• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 19.2°C / 25.1°C
    2 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.3°C / 22.7°C
    4 BF
    68%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.0°C / 22.7°C
    1 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    0 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Θύελλα
    22°C 20.7°C / 21.9°C
    2 BF
    73%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.0°C / 19.4°C
    2 BF
    62%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.4°C / 13.7°C
    1 BF
    94%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.7°C / 18.7°C
    1 BF
    84%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.7°C / 25.2°C
    3 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.3°C / 24.9°C
    2 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 23.8°C
    3 BF
    78%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    4 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 23.4°C
    3 BF
    69%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.3°C / 17.3°C
    0 BF
    75%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.8°C / 21.7°C
    2 BF
    71%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.8°C
    3 BF
    74%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 24.3°C
    0 BF
    79%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 19.3°C / 21.6°C
    2 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.7°C / 22.7°C
    2 BF
    54%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.1°C / 14.1°C
    0 BF
    87%

ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΑΜΠΟΥΣΗΣ. Ο κήπος των ψυχών. Σελ. 144. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2021

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Συμφωνία λυγμών

  • A-
  • A+
Ο Τσιαμπούσης, σε στιγμή ευαίσθητης ωριμότητας, καταγράφοντας στιγμιότυπα της παιδικής και εφηβικής ηλικίας του νεαρού αφηγητή, δοκιμάζεται ως συγγραφέας και ως άνθρωπος. Παρακολουθεί, συγχρόνως, τα όρια και τους όρους έκθεσης του υλικού του. Καταλήγει στη σπαρακτική επιβεβαίωση των επιλογών ζωής του μέσα από ένα οδοιπορικό στον γενέθλιο χώρο σε δύστηνους καιρούς.

Η πρόθεση ενός συγγραφέα να καταθέσει τα κτερίσματα που βρίσκει ανασκάπτοντας την παιδική και εφηβική ηλικία του κρύβει πολλούς σκοπέλους. Μπορεί, λόγου χάριν, ο κόσμος των παιδικών χρόνων να χρησιμοποιηθεί ως απλός σκηνικός χώρος και η παιδική ηλικία να ταυτιστεί με ένα είδος απολεσθέντος τραύματος. Ετσι, η ανασκαφή γίνεται συχνά για τον εργάτη του λόγου και τον αναγνώστη του μια διαδικασία από όπου αντλείται παρηγορία για τις δυσκολίες της ζωής, ενώ τα κτερίσματα της ανασκαφής προτείνονται και λειτουργούν ως αντικείμενα συνεχούς αναπόλησης.

Είναι, επίσης, πιθανόν να αναζητηθεί κάποιας μορφής εκδίκηση για τα «τραυματικά» παιδικά χρόνια μέσω της ανάκλησής τους στον χρόνο της γραφής. Σε παρόμοιας υφής συγγραφικές καταθέσεις ο κόσμος της παιδικής ηλικίας τείνει να θεωρηθεί ως περιοχή με σχετική αυτονομία, λίγο ώς πολύ δηλαδή ξεκομμένος από τη ζωή του συγγραφέα, ένα τοπίο που βρίσκεται βαθιά θαμμένο στη μνήμη και πρέπει να ανασυρθεί.

Οι αδρομερείς αυτές οριοθετήσεις μάς επιτρέπουν να αντιληφθούμε γιατί ο Κήπος των ψυχών (βραβεύτηκε πρόσφατα από το διαδικτυακό περιοδικό «Αναγνώστης» στην κατηγορία της νουβέλας) του γεννημένου το 1953 στη Δράμα Βασίλη Τσιαμπούση είναι νουβέλα περισσότερο σύνθετη και σοφά αρχιτεκτονημένη από όσο μια πρόχειρη ανάγνωση θα συμπέραινε. Ο Τσιαμπούσης δεν βηματίζει απλώς στον δρόμο της πικρής αναπόλησης, ούτε εξεικονίζει απλώς χώρους, όπως, άλλωστε, συνέβη και στο μυθιστόρημά του Γαλάζια αγελάδα (2013), μέσα στους οποίους ο κόσμος της παιδικής ηλικίας αναπνέει – μέσα από τα μάτια του μικρού ήρωα, η ιστορία της βουλγαρικής κατοχής στη γενέθλιο Δράμα.

Ο Τσιαμπούσης, σε στιγμή ευαίσθητης ωριμότητας, καταγράφοντας στιγμιότυπα της παιδικής και εφηβικής ηλικίας του νεαρού αφηγητή, δοκιμάζεται ως συγγραφέας και ως άνθρωπος. Παρακολουθεί, συγχρόνως, τα όρια και τους όρους έκθεσης του υλικού του. Καταλήγει στη σπαρακτική επιβεβαίωση των επιλογών ζωής του μέσα από ένα οδοιπορικό στον γενέθλιο χώρο σε δύστηνους καιρούς. Ετσι, η κοινοποίηση του μνημολόγιου της παιδικής ηλικίας συστήνεται ως στοχασμός πάνω στην ανθρώπινη μοίρα, κρίσιμη δοκιμή αυτογνωσίας και οδυνηρή δοκιμή της ανθεκτικότητας των πυρήνων της στον χρόνο.

Δεκατεσσάρων ετών ο αφηγητής, γεννημένος στη Δράμα τα Χριστούγεννα του 1929, είναι τώρα ορφανός, ξεσπιτωμένος, αφού το σπίτι του έχει επιταχθεί από τον Βούλγαρο εικοσιεπτάχρονο υπολοχαγό Αντον και τη γυναίκα του Βάλια. Ο Αντον παίρνει υπό τη σκέπη του τον μικρό, ως οικιακό βοηθό, τον μαθαίνει σκάκι, ο αφηγητής, με πατέρα φωτογράφο τον βλέπει σαν πατρική φιγούρα, ενώ γύρω τους, δίπλα τους, τα ονόματα των χωριών αλλάζουν, οι συναλλαγές γίνονται πλέον μόνο σε λέβα, οι Ελληνες γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, λογιστές, τεχνίτες απαγορεύεται να εργάζονται και στα εμπορικά καταστήματα πρέπει υποχρεωτικά να μπουν συνέταιροι βουλγαρικής καταγωγής.

Σε συνθήκες ορφάνιας, φόρου του αίματος, αλλά και παιδικής φιλίας και εφηβικών αναζητήσεων, προσωπικής και συλλογικής, κοινωνικής αλληλεγγύης ωστόσο, ο κήπος των ψυχών ανθεί, το παιχνίδι, ιδίως το ποδόσφαιρο –συχνά πυκνά στα βιβλία του ο Τσιαμπούσης οιστρηλατείται σχετικά– και ο έρωτας θάλλουν. Εν τω μεταξύ, οι δυο φίλοι του αφηγητή, ο Κώστας, από αριστερή οικογένεια, και ο Εβραίος Σάλμο, φεύγουν, ο πρώτος για την Τσεχοσλοβακία, ο δεύτερος στο βουνό, στο Πήλιο, στις τάξεις του ΕΑΜ, που, άλλωστε, έπαιξε ρόλο αποφασιστικό στη διάσωση Εβραίων της Δράμας, αλλά και της Λάρισας. Ο αφηγητής μένει μόνος του και παλεύει σε συνθήκες αντίξοες να κρατήσει το επάγγελμα του φωτογράφου πατέρα του ζωντανό – ο Τσιαμπούσης μας φιλοδωρεί με πληροφορίες πολύτιμες για την τέχνη της φωτογραφίας και την τεχνική της εκείνην την εποχή.

Τριάντα ένα χρόνια μετά, ο αφηγητής μας αναζητά τα ίχνη του προστάτη του. Εχει πεθάνει. Ζει, όμως, η Κριστίνα, πολύ γνωστή φωτογράφος της Βουλγαρίας. «Σαν να συναντώ το παιδί του αδελφού μου», του λέει. «Πιο πολύ του χρωστώ τ’ ότι με ωρίμασε ως άνθρωπο», λέει εκείνος. «Μου έδειξε αγάπη σε δύσκολες στιγμές και με βοήθησε από παιδί να γίνω έφηβος», λυγμικά συνεχίζει και ιδού πώς η λογοτεχνία, η κατορθωμένη και ώριμη, εισβάλλει στην Ιστορία η οποία, κατά τον τρόπο του Βαλτινού, αποτελεί «συμπίλημα πεπρωμένων». Ιδού πώς η λογοτεχνία –ο Τσιαμπούσης ούτε για μια στιγμή δεν χάνει τον στόχο– κατορθώνεται όταν δεν περιορίζεται σε μια ληξιαρχική πράξη των συμβάντων, αλλά διαπιστεύει για χάρη μας ένα πρωτόκολλο συγκινήσεων διασταυρούμενων πεπρωμένων. Ο Τσιαμπούσης υπογράφει μια συμφωνία λυγμών.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πενήντα αποχρώσεις του νουάρ
Το αστυνομικό αφήγημα, στις διάφορες εκδοχές του, συνεχίζει να εξελίσσεται και, αναβαθμισμένο εκδοτικά, γνωρίζει παγκόσμια επιτυχία. Από την πληθωρική και φέτος νουάρ εκδοτική παραγωγή του πρώτου εξαμήνου του...
Πενήντα αποχρώσεις του νουάρ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο ήλιος
Η Τάνια τής γυρίζει την πλάτη, πάει να αδειάσει το βρόμικο νερό μακριά, στο γκαζόν. Επιστρέφει με τον άδειο κουβά, η άλλη στέκεται στην ίδια θέση. Η Τάνια ίσως θέλει να της πει: «Θα καθίσω στον ήλιο μέχρι να...
Ο ήλιος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Χωρίς λέπια
Το Ανοιχτό Βιβλίο κι αυτό το καλοκαίρι, εκτός από αναγνωστική πυξίδα, σας προσφέρει και αναγνωστική απόλαυση –μια παράδοση που άρχισε από συστάσεως της «Εφ.Συν.», από συστάσεως αυτών των σελίδων. Μετά τον...
Χωρίς λέπια
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Encyclopedia Kazantzakiana
Τελικά, αυτό που κάνει τον Καζαντζάκη διαχρονικά επίκαιρο και διεθνώς αναγνωρισμένο είναι ακριβώς αυτή η πολυσυλλεκτικότητα, που χύνεται στο καμίνι της διάνοιάς του για να φτιάξει ένα νέο χαρμάνι, που...
Encyclopedia Kazantzakiana
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι αλληγορικοί μύθοι μιας ιδιοφυΐας της ιταλικής Αναγέννησης
Η αλληγορία, για τον αναγεννησιακό όπως και για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο, αποτελεί ένα κλειδί μέσα από το οποίο ο άνθρωπος μπορεί να κατανοήσει τον εαυτό του και τη φύση.
Οι αλληγορικοί μύθοι μιας ιδιοφυΐας της ιταλικής Αναγέννησης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας