• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 10.3°C / 15.7°C
    2 BF
    86%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.1°C / 11.6°C
    1 BF
    83%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.0°C / 12.7°C
    2 BF
    75%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 6.9°C / 9.4°C
    1 BF
    83%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 9.6°C
    2 BF
    87%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 8.0°C / 10.9°C
    0 BF
    86%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 4.4°C / 7.3°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.7°C / 11.7°C
    1 BF
    89%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 14.7°C
    2 BF
    85%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 11.8°C
    1 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 15.4°C / 15.4°C
    3 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    2 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    2 BF
    76%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 9.5°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 8.5°C / 11.2°C
    1 BF
    95%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 17.7°C
    1 BF
    79%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.5°C / 13.8°C
    1 BF
    82%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.3°C / 11.0°C
    2 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.7°C / 11.7°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 7.7°C
    1 BF
    88%

ΧΑΒΙΕΡ ΜΑΡΙΑΣ, Ετσι αρχίζει το κακό, Μυθιστόρημα, Μετάφραση: Εφη Γιαννοπούλου, Πατάκης, 2021, Σελ. 624

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

H μνήμη ως πολιτικό αίνιγμα

  • A-
  • A+

Το Ετσι αρχίζει το κακό του Χαβιέρ Μαρίας υπήρξε για καιρό μία από τις πλέον αναμενόμενες προσεχείς κυκλοφορίες. Και πώς όχι, από τη στιγμή που ο γεννημένος το 1951 στη Μαδρίτη συγγραφέας θεωρείται –και είναι– ένας από τους σπουδαιότερους σύγχρονους συγγραφείς. Το πλήρωμα του χρόνου έφτασε και το Ετσι αρχίζει το κακό σε μετάφραση της έμπειρης Εφης Γιαννοπούλου κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη. Κατά την προσφιλή συνήθεια του Μαρίας, που ταυτόχρονα αποτελεί και μια ξεκάθαρη λογοτεχνική θέση, ο τίτλος –και αυτού– του μυθιστορήματός του, που στην Ισπανία κυκλοφόρησε το 2014, αποτελεί σεξπιρικό δάνειο, παρμένο από την αποστροφή του Αμλετ «Thus bad begins and worse remains behind» – έτσι αρχίζει το κακό και το χειρότερο μένει πίσω.

Αφηγητής της ιστορίας είναι ο Χουάν ντε Βέρε –η παρήχηση του επιθέτου Βέρε με το λατινικό verus μόνο τυχαία δεν είναι–, που το 1980, όταν ήταν είκοσι τριών ετών, δούλεψε για τον σκηνοθέτη Εντουάρντο Μουριέλ, αρχικά ως μεταφραστής αλλά σύντομα απέκτησε ρόλο γενικότερων καθηκόντων. Δεν είναι μόνο το επίθετο του αφηγητή προσεκτικά διαλεγμένο, αλλά και η ηλικία του, καθώς η ενηλικίωσή του συνέπεσε με το τέλος της δικτατορίας, γεγονός που αναπόφευκτα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο στέκεται απέναντι στα πράγματα. Αφηγείται την ιστορία αυτή χρόνια μετά αφότου συνέβη, και της οποίας υπήρξε χωρίς να το επιδιώξει, αρχικά τουλάχιστον, αυτόπτης μάρτυρας. Μια συνθήκη ιδιότυπης συνενοχής, σ’ ένα μοτίβο γνώριμο στα βιβλία του Μαρίας [«Δεν θέλησα να μάθω, κι όμως έμαθα [...]» (βλ. Καρδιά τόσο άσπρη)]. Και αυτός που έμαθε, χωρίς να έχει πια σημασία αν ήθελε ή δεν ήθελε να μάθει, γνωρίζει πια και αυτό είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί να αναιρεθεί, παρά μόνο με τον θάνατο.

Ο Χουάν ντε Βέρε περνούσε ολοένα και περισσότερο χρόνο στο σπίτι που ζούσαν ο Εντουάρντο Μουριέλ με τη σύζυγό του Μπεατρίθ Ρογκέρα, που κοιμούνταν πια σε διαφορετικά δωμάτια και το διαζύγιο δεν αποτελούσε διέξοδο για έναν αποτυχημένο στην πορεία των πραγμάτων γάμο όπως ο δικός τους, καθώς ο νόμος δεν είχε ψηφιστεί ακόμα. Λίγο αργότερα, ο Μουριέλ θα αναθέσει στον αφηγητή να παρακολουθήσει τον παιδίατρο Βαν Βέκτεν, καθώς στα αυτιά του έχουν φτάσει πληροφορίες για το παρελθόν του γιατρού, που στη μεταπολιτευτική Μαδρίτη απέλαυε ιδιαίτερα καλής φήμης για την αλληλεγγύη που επέδειξε τα δύσκολα εκείνα χρόνια. Σύντομα ο Μουριέλ θα αλλάξει γνώμη, όμως ο αφηγητής δεν μπορεί πια παρά να συνεχίσει να ψάχνει.

Το Ετσι αρχίζει το κακό στην επιφάνειά του είναι ένα ερωτικό κατασκοπικό μυθιστόρημα. Το σκοτεινό παρελθόν ενός γάμου και μιας χώρας περιλαμβάνει μυστικά και ψέματα, που σε ανύποπτο χρόνο έρχονται στην επιφάνεια και μετατρέπονται σε αλήθεια. «Οι άνθρωποι της πραγματικότητας και οι άνθρωποι της δίδυμής της, της μυθοπλασίας, επαναλαμβάνονται στο πέρασμα των αιώνων», ισχυρίζεται ο αφηγητής στο Ετσι αρχίζει το κακό, ιδέα που διέπει μεγάλο μέρος της σκέψης και του έργου του Χαβιέρ Μαρίας, τόσο ως προς την επαναληπτικότητα, όσο και ως προς τη σχέση πραγματικότητας και μυθοπλασίας. Η ιστορία που αφηγείται ο Μαρίας εδώ είναι ταυτόχρονα πραγματική και προϊόν μυθοπλασίας. Δεν είναι μόνο ο τρόπος με τον οποίο εντάσσει εντός της πραγματικά πρόσωπα, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί και ένα συγγραφικό παιχνίδι. Το Ετσι αρχίζει το κακό αποτελεί ίσως το πλέον πολιτικό μυθιστόρημα του Μαρίας, στο οποίο διαπραγματεύεται, με τον πάντοτε ιδιαίτερο και χαρακτηριστικό του τρόπο, το ζήτημα της ιστορικής μνήμης.

Οι ήρωες του Μαρίας επιλέγουν συχνά να εθελοτυφλούν εν γνώσει τους, όπως ο Μουριέλ για παράδειγμα στην προκειμένη περίπτωση, δεν αντέχουν την αλήθεια ή πιστεύουν πως δεν θα την αντέξουν, ίσως γιατί ξέρουν πως η αλήθεια είναι μια συνθήκη σε διαρκή αναστολή που δεν τελεσιδικεί παρά μόνο με τον ερχομό του θανάτου. Στο Ετσι αρχίζει το κακό πρωταγωνιστεί η μεταπολιτευτική Ισπανία όπου, όπως και σε κάθε χώρα αντίστοιχα, το τέλος της δικτατορίας σήμανε και την εξαφάνιση των υποστηρικτών της, καθώς άπαντες έτρεξαν να προσκομίσουν βεβαιώσεις αντιδικτατορικού φρονήματος, τη στιγμή που το διακύβευμα της εθνικής ενότητας απαιτούσε το παρελθόν σύσσωμο να περιέλθει στη λήθη. Η λήθη δεν αποτελεί μόνο κρυψώνα για όσους είχαν τα χέρια τους λερωμένα, αλλά ίσως και το απαραίτητο διαβατήριο για την επόμενη μέρα, για τη συνύπαρξη και το τέλος του εμφυλίου, τέλος που θα επέλθει οριστικά μόνο με τον θάνατο. Η αλήθεια, η μη λήθη δηλαδή, έχει τίμημα βαρύ, και όσο και αν την απαιτεί κάποιος, αντανακλαστικά, με μια δεύτερη, πιο ψύχραιμη και συμφεροντολογική σκέψη ίσως την αρνηθεί, αν είναι στο χέρι του να επιλέξει δηλαδή.

Με διάθεση ιδιαιτέρως στοχαστική και μια αφήγηση απαιτητική και κλασικότροπη, το Ετσι αρχίζει το κακό, με τον μακροπερίοδο λόγο και τις γνώριμες στο έργο τού Μαρίας σπείρες, είναι ένα μυθιστόρημα που αποζημιώνει τον επίμονο αναγνώστη καθώς του υπενθυμίζει το συναίσθημα της επαφής με την υψηλή λογοτεχνία.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πολυφωνικό και πολυσυλλεκτικό αστυνομικό αφήγημα
Από την πληθωρική νουάρ εκδοτική παραγωγή του δεύτερου εξαμήνου του 2021 επιλέξαμε και παρουσιάζουμε, ομαδοποιημένα, αξιανάγνωστα βιβλία κάθε είδους.
Πολυφωνικό και πολυσυλλεκτικό αστυνομικό αφήγημα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Συνεργατικά μυθιστορήματα
Η γραφή, δηλώνουν συχνά οι συγγραφείς, είναι μοναχική δουλειά. Οχι μόνο επειδή θέλει κόπο, αφοσίωση και πολλές εργατοώρες, αλλά κι επειδή έχει συνθετικό χαρακτήρα.
Συνεργατικά μυθιστορήματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
Λάθος είναι και να θεωρήσουμε ότι διαβάζουμε το βιβλίο ενός ρομαντικού. Στην πραγματικότητα, μιλώντας για το παρελθόν, ο συγγραφέας μιλάει για το παρόν του – αναζητά τα στοιχεία που τον καθόρισαν, γράφει ένα...
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταμορφώσεις του βιώματος
Η Βογιατζόγλου, ακολουθώντας το μοντερνιστικό παράδειγμα, δίνει μια παραδειγματικά θετική απάντηση στο διαρκώς επανερχόμενο ερώτημα αν και κατά πόσο η αυθεντικότητα του βιώματος μπορεί να γίνει ποίηση και πώς...
Μεταμορφώσεις του βιώματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
Ο συγγραφέας συνδυάζει την κοινωνική κριτική με το μαύρο χιούμορ, τη ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας με την ποιητική σύλληψη αυτής και δημιουργεί ένα μυθιστόρημα πολυπρισματικό, πολυφωνικό και...
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
Ο Μαρξ, ο Ράιχ, ο Τσε, ο Μπρεχτ, ο Σαββόπουλος, ο Χάκκας, ο Λένον και ο Λένιν, όλα χωρούσαν και έμπαιναν στην ημερήσια διάταξη. Και στα χρόνια της χούντας το «επαναστατικό καθήκον» ταυτίστηκε με τους χτύπους...
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας