• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.5°C / 30.1°C
    5 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.6°C / 32.4°C
    4 BF
    46%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.8°C / 31.6°C
    2 BF
    33%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    36%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 29.6°C
    5 BF
    42%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.0°C / 32.1°C
    1 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 26.5°C
    3 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.2°C / 30.2°C
    3 BF
    29%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.8°C / 29.1°C
    5 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 29.0°C
    2 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.4°C / 26.6°C
    5 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 26.8°C / 28.7°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    3 BF
    45%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.5°C / 29.5°C
    2 BF
    35%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.8°C / 31.0°C
    3 BF
    45%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 27.8°C
    2 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.8°C / 30.0°C
    5 BF
    39%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.3°C / 30.5°C
    5 BF
    41%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.7°C / 30.6°C
    3 BF
    54%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    1 BF
    50%

ΣΑΣΑ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΖΑΛΤΣΜΑΝ. Εκτός εαυτού. Μυθιστόρημα. Μετάφραση: Γιώτα Λαγουδάκου. σελ. 432. Εκδόσεις Πατάκη, 2021

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα καθαρογραμμένο Я

  • A-
  • A+
Με ζωντανή, ευθύβολη γλώσσα, καλό τέμπο και αξιοσημείωτη αφηγηματική ευχέρεια διαχειρίζεται η συγγραφέας το υλικό της, διασχίζοντας τόπους, εποχές και πρόσωπα.

Τους αργούς και εν πολλοίς αθέατους μηχανισμούς με τους οποίους γίνεται κανείς αυτό που είναι αναδεικνύει στο παρόν πρώτο της μυθιστόρημα η γερμανόφωνη συγγραφέας (γεννημένη το 1985 στο Βόλγκογκραντ της πρώην Σοβιετικής Ενωσης) Σάσα Μαριάννα Ζάλτσμαν, το οποίο, έχοντας σημειώσει διεθνή επιτυχία, κυκλοφόρησε πρόσφατα σε ανάγλυφα ελληνικά από τη Γιώτα Λαγουδάκου.

Η κεντρική ιστορία που διηγείται η συγγραφέας στο παρόν μυθιστόρημα είναι μια ιστορία μετάβασης, αναζήτησης, αποδέσμευσης και μεταμόρφωσης: η πρωταγωνίστρια Αλίσσα ή Αλι πηγαίνει από το Βερολίνο στη σφύζουσα από την ορμή των πρόσφατων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων Κωνσταντινούπολη προς αναζήτηση του δίδυμου αδερφού της Αντον, εμπλέκεται στην εναλλακτική, κουΐρ σκηνή της πόλης, συνάπτει σχέσεις με μια χορεύτρια, την Κατιούσα ή Κάτο, που βρίσκεται εν μέσω διαδικασίας αλλαγής φύλου και, μη μπορώντας να βρει τον χαμένο αδερφό της, η ανάμνηση του οποίου την κατατρύχει, αποφασίζει και αυτή να αλλάξει το φύλο της, από γυναικείο σε αντρικό, και να γίνει ο Αντον στη θέση του Αντον.

Εν μέσω της ιστορίας μεταμόρφωσης της Αλι, ξετυλίγεται, σε ξεχωριστά κεφάλαια, η οικογενειακή ιστορία της ηρωίδας, που εκτείνεται σε τέσσερις γενιές, διατρέχει τα σοβιετικά και μετασοβιετικά χρόνια και διασπείρεται σε μια σειρά από πόλεις: Οδησσό, Τσέρνοβιτς, Βόλγκογκραντ, Γκρόσνι, Μόσχα, δυτικογερμανική επαρχία, Βερολίνο. Τι κομίζει η ανασύσταση και αναδιήγηση των ζωών όλων αυτών των ανθρώπων –οι οποίες βεβαίως σφραγίζονται από το πολιτικό και κοινωνικό κλίμα της εκάστοτε εποχής– στην οικονομία της αφήγησης;

Η απάντηση αυτού του ερωτήματος αναδεικνύει ενδεχομένως κάποιες βασικές πτυχές της θεματικής του. Εν προκειμένω, το ζήτημα της καταγωγής τίθεται εκ των πραγμάτων στο προσκήνιο και φωτίζεται από ένα φως αμφίσημο, καθώς υποβάλλει αρχικά την ιδέα μιας γενεαλογίας και μιας συνέχειας (βασισμένης κατά κύριο λόγο στην κοινή εβραϊκή ταυτότητα, όπως επίσης και στο κοινό βίωμα της φυγής και του ξεριζωμού, που παίρνει διάφορες μορφές), η οποία ωστόσο στην πράξη υπονομεύεται: Οι ρωγμές, οι ασυνέχειες, οι ρήξεις μοιάζουν να αποτελούν το υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένες οι περισσότερες ιστορίες και ταυτόχρονα τη συγκολλητική ουσία μεταξύ των ιστοριών («Λάθος σκέψη να νομίζεις ότι εκείνοι που διασχίζουν κοινούς σταθμούς θα φτάσουν μαζί κάπου»).

Αμφίσημος είναι και ο τρόπος με τον οποίο η Αλίσσα συνδέεται με την οικογενειακή της προϊστορία: αφενός επιχειρεί να ψηλαφίσει το παρελθόν με όχημα μια μνήμη ασθενική, τη δική της και των άλλων, προκειμένου να ανασυγκροτήσει την ταυτότητά της («Δεν θυμάμαι πια πώς ήρθε αυτή η αλλαγή οπτικής και πότε. Γιατί αποφάσισα να τακτοποιήσω στο κεφάλι μου τούτες τις διαφάνειες και τις εικόνες, γιατί άρχισα να σκέφτομαι εμένα ως εμένα, να μιλάω, ακόμα και να γράφω, αλλά θυμάμαι τη χρονική στιγμή. Ηταν όταν ο προπάππους μου, δύο χρόνια πριν πεθάνει, έβγαλε ένα λεπτό ντοσιέ από το σεκρετέρ του και το έβαλε πάνω στο τραπέζι μπροστά μου.

Ή μάλλον όχι, λάθος, ήταν όταν άρχισα να το διαβάζω, ο Σούρα είχε ήδη πεθάνει κι εγώ είχα γυρίσει από την Κωνσταντινούλη»)· και αφετέρου, ανασυγκροτώντας την ταυτότητά της, να αποδεσμευτεί από όλες τις σταθερές που την ορίζουν, από όλες τις εδραιωμένες αξίες και τα προδιαγεγραμμένα σχήματα βίου, τον κορσέ ύπαρξης που μεταφέρεται ως παρακαταθήκη από γενιά σε γενιά, προκρίνοντας τη ρευστότητα και την αδυναμία ταύτισης με τον εαυτό («Είχα τότε ήδη συνηθίσει να σκέφτομαι έξω από τον εαυτό μου, να σκέφτομαι για τον εαυτό μου στο τρίτο πρόσωπο, σαν μια ιστορία που ανήκει σε κάποιον, τους διηγήθηκα λοιπόν μια ιστορία»), το αναποδογύρισμα, τη λήθη και τη διάλυση του εαυτού («Το “Εγώ” στα ρωσικά είναι ένα γράμμα: Я. Ενα μοναδικό γράμμα σε μια αλφάβητο τριάντα τριών γραμμάτων. Το τελευταίο. Λένε το εξής: το Я είναι το τελευταίο γράμμα της αλφαβήτου, στάσου πίσω λοιπόν, ξέχασε τον εαυτό σου, μην τον παίρνεις τόσο πολύ στα σοβαρά, διαλύσου»).

Με ζωντανή, ευθύβολη γλώσσα, καλό τέμπο και αξιοσημείωτη αφηγηματική ευχέρεια διαχειρίζεται η συγγραφέας το υλικό της, διασχίζοντας τόπους, εποχές και πρόσωπα, και διηγείται την ιστορία της Αλι που έγινε Αντον, μιας ιστορίας μεταμόρφωσης, που κλείνει μέσα της όλες τις άλλες ιστορίες, παρελθούσες, παραμορφωμένες και επινοημένες, και παρουσιάζει έτσι τον άλλον ως εαυτό και τον εαυτό ως άλλον.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πενήντα αποχρώσεις του νουάρ
Το αστυνομικό αφήγημα, στις διάφορες εκδοχές του, συνεχίζει να εξελίσσεται και, αναβαθμισμένο εκδοτικά, γνωρίζει παγκόσμια επιτυχία. Από την πληθωρική και φέτος νουάρ εκδοτική παραγωγή του πρώτου εξαμήνου του...
Πενήντα αποχρώσεις του νουάρ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο ήλιος
Η Τάνια τής γυρίζει την πλάτη, πάει να αδειάσει το βρόμικο νερό μακριά, στο γκαζόν. Επιστρέφει με τον άδειο κουβά, η άλλη στέκεται στην ίδια θέση. Η Τάνια ίσως θέλει να της πει: «Θα καθίσω στον ήλιο μέχρι να...
Ο ήλιος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Χωρίς λέπια
Το Ανοιχτό Βιβλίο κι αυτό το καλοκαίρι, εκτός από αναγνωστική πυξίδα, σας προσφέρει και αναγνωστική απόλαυση –μια παράδοση που άρχισε από συστάσεως της «Εφ.Συν.», από συστάσεως αυτών των σελίδων. Μετά τον...
Χωρίς λέπια
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Encyclopedia Kazantzakiana
Τελικά, αυτό που κάνει τον Καζαντζάκη διαχρονικά επίκαιρο και διεθνώς αναγνωρισμένο είναι ακριβώς αυτή η πολυσυλλεκτικότητα, που χύνεται στο καμίνι της διάνοιάς του για να φτιάξει ένα νέο χαρμάνι, που...
Encyclopedia Kazantzakiana
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι αλληγορικοί μύθοι μιας ιδιοφυΐας της ιταλικής Αναγέννησης
Η αλληγορία, για τον αναγεννησιακό όπως και για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο, αποτελεί ένα κλειδί μέσα από το οποίο ο άνθρωπος μπορεί να κατανοήσει τον εαυτό του και τη φύση.
Οι αλληγορικοί μύθοι μιας ιδιοφυΐας της ιταλικής Αναγέννησης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας