• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    17°C 12.6°C / 19.2°C
    2 BF
    74%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.5°C / 16.9°C
    1 BF
    71%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 12.0°C / 16.0°C
    1 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 2.9°C / 11.1°C
    1 BF
    71%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    1 BF
    81%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 10.0°C / 13.2°C
    1 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 6.4°C / 9.5°C
    2 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    1 BF
    67%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.8°C / 20.2°C
    2 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.1°C / 15.9°C
    2 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.4°C / 18.8°C
    2 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.7°C / 16.8°C
    0 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    1 BF
    53%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    0 BF
    81%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 11.5°C / 17.2°C
    1 BF
    64%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    0 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    16°C 12.8°C / 19.4°C
    0 BF
    68%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 10.3°C / 16.6°C
    0 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 11.7°C / 16.2°C
    1 BF
    81%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 9.6°C
    1 BF
    59%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Encyclopedia Kazantzakiana

  • A-
  • A+
Τελικά, αυτό που κάνει τον Καζαντζάκη διαχρονικά επίκαιρο και διεθνώς αναγνωρισμένο είναι ακριβώς αυτή η πολυσυλλεκτικότητα, που χύνεται στο καμίνι της διάνοιάς του για να φτιάξει ένα νέο χαρμάνι, που συνδυάζει το τοπικό με το παγκόσμιο και το φιλοσοφικό με το λογοτεχνικό.

Ο Νίκος Καζαντζάκης αποτελεί σίγουρα έναν από τους πολυγραφότερους συγγραφείς της λογοτεχνίας μας, που δραστηριοποιήθηκε σε όλα τα είδη του λόγου (πεζογραφία, ποίηση, δράμα, παιδική λογοτεχνία, ταξιδιωτικά, δοκίμιο, μεταφράσεις κ.λπ.). Ηταν ένας συγγραφέας στοχαστής, που διήλθε τη φιλοσοφία της εποχής του, τη θεολογία, τη διεθνή σκέψη, τις πολιτικές θεωρίες, τις γλωσσικές ανησυχίες και τις ενσωμάτωσε σε ένα ιδιαίτερο κράμα μέσα στον λόγο του.

Δεν ξέρω αν έχει έρθει η ώρα να οργανωθεί μια πλήρης σειρά των Απάντων του. Δεν ξέρω αν οι Εκδόσεις Διόπτρα, που ανέλαβαν τα δικαιώματά του, έχουν ευρύτερα σχέδια. Δεν ξέρω αν μπορεί να συγκροτηθεί μια ομάδα καζαντζακιστών που θα συλλέξουν, θα οργανώσουν και θα εκδώσουν όλα τα κείμενά του, άλλα εκδεδομένα σε αυτόνομους τόμους κι άλλα αθησαύριστα. Το σίγουρο πάντως είναι ότι μια Encyclopedia Kazantzakiana αξίζει να εκπονηθεί, ώστε να είναι προσιτά τα λόγια και οι σκέψεις του Κρήτα συγγραφέα σε ένα ενιαίο σώμα.

Ηδη γνωρίζουμε τα 11 μυθιστορήματά του, μερικά με αυτοβιογραφικές νότες: «Οφις και κρίνο», «Σπασμένες ψυχές», «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», «Ο Καπετάν Μιχάλης», «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», «Ο τελευταίος πειρασμός», «Ο Φτωχούλης του Θεού», «Αναφορά στον Γκρέκο», «Οι Αδερφοφάδες», «Ο βραχόκηπος» και «Συμπόσιον», τα οποία καταξίωσαν τον συγγραφέα παγκοσμίως. Ηδη ξέρουμε την επική «Οδύσσεια» και τις μικρές «Τερτσίνες», όπως και τα θεατρικά έργα που είναι ιδεοκρατούμενα (από τα πρώιμα «Ξημερώνει», «Φασγά» και «Εως πότε;» μέχρι τα ωριμότερα «Βούδας», «Προμηθέας Δεσμώτης», «Χριστόφορος Κολόμβος», «Κωμωδία», «Χριστός», «Μέλισσα», «Σόδομα και Γόμορρα», «Ιουλιανός», «Καποδίστριας» και «Ο Οθέλλος ξαναγυρίζει», αλλά και άλλα).

Ισως πιο ενδιαφέροντα είναι τα ταξιδιωτικά του, που περιέγραψαν και σχολίασαν τόπους όπως την Ισπανία, την Ιταλία, την Αίγυπτος και το Σινά, τη «Ρουσία», την Ιαπωνία και την Κίνα, την Αγγλία, την Ιερουσαλήμ, την Κύπρο και τον Μοριάς, κείμενα που συνδυάζουν την πολιτισμική ματιά με τη δεξιοτεχνική αφήγηση. Δεν ξεχνάμε τα παιδικά του («Μέγας Αλέξανδρος» και «Στα παλάτια της Κνωσού»), τα δοκίμια-μελέτες του («Η αρρώστια του αιώνος», τη διατριβή του για τον Νίτσε, την εμβληματική «Ασκητική», την «Ιστορία της Ρωσικής Λογοτεχνίας») και τις πολυάριθμες μεταφράσεις του.

Ολα αυτά τα έχουμε σε βιβλία, αν και χρειάζονται πλαισίωση με εισαγωγές και επίμετρα, όπου δεν υπάρχουν. Εκδόσεις δηλαδή φιλικές στο ευρύ κοινό, αλλά συνάμα εμπλουτισμένες με (περι)κείμενα που θα δώσουν ερμηνευτικά εργαλεία στον αναγνώστη. Παράλληλα, όμως, αξίζει να συγκεντρωθούν και να απαρτίσουν ξεχωριστούς τόμους οι άπειρες επιστολές του (που ώς τώρα έχουν εκδοθεί σε ελάχιστους τόμους, αλλά υπάρχουν πολλές άλλες που περιμένουν την αποθησαύρισή τους), οι άγνωστο πόσες συνεντεύξεις του και τα αξιοπρόσεκτα δοκίμιά του, που διαχέονται σε περιοδικά και εφημερίδες της εποχής του.

Πολλοί πιστεύουν ότι ο Καζαντζάκης είναι ο διανοούμενος των μετρίων, ο ιδεολόγος γραφομανής, ο συγγραφέας μιας εξεζητημένης τεχνητής γλώσσας. Αλλοι αναγνωρίζουν μια πρωτοποριακή σκέψη, μια γραφή που δεν μένει στο ρεαλιστικό πλαίσιο, όπως νομίζεται, μια θεολογική και φιλοσοφική σκευή, που συναντάται όχι μόνο εν πλοκή, αλλά και σε αυτούσιο στοχαστικό λόγο, μια γλωσσική αναζήτηση που διέτρεξε όλη την ελληνική γλώσσα με τις διαλέκτους και τα πολυεπίπεδα ύφη της.

Τελικά, αυτό που κάνει τον Καζαντζάκη διαχρονικά επίκαιρο και διεθνώς αναγνωρισμένο είναι ακριβώς αυτή η πολυσυλλεκτικότητα, που χύνεται στο καμίνι της διάνοιάς του για να φτιάξει ένα νέο χαρμάνι, που συνδυάζει το τοπικό με το παγκόσμιο και το φιλοσοφικό με το λογοτεχνικό. Ξεκίνησε από τον Αισθητισμό και τη Λογοτεχνία της Παρακμής, έγραψε ρεαλιστικά μυθιστορήματα που είναι όμως γεμάτα με ρομαντικές πινελιές, συμπορεύτηκε με τον Μοντερνισμό, χωρίς να ενδώσει σ’ αυτόν, και, κατά μερικούς, μπόλιασε τα κείμενά του με μεταμοντερνιστικά στοιχεία, που εξακολουθούν να τα διατηρούν φρέσκα και ζωντανά.

Κορφολόγησε τον δαρβινισμό, τον φροϋδισμό, τον μηδενιστικό υπερανθρωπισμό του Νίτσε, τον μεσσιανισμό, τον πλατωνισμό: όλα τα πέρασε μέσα από το δημιουργικό πρίσμα του μπερξονισμού, που θέλει τον άνθρωπο να τεντώνεται προς τα πάνω σε μια δημιουργική πνοή. Πολιτικά ξεκίνησε από τον σοσιαλισμό και τον μαρξισμό, πέρασε σε ένα μετακομμουνιστικό «πιστεύω» στην «Ασκητική», ακολούθησε τον αριστοκρατικό εθνικισμό του Δραγούμη, πίστεψε σε ό,τι δίνει δύναμη και φλόγα στον άνθρωπο. Ολα αυτά τα ρεύματα τα έλιωσε μέσα στην «Κρητική ματιά», το amor fati, το κοίταγμα της αβύσσου με τη μέγιστη απελπισία που μπορεί να γεννήσει την πιο ουσιαστική ελπίδα.

Το έργο του Καζαντζάκη δεν είναι ισοϋψές. Ωστόσο, τα πολύ δυνατά κείμενά του λάμπουν ακόμα, ενώ η σκέψη του διαχέεται παντού, και πολλοί τη διαβάζουν και την ξαναδιαβάζουν, βρίσκοντας συνεχώς νέες αφορμές πνευματικής ανανέωσης.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναρχη επινόηση του χρόνου και του εαυτού
Παρότι δύσκολο να καταταγεί ειδολογικά, ο Χρονοσεισμός αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα του συνολικού έργου του Βόνεγκατ, καθώς ο αυτοβιογραφικός χαρακτήρας, η σάτιρα, ο στοχασμός και η επιστημονική φαντασία,...
Αναρχη επινόηση του χρόνου και του εαυτού
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα μυστικά της ύπαρξης
Ο συγγραφικός φακός του ποιητή, διατηρώντας τη λυρική του ποιότητα, εστίασε στον αληθινό πυρήνα των πραγμάτων, σ΄ αυτά που κάπως μεγαλόσχημα -αλλά επί της ουσίας αόριστα κι αφηρημένα- ονομάζουμε «μεγάλα...
Τα μυστικά της ύπαρξης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ιστορίες-φάρμακα σε νοσηρούς καιρούς
Ο ποιητής, παιδοψυχίατρος και ψυχαναλυτής Θανάσης Χατζόπουλος γράφει δύο αλληγορικές ιστορίες που μιλάνε για το κακό που πληγώνει τους ανθρώπους και για την πάλη να απαλλαγούν από τη σύγχυση και τις δεσμεύσεις...
Ιστορίες-φάρμακα σε νοσηρούς καιρούς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στα χρόνια του υπαρκτού σοσιαλισμού
Παρά τον ελεγειακό τόνο στο σημείωμα του ώριμου συγγραφέα στο οπισθόφυλλο για το οριστικό ναυάγιο των ιστορικών πραγματώσεων του κομμουνισμού, η δεσπόζουσα θεματική του βιβλίου (που διασώζει φάσεις της...
Στα χρόνια του υπαρκτού σοσιαλισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας