ταυτόχρονα προσέφερε μεταφράσεις κειμένων του Βιζυηνού, του Παπαδιαμάντη και του Σεφέρη, καθώς και μιας πλειάδας πιο σύγχρονων συγγραφέων που μετέφρασε (συχνά μαζί με τη σύζυγό του, Jackie Willcox) για να μπορεί να τους διδάξει στους αγγλόφωνους φοιτητές του.

Αυτό που κατάφερε, θεωρώ, o Peter Mackridge στο πεδίο των ελληνικών λογοτεχνικών σπουδών είναι να βάλει στο κάδρο όψεις και κείμενα της ελληνικής λογοτεχνίας που μέχρι τότε δεν είχαν απασχολήσει την αγγλόφωνη ακαδημαϊκή έρευνα. Οι μελέτες του για το μεσοπολεμικό μυθιστόρημα και τη σχέση του με την ευρωπαϊκή λογοτεχνία υπήρξαν, από την άποψη αυτή, κομβικές. Ταυτόχρονα ασχολήθηκε με κείμενα της νεοελληνικής γραμματείας πιο γνωστά στο αγγλόφωνο πεδίο, όπως του Σεφέρη και του Καβάφη. Συστηματικός και εμπνευσμένος, μελέτησε πρωτίστως το κείμενο, συμμετέχοντας με ουσιαστικό τρόπο στις φιλολογικές συζητήσεις του καθαυτού ελληνικού χώρου και προσφέροντας σημαντικότατες εργασίες.

Τα τελευταία χρόνια ασχολήθηκε σχεδόν αποκλειστικά με διάφορες όψεις της ελληνικής γλώσσας. Το βιβλίο του Γλώσσα και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα, 1766-1976 (Πατάκης, 2013) είναι η ευρύτερη χρονικά και πιο ολοκληρωμένη, από όσο γνωρίζω, μελέτη της γλωσσικής αντίθεσης σε σχέση με τη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης. Κατόπιν, στράφηκε πιο εντατικά στην εξέταση της γλώσσας και λογοτεχνίας του 18ου αιώνα, αναθερμαίνοντας τη συζήτηση για τα παλαιότερα κείμενα της ελληνικής γραμματείας και, κυρίως, δημιουργώντας ενδιαφέρον για αυτά εκτός ελληνικών συνόρων. Καταπιάστηκε επίσης με την ποντιακή διάλεκτο: όπως όλα τα ζητήματα, κατάφερε και αυτό να το αναδείξει σε κεντρικό. Ο Peter Mackridge έδινε πάντα αφορμές και ερεθίσματα σε νέους ερευνητές να συνεχίσουν το έργο του. Κατά μία συγκινητική σύμπτωση, λίγες στιγμές μετά την αναγγελία του θανάτου του, άκουσα σε συνέδριο νεοελληνικών σπουδών του Πανεπιστημίου του Αμστερνταμ μια ανακοίνωση για την ελληνόφωνη λογοτεχνία στη Μαριούπολη της Ουκρανίας τη δεκαετία του 1930 από έναν νέο ερευνητή που είχε συνεργαστεί στην Οξφόρδη με τον Peter και στον οποίο ο τελευταίος είχε εμπιστευθεί το σχετικό αρχείο του.

Ο Peter Mackridge δεν ξεχνούσε ποτέ φίλους και συνεργάτες, παλιούς και νέους, ήταν διαρκώς παρών υποστηρίζοντας τους με γενναιοδωρία, πάθος και αφοσίωση. Ο θάνατός του αφήνει ένα δυσβάσταχτο κενό. Παρηγορεί το γεγονός ότι τιμήθηκε για την προσφορά του στα γράμματα από ελληνικούς θεσμούς κατά τη διάρκεια της ζωής του. Αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας του ΕΚΠΑ το 2008 και επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου το 2017. Αποκορύφωμα υπήρξε η απονομή τής ελληνικής ιθαγένειας την άνοιξη του 2022, μια τιμή που τον ευχαρίστησε όσο λίγες. Τον Μάιο, λίγες εβδομάδες πριν τον θάνατό του, ταξίδεψε στην Ελλάδα όπου και παρέλαβε την ελληνική του ταυτότητα. Τη χάρηκε σαν μικρό παιδί.

* Η Ελ. Παπαργυρίου είναι διδάκτωρ νεοελληνικής φιλολογίας και πανεπιστημιακός

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
Μπροστά σε αυτή τη νεότερη εξέλιξη, τα όσα ειπώθηκαν εκείνο το μακρινό διήμερο του 1966 έχουν μηδενική αξία ως πρακτικό αποτέλεσμα. Εχουν μεγάλη όμως σημασία ως ιστορικά τεκμήρια του πώς αντιμετώπιζαν ένα...
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η σαγήνη του αδιανόητου
Ο Μητροφάγος είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο, που, στο παρασκήνιο της κριτικής στην επιστήμη και την τέχνη, πραγματεύεται την κοινή μας ανάγκη για αποδοχή σ’ έναν κόσμο αλλόκοτο.
Η σαγήνη του αδιανόητου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Υμνος στη γυναίκα
Αν η στροφή στο οικογενειακό παρελθόν και τα παιδικά χρόνια θεωρείται σύμπτωμα της δυσφορίας για το παρόν και πολιτικής αμηχανίας των συγγραφέων, το μυθιστόρημα της Δούκα, αντιθέτως, κατορθώνει να μιλήσει...
Υμνος στη γυναίκα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
Ο Κοροβίνης βιογραφεί τις πόλεις του ως αυτοδίδακτος, δηλαδή ως αναγνώστης, αφού κάθε αναγνώστης είναι ένας αιώνια αυτοδίδακτος. Ετσι, το βιβλίο του μπορεί να αντιμετωπιστεί και ως δοκιμή οδοιπορίας.
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας