• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.5°C / 21.2°C
    2 BF
    56%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    19°C 15.5°C / 20.7°C
    2 BF
    56%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.2°C / 21.0°C
    1 BF
    52%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    1 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    1 BF
    77%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.5°C / 17.0°C
    1 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 13.4°C / 14.2°C
    2 BF
    41%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    1 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.7°C / 19.8°C
    2 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 15.1°C / 19.9°C
    3 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.4°C / 20.8°C
    4 BF
    45%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    22°C 16.8°C / 21.7°C
    2 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    0 BF
    63%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.4°C / 18.9°C
    3 BF
    59%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.5°C / 20.5°C
    0 BF
    52%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    2 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.9°C / 21.0°C
    0 BF
    50%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    19°C 15.3°C / 18.8°C
    2 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.0°C / 18.4°C
    1 BF
    72%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    1 BF
    54%

Χρήστος Αστερίου. Μικρές αυτοκρατορίες.. Muratti / Ενας αποχαιρετισμός. Νουβέλα. Πόλις, σελ. 89

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Είμαστε όλοι μικρές αυτοκρατορίες

  • A-
  • A+

Σε μια πρώτη ανάγνωση, ο γηραιός αφηγητής αναζητεί τα ίχνη της οικογένειας Ελλήνων καπνοβιομηχάνων Muratti, από την ακμή έως την παρακμή. Σε μια δεύτερη ανάγνωση, όμως, η μεγάλη τους αυτοκρατορία αντικατοπτρίζει κάθε άνθρωπο που χτίζει το είναι του μέχρι η φθορά του χρόνου, των συνθηκών και της πραγματικότητας να το γκρεμίσει. Και σε μια τρίτη ανάγνωση, η αναζήτηση και κατασκευή του αρχείου ντοκουμέντων αναπλάθει το παρελθόν και εικάζει εξελίξεις και ανακατατάξεις.

Ας τα συζητήσουμε ένα ένα, ξεκινώντας από το τρίτο. Πολλοί συγγραφείς επιχειρούν το ίδιο. Λ.χ. ο Καβανόζης αναζητεί την τύχη του θείου του Βαγγέλη Βολοβότση μέσα από γραπτά πειστήρια της μεταπολεμικής Ελλάδας («Τυχερό», Πατάκης, 2017). Ο Patrick Modiano στην «Dora Bruder» (Gallimard, 1997) και η Ρίκα Μπενβενίστε στη «Λούνα» (Πόλις, 2017) ψάχνουν τα ίχνη των δυο ομώνυμων εβραίων κοριτσιών στα λίγα τεκμήρια που άφησε η παρουσία τους. Ανάλογα, ο Χρήστος Αστερίου βάζει τον εβδομηνταδυάχρονο αφηγητή του να ιχνηλατεί την πορεία της καπνοβιομηχανίας Muratti, στηριζόμενος σε λιγοστά δημοσιεύματα και σε φωτογραφίες, που απαθανατίζουν τα τσιγάρα της στο Βερολίνο και στο Μάντσεστερ. Η Ιστορία γράφεται με γραπτά κατάλοιπα και με εικασίες πάνω σ’ αυτά, καθώς το αρχείο, ευρισκόμενο σε συρτάρια ή σχηματισμένο έγγραφο-έγγραφο, γίνεται μια λογοτεχνική τεχνική για να αναπλάσουμε το παρελθόν με τα μάτια της γραφής.

Ολη αυτή η έρευνα βρίσκει τις απαρχές της αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη του 19ου αιώνα, όταν ο Βασίλειος Μουράτογλου ξεκινά την επιχειρηματική του δραστηριότητα, η οποία μεταφέρεται στο Βερολίνο στο γύρισμα του 20ού αιώνα από τους γιους του, Σοφοκλή και Δημοσθένη, με το εξευρωπαϊσμένο όνομα Muratti. Κι από εκεί η αναζήτηση μας οδηγεί στο Μάντσεστερ… ώς το 1977, όταν πέφτει η αυλαία.

Από την άνοδο και την πτώση της Γερμανικής Αυτοκρατορίας ή της Μπελ Επόκ μέχρι τις πιο βραχύβιες ανθρώπινες κατασκευές, η γραφή πάνω στην άμμο εγγράφεται και σβήνεται με την παλίρροια ενός αργού (πολυετούς) κύματος. Το κραταιό όνομα, ο μεγάλος πλούτος, η μακρά φήμη είναι σταγόνες πάνω στο τζάμι που εύκολα σαρώνονται από τους υαλοκαθαριστήρες της Ιστορίας. Τι μένει τελικά; Τι δεν γίνεται καπνός;

Η νουβέλα φυσικά δεν είναι ένα ρέκβιεμ για χαμένους παραδείσους, ούτε μια ελεγεία για την ελληνική παρουσία στα σαλόνια της Ευρώπης. Μισή στο παρόν και μισή στο παρελθόν, πιο πολύ αφήνει το ανοικτό της μήνυμα για τη βεβαιότητα της λήθης, τη νομοτέλεια της φθοράς και τον ιστορικό κύκλο της παρακμής. Η αυτοκρατορία των Muratti μπορεί να θεωρηθεί επιπλέον ενδεικτική περίπτωση της τάσης για περιορισμό του καπνίσματος στη σημερινή εποχή. Πέρα από αυτά, όμως, είναι σε μεγακλίμακα η αντανάκλαση της φύσης του ίδιου του αφηγητή, που ήταν μανιώδης καπνιστής και τώρα, με διάγνωση ασθένειας και ανάλογη θεραπεία, στοχάζεται πάνω στο μοιραίο, το οποίο είναι αναπόφευκτο, είτε μιλάμε για κολοσσούς είτε για ανθρώπινα σαρκία.

Με μια σειρά αντιστίξεων και αφανών κατόπτρων η πτώση της καπνοβιομηχανίας ανακλά την κατάρρευση της Γερμανίας, της Μπελ Επόκ, του καπνού ως καταναλωτικού είδους, και προπαντός της ζωής του ανθρώπου, η οποία δεν μπορεί να διαφύγει το αναπόδραστο τέλος. Το βιβλίο του Χρ. Αστερίου συνδυάζει τον λογοτεχνικό υποκειμενισμό του ανώνυμου αφηγητή με την αντικειμενικότητα των ντοκουμέντων. Ετσι, φαινομενικά διατρέχουμε την Ιστορία στα σίγουρα μποτίνια των κειμενικών ή φωτογραφικών πηγών, αλλά υποδόρια εγχύνεται μέσα μας η προσωπική στάση του πρωταγωνιστή, οι εικασίες και τα λάθη, και φυσικά οι ερμηνείες αλλά και οι ταυτίσεις του, οι οποίες απορρέουν έμμεσα και εκλύονται ως σκέψη και ως συναίσθημα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναρχη επινόηση του χρόνου και του εαυτού
Παρότι δύσκολο να καταταγεί ειδολογικά, ο Χρονοσεισμός αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα του συνολικού έργου του Βόνεγκατ, καθώς ο αυτοβιογραφικός χαρακτήρας, η σάτιρα, ο στοχασμός και η επιστημονική φαντασία,...
Αναρχη επινόηση του χρόνου και του εαυτού
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα μυστικά της ύπαρξης
Ο συγγραφικός φακός του ποιητή, διατηρώντας τη λυρική του ποιότητα, εστίασε στον αληθινό πυρήνα των πραγμάτων, σ΄ αυτά που κάπως μεγαλόσχημα -αλλά επί της ουσίας αόριστα κι αφηρημένα- ονομάζουμε «μεγάλα...
Τα μυστικά της ύπαρξης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ιστορίες-φάρμακα σε νοσηρούς καιρούς
Ο ποιητής, παιδοψυχίατρος και ψυχαναλυτής Θανάσης Χατζόπουλος γράφει δύο αλληγορικές ιστορίες που μιλάνε για το κακό που πληγώνει τους ανθρώπους και για την πάλη να απαλλαγούν από τη σύγχυση και τις δεσμεύσεις...
Ιστορίες-φάρμακα σε νοσηρούς καιρούς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στα χρόνια του υπαρκτού σοσιαλισμού
Παρά τον ελεγειακό τόνο στο σημείωμα του ώριμου συγγραφέα στο οπισθόφυλλο για το οριστικό ναυάγιο των ιστορικών πραγματώσεων του κομμουνισμού, η δεσπόζουσα θεματική του βιβλίου (που διασώζει φάσεις της...
Στα χρόνια του υπαρκτού σοσιαλισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας