• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.2°C / 27.4°C
    2 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.7°C / 24.3°C
    2 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.2°C / 26.5°C
    1 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.9°C / 19.4°C
    1 BF
    62%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 21.9°C
    2 BF
    46%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 18.5°C / 25.5°C
    2 BF
    38%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 18.1°C
    0 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    1 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 27.7°C
    4 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 22.9°C
    2 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.4°C / 25.4°C
    4 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.3°C / 23.7°C
    2 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    4 BF
    68%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.8°C / 22.9°C
    0 BF
    38%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.8°C / 26.6°C
    1 BF
    34%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    4 BF
    35%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.5°C / 26.9°C
    2 BF
    35%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.3°C / 21.6°C
    1 BF
    60%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.2°C / 23.9°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    1 BF
    69%
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΙΤΤΑΣ

Το βάδισμα είναι η φυσιογνωμία του σώματος

  • A-
  • A+

Στον τρόπο συμπεριφοράς, όπως και στη λογοτεχνία,
το μυστικό του ωραίου βρίσκεται στις μεταβάσεις.

Eνα ιδιότυπο δοκίμιο του Μπαλζάκ, γραμμένο στα 1832 και δημοσιευμένο μια χρονιά αργότερα σε τέσσερις συνέχειες στην επιθεώρηση Europe Littéraire, προστέθηκε μόλις στη σειρά «Πολύτιμοι λίθοι» (διεύθυνση Χ. Βλαβιανός) των εκδόσεων Πατάκη, από την οποία έχουν ήδη εκδοθεί ορισμένα άλλοτε λησμονημένα άλλοτε προκλητικά και πάντως ιδιαίτερα ελκυστικά δοκίμια στοχαστών ή λογοτεχνών, όπως των Σοπενχάουερ, Νίτσε, Ντοστογιέφσκι, Γκιμπράν, Μπένγιαμιν...

Φυσικά, ο αναγνώστης του Μπαλζάκ δεν θα πρέπει να αναμένει στ’ αλήθεια την ανάπτυξη μιας θεωρίας για το βάδισμα, παρά το γεγονός ότι το δοκίμιο παρακολουθεί και περιγράφει τα στάδιά της. Το ειρωνικό αυτό εγχείρημα αποτελεί μια διεισδυτική ματιά στην επιστημολογία της εποχής, θα λέγαμε, με σημερινούς όρους, στον τρόπο συγκρότησης των επιστημονικών ερωτημάτων και ενδιαφερόντων, δηλαδή στο ίδιο το βάδισμα και τη διαδρομή της επιστημονικής σκέψης. Παράλληλα, όμως, συνιστά και μια παιγνιώδη σατιρική καταγραφή των παρισινών ηθών και πολιτικών πραγμάτων της δεκαετίας του 1830 με τη γραφίδα ενός απαράμιλλου παρατηρητή τους.

Το 1832 ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ ολοκληρώνει τις διορθώσεις στο μυθιστόρημά του Πνευματική ιστορία του Λουί Λαμπέρ, το οποίο ανήκει στη σειρά των «φιλοσοφικών σπουδών» της Ανθρώπινης Κωμωδίας, όταν συλλαμβάνει την ιδέα να αναπτύξει μια νέα θεωρία σχετικά με τους νόμους που διέπουν την ανθρώπινη ύπαρξη.

Ομολογώντας ότι στην πραγματεία του αυτή θα κινηθεί «ανάμεσα στο μέτρο του επιστήμονα και στον ίλιγγο του τρελού» με αρκετή τόλμη ώστε «να προσεγγίζει την τρέλα χωρίς τρόμο και την επιστήμη χωρίς φόβο», ξεκινά να διερευνά αυτό που μέχρι εκείνη τη στιγμή «δεν πέρασε από το μυαλό κανενός επιστήμονα να αναζητήσει, να μετρήσει, να ζυγίσει…», το ανθρώπινο βάδισμα. Με μια κωμική στόφα που οφείλει εμφανώς στον Λόρενς Στερν και στον ορθολογικό παραλογισμό του Τρίστραμ Σάντι, το κείμενο στριφογυρνά με επιτηδευμένη αφέλεια γύρω από το αρχικό ερώτημά του: «Γιατί το περπάτημα του ανθρώπου μπήκε σε δεύτερη μοίρα και γιατί προτιμήσαμε να ασχοληθούμε με το περπάτημα των άστρων;»

Εφεξής, βαδίζοντας στις παρυφές της φυσιολογίας, της ψυχολογίας, της ιατρικής, της φυσικής και της τέχνης, το δοκίμιο του Μπαλζάκ εγγίζει με τρόπο φιλοπερίεργο ζητήματα όπως η συναισθησία, ο μεσμερισμός, η επιστήμη των ζωτικών δυνάμεων, η μετατροπή της ύλης σε ενέργεια, συνθέτοντας την κίνηση, τη σκέψη, τον λόγο, το βάδισμα και τη χειρονομία σε μια επιστημονική υπόθεση που αφορά τη ζωτική ενέργεια και τον τρόπο ελέγχου της από τον άνθρωπο. Με άλλα λόγια, διερωτάται μέσα από πολλά, κάποτε και αντικρουόμενα παραδείγματα, εάν υπάρχει κάποια συνάρτηση ανάμεσα στην κίνηση, τη σκέψη και την έκλυση ενέργειας. Ετσι, με τρόπο σοβαρό και κωμικό συνάμα διατυπώνονται απορίες, όπως «… τι εκπέμπει στον αέρα ένας καλλιτέχνης που κουνάει τα χέρια του μετά τη γένεση μιας ευγενούς ιδέας η οποία τον κρατούσε επί μακρόν καθηλωμένο;» ή «πού πάει η δύναμη που δαπανά μια νευρική γυναίκα όταν… συστρέφει τα χέρια της κουνώντας τα πέρα δώθε, μετά από μια μάταιη αναμονή για κάτι που δεν της άρεσε καθόλου να περιμένει;», αλλά και «η πεπτική λειτουργία του Λουδοβίκου του ΙΗ’ ήταν άραγε για τη διάρκεια της βασιλείας του ό,τι το 1814 είναι για το 93;»

«Απ’ όλες τις εταίρες, η σκέψη είναι η πιο αυταρχική και ιδιότροπη», γράφει ο Μπαλζάκ αποφασίζοντας να ξεδιπλώσει μπροστά μας τα καπρίτσια της δικής του. Με αξίωμα ότι το βάδισμα είναι η φυσιογνωμία του σώματος και τα λόγια το βάδισμα της καρδιάς και του μυαλού, διατρέχει υποθέσεις και θεωρίες δεκάδων επιστημόνων και διαπλέκει διαρκώς το επιστημονικοφανές του ερώτημα με τα καθημερινά ήθη, την καλλιτεχνική ζωή, τον πολιτικό σχολιασμό, ασκώντας συστηματικά την τέχνη της παρατήρησης. Εξάλλου, τέχνη και επιστήμη συμβαδίζουν στην παρατήρηση. Για τον ανατόμο των ηθών Μπαλζάκ, «το πρόβλημα είναι να είσαι ταυτόχρονα μεγάλος συγγραφέας και μεγάλος παρατηρητής, ο Ζαν Ζακ Ρουσό και το Εθνικό Αστεροσκοπείο».

Ας μην ξεχνούμε ότι το συγκεκριμένο αποτελεί ένα από τα τρία δοκίμια της «Παθολογίας της κοινωνικής ζωής», η οποία με τη σειρά της συνιστά τμήμα των Αναλυτικών μελετών του Μπαλζάκ, που μαζί με τις Φιλοσοφικές μελέτες και τις Μελέτες ηθών συναπαρτίζουν την ιδιοφυή σύλληψη του συγγραφέα να αποτυπώσει σε ενιαία λογοτεχνική τοιχογραφία ολόκληρη την εποχή του. Σε ευλύγιστη μετάφραση, με μικρή κατατοπιστική εισαγωγή και προπαντός χρήσιμες συνοδευτικές σημειώσεις για τα πρόσωπα και την εποχή, η έκδοση αυτή συμπληρώνει ακόμη μία πτυχή της μπαλζακικής Ανθρώπινης κωμωδίας.

 

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας