• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 1.2°C / 5.1°C
    2 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.3°C / 4.7°C
    1 BF
    36%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 8.4°C
    3 BF
    37%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.9°C / 2.9°C
    2 BF
    23%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.9°C / 3.0°C
    3 BF
    41%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C -0.3°C / 4.0°C
    1 BF
    32%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.6°C / 0.1°C
    4 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    4°C 3.5°C / 6.6°C
    2 BF
    20%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 8.6°C
    5 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 3.9°C
    4 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 6.1°C / 6.9°C
    6 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 3.6°C / 3.7°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    3 BF
    42%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 1.5°C / 2.9°C
    2 BF
    25%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.2°C / 3.3°C
    2 BF
    54%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 5.8°C / 7.8°C
    1 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 0.8°C / 5.3°C
    3 BF
    100%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 2.1°C / 3.2°C
    2 BF
    37%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.4°C / 4.4°C
    2 BF
    44%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    2 BF
    27%

Ντέιμον Γκάλγκουτ, Μοχάμεντ Μπουκάρ Σαρ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το annus mirabilis της αφρικανικής λογοτεχνίας

  • A-
  • A+
Τα φετινά Βραβεία Goncourt και Booker.

Η πρώτη Τετάρτη του Νοεμβρίου του 2021 σημαδεύτηκε από την παράλληλη απονομή σε Παρίσι και Λονδίνο των επίζηλων Βραβείων Goncourt και Booker για τα καλύτερα μυθοπλαστικά έργα της χρονιάς, γραμμένα στη γαλλική και αγγλική γλώσσα αντίστοιχα.

Στην ιστορική σάλα του εστιατορίου «Drouant», απονεμήθηκε στον Σενεγαλέζο συγγραφέα Mohamed Mbougar Sarr το Goncourt, το παλαιότερο και επιδραστικότερο βραβείο της Γαλλίας. Μεγαλωμένος στο Ντακάρ και σπουδαγμένος στο Παρίσι, ο μόλις τριάντα ενός ετών Sarr έγινε ο νεότερος και παράλληλα ο πρώτος μαύρος συγγραφέας από την υποσαχάρια Αφρική που μπήκε στο πάνθεον των νικητών μαζί με τους Μαρσέλ Προυστ, Σιμόν ντε Μποβουάρ, Αντρέ Μαλρό και Μαργκερίτ Ντιράς.

Το βραβευμένο μυθιστόρημα με τίτλο La plus secrète mémoire des hommes θεματοποιεί την παριζιάνικη ζωή ενός φερέλπιδος Σενεγαλέζου συγγραφέα, ο οποίος επιχειρεί να ανασυνθέσει τη ζωή και το ξεχασμένο έργο του επινοημένου Αφρικανού συγγραφέα T. C. Elimane. Ο εικοσιτριάχρονος Elimane υπήρξε ένας διάττων αστέρας της γαλλικής λογοτεχνικής σκηνής που έκανε την εμφάνισή του στα τέλη της δεκαετίας του 1930. Η κυκλοφορία του πρώτου του βιβλίου προκάλεσε αίσθηση, αλλά απότομη και εκκωφαντική υπήρξε η πτώση του «μαύρου Ρεμπώ» όταν κατηγορήθηκε για λογοκλοπή.

Η ιστορία του μυστηριώδους Elimane είναι εμπνευσμένη από την περίπτωση του Yambo Ouologuem από το Μάλι, ο οποίος το 1968 έγινε διάσημος εν μία νυκτί κερδίζοντας το σημαντικό Βραβείο Renaudot για το πρώτο του μυθιστόρημα. Το άστρο του Ouologuem έσβησε οριστικά μετά τη μήνυση που κατέθεσε εναντίον του ο δημοφιλής Αγγλος συγγραφέας Graham Greene· ο ίδιος εγκατέλειψε τη Γαλλία, επέστρεψε στην πατρίδα του και έζησε στην αφάνεια. Ο ενδοκειμενικός συγγραφέας Diégane Latyr Faye προσπαθεί να αποκαταστήσει τον έκπτωτο συγγραφέα που το λευκό λογοτεχνικό κατεστημένο γρήγορα αποθέωσε και εξίσου γρήγορα αποκαθήλωσε.

Το κείμενο του Sarr διατρέχει διάφορες εποχές και τοποθεσίες και στη βάση του μυθιστορήματος μαθητείας ο συγγραφέας δημιουργεί ένα περίτεχνο μωσαϊκό λογοτεχνικών ειδών όπου συνυφαίνονται ημερολογιακές καταγραφές, συνεντεύξεις και αποσπάσματα από εφημερίδες. Το μυθιστόρημα είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα της μεταμυθοπλαστικής πεζογραφίας εντός της οποίας τα όρια μεταξύ ζωής και γραφής αποδεικνύονται εξαιρετικά πορώδη και δυσδιάκριτα.

Το ίδιο ακριβώς βράδυ, στην άλλη άκρη της Μάγχης, στις εγκαταστάσεις του BBC Radio Theatre, απονεμήθηκε το Booker στον Damon Galgut που έγινε ο τρίτος Νοτιοαφρικανός νικητής μετά τον J. M. Coetzee και τη Nadine Gordimer. Το ένατο κατά σειρά μυθιστόρημα του Galgut με τίτλο The Promise είναι ένα οικογενειακό σάγκα που ακολουθεί την πορεία των μελών της οικογένειας Swart, απογόνων Ολλανδών αποίκων που ζουν σε μια φάρμα έξω από την Πρετόρια. Η υπόσχεση στην οποία αναφέρεται ο τίτλος του βιβλίου είναι η υπόσχεση που η μητέρα Swart απέσπασε λίγο πριν πεθάνει από τον σύζυγό της· του ζήτησε να παραχωρήσει ένα σπιτάκι και μια μικρή έκταση γης στη Σαλώμη, την αφοσιωμένη μαύρη υπηρέτρια τους, όταν αλλάξει η ρατσιστική νομοθεσία της χώρας.

Το κείμενο οργανώνεται σε τέσσερις πράξεις που λαμβάνουν χώρα σε τέσσερις διαφορετικές δεκαετίες – πρόκειται για τέσσερα άρτια αφηγηματικά επεισόδια στα οποία τα μέλη της οικογένειας συναντιούνται στον γενέθλιο τόπο εξ αφορμής τεσσάρων κηδειών. Παρότι το μυθιστόρημα πραγματεύεται την έννοια της φθοράς και της παρακμής, διαπνέεται από χιούμορ. Ο αφηγητής-κάμερα του Galgut μετατοπίζει την οπτική του από χαρακτήρα σε χαρακτήρα, επιτυγχάνοντας να μεταφέρει την πανοραμική θέαση του αφηγηματικού σύμπαντος στους αναγνώστες.

Η νεότερη γενιά των Swart έρχεται αντιμέτωπη με τη βαριά κληρονομιά του ρατσισμού, την αλλαγή του πολιτικού status quo και το αίτημα για ισότητα και αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης· η υπόσχεση όμως παραμένει ανεκπλήρωτη. Το μυθιστόρημα του Galgut συνδυάζει ένα συγκινησιακά φορτισμένο οικογενειακό δράμα με την ταραχώδη ιστορία της Νότιας Αφρικής μετά την κατάργηση του απαρτχάιντ. Οι Swart είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα Αφρικάνερ, οι οποίοι καλούνται να διαχειριστούν το ζήτημα του σε ποιον ανήκε η γη στο παρελθόν και σε ποιον θα ανήκει στο μέλλον, καταδικάζοντας ουσιαστικά τις ρατσιστικές πολιτικές με τις οποίες μεγάλωσαν και εφαρμόζοντας έμπρακτα τη φυλετική ισότητα.

Οι κριτικές επιτροπές του Goncourt και του Booker έκαναν λόγο και στις δύο περιπτώσεις για ξεκάθαρη επιλογή νικητών από πλευράς θεματικής, τεχνικής και ύφους. Το μυθιστόρημα του Sarr είναι αρκετά εγκεφαλικό και απαιτητικό εξαιτίας της διακειμενικότητας και της ειδολογικής του υβριδικότητας. Το μυθιστόρημα του Galgut είναι ώριμο και καλοδουλεμένο και παρότι η αφήγηση κινείται μπρος και πίσω στον χρόνο, ο αναγνώστης μπορεί να την παρακολουθήσει απρόσκοπτα. Πρόκειται για δύο αριστοτεχνικά γραμμένα, μεγαλόπνοα στη σύλληψή τους βιβλία, τα οποία βάζουν τη λογοτεχνία της Μαύρης Ηπείρου στον χάρτη.

Το 2021 υπήρξε αναμφίβολα μια χρονιά-ορόσημο για την αφρικανική λογοτεχνία – της βράβευσης των Galgut και Sarr προηγήθηκε η βράβευση με Booker International του μυθιστορήματος At Night All Blood is Black του Σενεγαλέζου David Diop και η απονομή του Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Τανζανό Abdlulrazak Gurnah για το σύνολο του έργου του. Το γεγονός ότι οι τέσσερις βραβευθέντες συγγραφείς χρησιμοποιούν την αγγλική και τη γαλλική γλώσσα ως λογοτεχνικά μέσα όχι απλώς ευνόησε, αλλά λειτούργησε καταλυτικά για την ανάδειξη των αξιόλογων αυτών αφρικανικών φωνών, οι οποίες ίσως και να παρέμεναν άγνωστες αν έγραφαν σε λιγότερο ομιλούμενες γλώσσες.

Το αναγνωστικό κοινό της χώρας μας θα έχει σύντομα την ευκαιρία να γνωρίσει αυτές τις σημαντικές λογοτεχνικές προσωπικότητες. Αξίζει να σημειωθεί ότι το βραβευμένο μυθιστόρημα του Diop Τη νύχτα όλα τα αίματα είναι μαύρα κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2019 από τις εκδόσεις Πόλις. Οι εκδόσεις Ψυχογιός εξασφάλισαν τα δικαιώματα του νομπελίστα Gurnah· οι ελληνικές εκδόσεις των μυθιστορημάτων του Afterlives, By the sea, Desertion και Paradise έχουν τροχοδρομηθεί εντός της τριετίας 2022 και 2024. Η πιο μυστική μνήμη των ανθρώπων του Saar και η Υπόσχεση του Galgut θα κυκλοφορήσουν μέσα στο 2022 από τις εκδόσεις Πατάκη και Διόπτρα αντίστοιχα. Η ώρα της αφρικανικής λογοτεχνίας επιτέλους έφτασε!

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Συμβολή στην ιστορία της τέχνης
Το βιβλίο της Τιτίνας Κορνέζου πραγματεύεται τη ζωγραφική παραγωγή στη Γαλλία κατά την περίοδο των δύο αιώνων που προηγήθηκαν της Γαλλικής Επανάστασης.
Συμβολή στην ιστορία της τέχνης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηχώ της απόστασης
Ο θάνατος είναι η φιλοσοφία της ζωής, η αναθεώρηση όσων βιώθηκαν και η αναστόχευση όσων έρχονται. Στο πρόσφατο ολιγοσέλιδο βιβλίο (μικρή νουβέλα ή εξομολόγηση) του Θανάση Σταμούλη, ο αφηγητής μαθαίνει για τον...
Η ηχώ της απόστασης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι πήδοι του βατράχου
Η Ρούλα Γεωργακοπούλου βολτάρει άνετα σε αυτή την υβριδική ζώνη μεταξύ ύπνου και ξύπνου και μας στέλνει καλειδοσκοπικές ανταποκρίσεις από το συναπάντημα του ιψενικού Γιον Γκάμπριελ Μπόρκμαν με τα Λόγια της...
Οι πήδοι του βατράχου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οψεις ενός γυάλινου κόσμου
Η Βίνσεντ μεγαλώνει στοιχειωμένη από τον πνιγμό της μητέρας της. Εργάζεται ως μπαργούμαν στο ξενοδοχείο Κάιετ «ένα παλάτι από γυαλί και κέδρο», στη νήσο Βανκβούβερ της Βρετανικής Κολομβίας.
Οψεις ενός γυάλινου κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ματιά του ακροατή και το «μουσικό μυστικό»
Η ματιά του ακροατή που υιοθετεί ο Πλέσνερ πηγάζει από την «έκκεντρη τοποθετικότητα» του ανθρώπου, όπως ονομάζει το ίδιόν μας να είμαστε και να έχουμε συγχρόνως σώμα, να αντιλαμβανόμαστε χωρίς δεύτερη σκέψη...
Η ματιά του ακροατή και το «μουσικό μυστικό»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Iστορία της πολιτικής φιλοσοφίας της νεωτερικότητας
Ο Τζον Ρολς (1921-2002) σημάδεψε την πολιτική και ηθική φιλοσοφία, ενώ δίδαξε πλήθος φοιτητών, πολλοί από τους οποίους άφησαν το δικό τους στίγμα στη σκέψη.
Iστορία της πολιτικής φιλοσοφίας της νεωτερικότητας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας