• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 13.0°C
    2 BF
    80%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.3°C / 13.3°C
    3 BF
    86%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 12.6°C / 14.4°C
    3 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 9.4°C
    1 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 10.2°C
    3 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.4°C
    1 BF
    96%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.4°C / 6.8°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    2 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.6°C / 12.8°C
    2 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    2 BF
    79%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    4 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    4 BF
    81%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.1°C / 11.7°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.5°C / 12.3°C
    1 BF
    85%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.8°C / 16.0°C
    1 BF
    86%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 13.2°C
    0 BF
    100%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    0 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 13.4°C
    2 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    1 BF
    94%

MARIANA LEKY.  To όνειρο της Ζέλμα. Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου. Σελ. 400. Εκδόσεις Gutenberg

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το φωτεινό μετείκασμα των σκοτεινών πραγμάτων

  • A-
  • A+
Το βιβλίο αγγίζει βαθιά, ενίοτε και ζοφερά θέματα με τέτοιο ανάλαφρο αφηγηματικό τρόπο που αφήνει μια επίγευση ευφορίας, τρυφερότητας και ανθρωπιάς.

Στον Πρόλογο του μυθιστορήματος Το όνειρο της Ζέλμα της Γερμανίδας Μαριάνα Λέκι διαβάζουμε: «Αμα κοιτάξεις κάτι καλά φωτισμένο γι’ αρκετή ώρα κι ύστερα κλείσεις τα μάτια, ξαναβλέπεις το ίδιο πράγμα στο εσωτερικό του ματιού σου, σαν ακίνητο μετείκασμα, όπου ό,τι πριν ήταν σκοτεινό, τώρα το βλέπεις φωτεινό κι ό,τι πριν ήταν φωτεινό, τώρα το βλέπεις σκοτεινό». Το φως και το σκοτάδι, η πληγή και η θεραπεία, το φανταστικό και το πραγματικό, τα γεγονότα και το αποτύπωμά τους στη συνείδηση δεν αποτελούν σε αυτό το βιβλίο τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος αλλά όψεις που αδιάκοπα φιλοχωρούν και διεισδύουν η μία στην άλλη.

Ο μαγικός ρεαλισμός, στον οποίο εντάσσουν οι κριτικοί το Ονειρο της Ζέλμα αποτελεί από μόνος του σύντηξη δύο αντιθέτων: του ρεαλισμού και της υπέρβασης ή ανατροπής του μέσω του εξωλογικού, παραμυθιακού στοιχείου. Η αλήθεια είναι ότι η ιστορία ξεκινά σαν παραμύθι: Η Ζέλμα, η γιαγιά της Λουίζε, της δεκάχρονης αφηγήτριας, βλέπει στον ύπνο της ένα οκάπι, ένα σπάνιο ζώο, μισό ζέβρα και μισό καμηλοπάρδαλη. Τις προηγούμενες δύο φορές που είχε ονειρευτεί οκάπι κάποιος είχε πεθάνει μέσα στο επόμενο εικοσιτετράωρο.

Οι κάτοικοι του χωριού (το οποίο θα παραμείνει ανώνυμο) τρέμουν τον οιωνό του ονείρου και το πρώτο κεφάλαιο περιλαμβάνει τις κινήσεις που τους υπαγορεύει η προοπτική του θανάτου. Ο Οπτικός, ερωτευμένος εδώ και πολλά χρόνια με τη Ζέλμα, μαζεύει τις δυνάμεις του για να της εξομολογηθεί τον έρωτά του, παλεύοντας με τις εσωτερικές του φωνές που τον αποτρέπουν: «Οι εσωτερικές φωνές του συνηγορούσαν εδώ και χρόνια να κρατηθεί κρυφή η αγάπη για τη Ζέλμα. Το ίδιο και τώρα: στον δρόμο για το σπίτι της Ζέλμα οι φωνές ήταν αναφανδόν υπέρ της απόκρυψης της αλήθειας, φυσικά, τώρα που η απόκρυψη πήγαινε τόσο καλά και γινόταν πια στην εντέλεια μετά από δεκαετίες απόκρυψης».

Οι αποσιωπημένες αλήθειες πιέζουν και την προληπτική, υπέρβαρη Ελσμπετ που εξομολογείται στον Οπτικό την κρυφή ερωτική σχέση που ανακάλυψε στο ημερολόγιο του νεκρού πλέον άντρα της. Το έδαφος αρχίζει να τρίζει και κάτω από τα πόδια των γονιών της Λουίζε: ο πατέρας ξεκινά ψυχανάλυση και αποφασίζει να φύγει για να γυρίσει τον κόσμο ενώ η ανθοπώλις μητέρα της τα φτιάχνει με τον παγωτατζή. Οι μόνοι που παραμένουν καθηλωμένοι στην προ του δυσοίωνου ονείρου πραγματικότητα είναι η μονίμως λυπημένη Μαρλίζ και ο βίαιος πατέρας του Μάρτιν, του παιδικού φίλου της αφηγήτριας, ενός αγοριού που του αρέσει να σηκώνει πραγματικά και φανταστικά βάρη.

Οι ήρωες –ενώ τίποτα πάνω τους δεν παραβιάζει τον ρεαλισμό– είναι φιλοτεχνημένοι κι αυτοί με τρόπο που θυμίζει παραμύθι: όλοι τους διαθέτουν από ένα χαρακτηριστικό που είναι δοσμένο με αδρές αφαιρετικές γραμμές, με χιούμορ αλλά και με υπερβολή, που θα μπορούσε να γείρει τους χαρακτήρες προς την καρικατούρα. Ωστόσο, η οξυδέρκεια και η βαθύτητα με την οποία τους προσεγγίζει η συγγραφέας, τους καθιστά εντέλει τρισδιάστατους, ανθρώπινους, οικείους. Κι ενώ στο πρώτο μέρος το θέμα είναι ο θάνατος (ανθρώπων αλλά και σχέσεων) και ο τρόπος με τον οποίο μας μεταμορφώνει, στο δεύτερο μέρος –όπου η αφηγήτρια έχει πρόσφατα ενηλικιωθεί– τα ηνία παίρνει ο έρωτας με τις δικές του μεταμορφωτικές δυνάμεις, με τους δικούς του μικρούς θανάτους, οδηγώντας την πλοκή στην τελική λύση που λαμβάνει χώρα δέκα χρόνια μετά, στο τρίτο μέρος.

Η μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου δεν θα μπορούσε να αποδώσει αρτιότερα τον κόσμο του μυθιστορήματος, αν και διατηρώ τις επιφυλάξεις μου για την επιλογή του ελληνικού τίτλου έναντι του αρχικού «Τι μπορείς να δεις από εδώ», μια που η οπτική γωνία θέασης της πραγματικότητας είναι εντέλει το χαρτί που κερδίζει την παρτίδα σύμφωνα με τα τεκταινόμενα. Δεν είναι απορίας άξιο που Ονειρο της Ζέλμα έχει μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες κι έχει γίνει παγκοσμίως μπεστ σέλερ καθώς πρόκειται για ένα βιβλίο που αγγίζει βαθιά, ενίοτε και ζοφερά θέματα με τέτοιο ανάλαφρο αφηγηματικό τρόπο που αφήνει μια επίγευση ευφορίας, τρυφερότητας και ανθρωπιάς, ζητούμενο καθώς φαίνεται από την πλειονότητα των αναγνωστών.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
Λάθος είναι και να θεωρήσουμε ότι διαβάζουμε το βιβλίο ενός ρομαντικού. Στην πραγματικότητα, μιλώντας για το παρελθόν, ο συγγραφέας μιλάει για το παρόν του – αναζητά τα στοιχεία που τον καθόρισαν, γράφει ένα...
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταμορφώσεις του βιώματος
Η Βογιατζόγλου, ακολουθώντας το μοντερνιστικό παράδειγμα, δίνει μια παραδειγματικά θετική απάντηση στο διαρκώς επανερχόμενο ερώτημα αν και κατά πόσο η αυθεντικότητα του βιώματος μπορεί να γίνει ποίηση και πώς...
Μεταμορφώσεις του βιώματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
Ο συγγραφέας συνδυάζει την κοινωνική κριτική με το μαύρο χιούμορ, τη ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας με την ποιητική σύλληψη αυτής και δημιουργεί ένα μυθιστόρημα πολυπρισματικό, πολυφωνικό και...
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
Ο Μαρξ, ο Ράιχ, ο Τσε, ο Μπρεχτ, ο Σαββόπουλος, ο Χάκκας, ο Λένον και ο Λένιν, όλα χωρούσαν και έμπαιναν στην ημερήσια διάταξη. Και στα χρόνια της χούντας το «επαναστατικό καθήκον» ταυτίστηκε με τους χτύπους...
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πληγή και επούλωση
Αν και η παλέτα του συγγραφέα έχει επιλέξει τις σκοτεινές αποχρώσεις, το σφρίγος της γλώσσας και η ευφάνταστη και συχνά ποιητική εικονοποιία φωτίζουν με τις δικές τους ζωηρές αναλαμπές το κείμενο.
Πληγή και επούλωση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικασία με αποδείξεις
Η Ολγα Πετροπούλου, πάντοτε με καθαρό μυαλό και απολύτως συνεκτική επιχειρηματολογία, έχει τη λύση και χάρη στην εικασία 3ν+1 επιλύει τον γρίφο σε αυτό το μυθιστόρημα, στο οποίο μέσα από καθεμιά ιστορία...
Εικασία με αποδείξεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας