• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 0.5°C / 5.2°C
    2 BF
    54%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    1°C -0.8°C / 3.6°C
    3 BF
    40%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    4°C 2.0°C / 6.0°C
    2 BF
    30%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    -3°C -3.1°C / 0.9°C
    1 BF
    54%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.1°C / -2.1°C
    0 BF
    74%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    1°C -2.0°C / 2.4°C
    1 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -2°C -2.7°C / -1.6°C
    0 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.6°C / 6.2°C
    1 BF
    23%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 2.7°C / 7.7°C
    6 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 1.9°C / 2.9°C
    3 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 6.1°C
    5 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    5°C 5.4°C / 5.4°C
    5 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 0.9°C / 3.9°C
    2 BF
    45%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    -2°C -2.1°C / 0.5°C
    0 BF
    59%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    1°C 0.5°C / 0.6°C
    2 BF
    48%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.8°C / 5.8°C
    2 BF
    47%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.9°C / 5.4°C
    3 BF
    63%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    1°C 0.3°C / 1.0°C
    2 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    0°C -1.3°C / 3.7°C
    1 BF
    47%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.2°C / -1.2°C
    2 BF
    45%

ΜΕΡΣΕ ΡΟΔΟΡΕΔΑ. Σπασμένος καθρέφτης. Μετάφραση: Ευρυβιάδης Σοφός. Καστανιώτης, 2021, σελ. 372

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας

  • A-
  • A+

«Η πλατεία Διαμαντιού, 1962» είναι το ευρύτερα γνωστό μυθιστόρημα της Καταλανής Μερσέ Ροδορέδα αλλά «Ο σπασμένος καθρέφτης,1974» θεωρείται το πιο ώριμο και τεχνικά άρτιο μυθιστόρημά της. Η οικογενειακή σάγκα -όπου τα ερημωμένα σπίτια καθρεφτίζουν την τύχη και τη μοίρα των μελών μιας οικογένειας και τα καλά κρυμμένα μυστικά που στοιχειώνουν το παρόν- είναι ένα ευρέως διαδεδομένο και «δοκιμασμένο» είδος μυθιστορήματος.

Από τα «Ανεμοδαρμένα ύψη» της Εμιλι Μπροντέ έως τη «Ρεβέκκα» της Δάφνης ντι Μοριέ περιγράφονται, μαζί με την άνοδο και την πτώση των ενοίκων, οι κρυμμένες αλήθειες και οι σκελετοί στην ντουλάπα, ενώ στα περισσότερα από αυτά κυριαρχεί η «γκόθικ» ατμόσφαιρα μυστηρίου. Η Ροδορέδα δεν ακολουθεί αυτή τη «γραμμή» στο δικό της μυθιστόρημα υψηλών λογοτεχνικών προδιαγραφών (γραμμένο όπως όλα τα βιβλία της στα καταλανικά) - επιστρατεύει τη δική της αφηγηματική τεχνική.

Η ιστορία μάς δίνεται στο τρίτο πρόσωπο αλλά από την οπτική γωνία ενός εκ των χαρακτήρων, συμπεριλαμβανομένων ενός φαντάσματος και, στο τελευταίο κεφάλαιο, ενός αρουραίου. Το σύμβολο του σπασμένου καθρέφτη αντιστοιχεί στις διαφορετικές προοπτικές κι ενώ υπάρχει μια χρονολογική συνέχεια, ενίοτε παρεμβάλλονται επεισόδια που σχετίζονται με το παρελθόν, προκειμένου να συμπληρωθούν τα κενά. Το μυθιστόρημα απλώνεται σε τρεις γενιές της οικογένειας Βαλντάουρα στη Βαρκελώνη, η οποία -με την αλλόκοτη σύνθεσή της- συνυπάρχει με διάφορες γενιές υπηρετών, όλα υπό το άγρυπνο βλέμμα της Αρμάντα, της υπηρέτριας που παραμένει πιστή και δεν τους εγκαταλείπει μέχρι το τέλος.

Το μυθιστόρημα χωρίζεται σε τρία μέρη, ενώ σε κάθε ξεχωριστό κεφάλαιο παρουσιάζεται η οπτική του κάθε χαρακτήρα -συναφής με τη δράση και την εξέλιξη της ιστορίας- δίνοντας στον αναγνώστη την ευκαιρία να εισχωρήσει στον ψυχισμό του καθενός. Ο ελεύθερος πλάγιος λόγος είναι ο πλέον κατάλληλος τρόπος προκειμένου να περιγραφούν ακόμα και τα πιο δραματικά ή ειδεχθή επεισόδια χωρίς να συγκλονιστούν οι αναγνώστες από όλες αυτές τις πληροφορίες. Μέσα από αυτή την αφηγητική τεχνική η Ροδορέδα καταγράφει επίσης τον τρόπο που ζούμε τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν, καθώς οι χαρακτήρες ακατάπαυστα πηγαινοέρχονται στον χρόνο και συσχετίζουν αυτά που τους συμβαίνουν με όσα έλαβαν χώρα στο παρελθόν, ανακαλώντας διαφορές και ομοιότητες μέσα από επάλληλες μεταμορφώσεις.

Η Τερέζα Γκοντάι, κεντρική μητριαρχική φιγούρα, κόρη μιας ιχθυοπώλισσας, έχει έναν ερωτικό δεσμό με τον Μιγκέλ, μένει έγκυος και αυτός της λέει ότι είναι ήδη παντρεμένος, αλλά υιοθετεί το παιδί, τον Μασντέου, ο οποίος εμφανίζεται σε διάφορες κομβικές στιγμές του βιβλίου καθώς η Τερέζα διατηρεί επαφή μαζί του, ακόμα και όταν γίνεται πλούσια. (Ο Μασντέου είναι ο επικεφαλής της ομάδας που κάνει κατάληψη του σπιτιού κατά τη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου και αυτός που ξαγρυπνάει τη σορό της μετά τον θάνατό της.)

Ενας πλούσιος ηλικιωμένος, ο Νικολάου Ροβίρα, γοητεύεται από τη νεαρή Τερέζα αλλά σύντομα πεθαίνει αφήνοντάς την πλούσια χήρα. Εν τω μεταξύ μαθαίνουμε και την ιστορία του εύπορου διπλωμάτη Σαλβαδόρ Βαλντάουρα, ο οποίος εργάζεται στη Βιέννη, ερωτευμένος με μια όμορφη κοπέλα, την Μπάρμπαρα, η οποία χωρίς κανέναν προφανή λόγο αυτοκτονεί. Επιστρέφοντας στη Βαρκελώνη συναντάει την Τερέζα, παντρεύονται και μετακομίζουν σε έναν γιγαντιαίο πύργο στα περίχωρα.

Αυτό θα είναι το σπίτι της οικογένειας. Το μυθιστόρημα ακολουθεί τη ζωή των ενοίκων, της κόρης και των δύο γιων της Τερέζας, των υπηρετών αλλά και μιας ψυχοκόρης, περιγράφοντας τις μεταξύ τους σχέσεις και τις αλλαγές που επέρχονται στο σπίτι και στους ίδιους μέσα στις δεκαετίες. Η Τερέζα με τους δυο συζύγους της και τον εραστή της (τον οικογενειακό συμβολαιογράφο) κυριαρχεί, ακόμα και μετά τον θάνατό της. Ο θάνατος περιγράφεται με μια ανοίκεια φυσικότητα, σαν μια σχεδόν φυσική φθορά - έρχεται και τους παίρνει μάλλον ανώδυνα, σαν να θέλει να τους απομακρύνει από τη σκηνή για να επιστρέψουν πιο κάτω σαν σκιές ή σαν μνήμες.

Κάποια από τα ωραιότερα αποσπάσματα είναι αυτά όπου οι χαρακτήρες ανακαλούν τη ζωή τους, θυμούνται τις χαμένες αγάπες, τις κλεμμένες στιγμές, τη νεότητά τους και τους έρωτές τους. Υπάρχει μια σκηνή λίγο πριν από το τέλος του βιβλίου όπου η Αρμάντα σπάει έναν καθρέφτη και σε κάθε θραύσμα βλέπει αποσπασματικές στιγμές της οικογένειας – όλους τους ενοίκους, τη θλίψη, τη χαρά, αλλά και την ομορφιά της στιγμής. «Μήπως τα ανομοιόμορφα κομμάτια του καθρέφτη αντικατόπτριζαν τα πράγματα όπως ήταν; Ξαφνικά σε κάθε κομμάτι του καθρέφτη είδε χρόνια της ζωής που έζησε σε εκείνο το σπίτι... ένα όργιο παρελθόντος, μακρινού, μακρινού…».

Η συγγραφέας, στην εισαγωγή του μυθιστορήματος, όπου και περιγράφει τις προθέσεις της, σημειώνει: «Αυτό που με ενδιέφερε πραγματικά ήταν αυτοί οι χαρακτήρες να μου επιτρέψουν να δημιουργήσω αυτό το βάρος της νοσταλγίας που διαθέτουν όλα όσα έχουν βιωθεί έντονα και φτάνουν στο τέλος τους. Ο “Σπασμένος καθρέφτης” είναι ένα μυθιστόρημα όπου όλοι ερωτεύονται αυτόν που δεν πρέπει να ερωτευθούν και όποιος στερείται τον έρωτα, ψάχνει να βρει κάποιον να του τον δώσει με κάθε τρόπο, μέσα σε μια ώρα ή μέσα σε μια στιγμή».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
«Γιατί ζωή είναι οι άλλοι και η ζωή είναι όταν οι άλλοι σ’ ακουμπάν κι όταν γυρνούν προς εσένα τα σώματα των ανθρώπων», γράφει στο Μυθιστόρημά του ο Γιώργος Χειμωνάς. Και τι περιπέτεια είναι αυτή. Η περιπέτεια...
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γραφή της διασποράς
Ο άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό Abdulrazak Gurnah, ο φετινός νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, έχει στο ενεργητικό του δέκα μυθιστορήματα και έναν μεγάλο αριθμό διηγημάτων και δοκιμίων.
Η γραφή της διασποράς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης
Το Ημερολόγιο Μόσχας είναι μια σημαντική αποτύπωση της Μόσχας των χρόνων μετά την επανάσταση και μια έκδοση που συνεισφέρει ιδιαίτερα στην κατανόηση κάποιων πλευρών του έργου του Μπένγιαμιν και της...
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας