• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.1°C / 29.6°C
    3 BF
    46%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.1°C / 30.1°C
    2 BF
    48%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.8°C / 30.9°C
    1 BF
    62%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.3°C / 25.9°C
    2 BF
    53%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 27.4°C
    2 BF
    47%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 23.5°C / 29.0°C
    2 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.0°C / 25.4°C
    0 BF
    25%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.7°C / 29.7°C
    2 BF
    38%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.2°C / 27.7°C
    2 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 26.8°C
    2 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    2 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 25.1°C
    3 BF
    78%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    0 BF
    88%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    30°C 30.1°C / 30.1°C
    1 BF
    45%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    29°C 24.5°C / 29.4°C
    2 BF
    43%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.8°C
    4 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.2°C / 29.8°C
    2 BF
    30%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.3°C / 24.3°C
    3 BF
    64%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.2°C / 28.3°C
    2 BF
    72%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.3°C / 24.3°C
    1 BF
    46%

Γιώργος Κυριακόπουλος: Η Αρχαιολογία του Χτες. Ερειπωμένα Σπίτια και Υποστατικά του Αιγαίου, Ποταμός, 2021, 368 σελίδες

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αγαπημένα ερείπια

  • A-
  • A+
Ο συγγραφέας βλέπει τη δουλειά του ως μια προτροπή προς τον αναγνώστη να επιχειρήσει τη δική του περιπλάνηση σε αυτούς τους αγνοημένους, ανώνυμους τόπους.

Με τρεις ωραίους προλόγους, χωρισμένο σε 22 ενότητες και με ένα «ηθικό επίμετρο» στο τέλος, το πλούσια εικονογραφημένο αυτό λεύκωμα φωτογραφιών προσφέρει μια τεράστια ποικιλία θεμάτων γύρω από την «αρχαιολογία» του Αιγαίου, σύμφωνα με τον συγγραφέα έχοντας τρεις αφορμές: «τα βιβλία, το περπάτημα και τα κεραμικά». Η πρώτη πηγή τού πρόσφερε ατέλειωτες περιπλανήσεις στην ιστορία της γεωγραφικής αυτής ζώνης, η δεύτερη εξίσου μακριές οδοιπορίες με συνεχείς αποκλίσεις και παρεκβάσεις, ενώ η τρίτη αποτελούσε τον δηλωμένο συλλεκτικό στόχο του: τη νεότερη χρηστική κεραμική.

Με αυτά τα σημεία εκκίνησης, μαζεύοντας υλικό μια δεκαετία, οδηγήθηκε σε μια «αρχαιολογία τού χθες» καταγράφοντας όσα ποτέ «δεν ιστορήθηκαν» μοιάζοντας «αχειροποίητα». Ο συγγραφέας βλέπει τη δουλειά του ως μια προτροπή προς τον αναγνώστη να επιχειρήσει τη δική του περιπλάνηση σε αυτούς τους αγνοημένους, ανώνυμους τόπους – δεν διεκδικεί κανενός είδους αποκλειστικότητα.

Μοιράζεται έτσι τις έντονες εμπειρίες του και με αυτό τον τρόπο επικοινωνεί με τον άγνωστο αναγνώστη του, μυώντας τον διακριτικά, υποδόρια σε έναν κόσμο ικανό να προσφέρει ακόμα «μαγικές στιγμές της ζωής», όπως θα σημειώσει στο τέλος, κλείνοντας το βιβλίο του με την εικόνα ενός άσπρου άλογου σε μια ερημιά της Κιμώλου. Μια τέτοια μυστικιστική συνάντηση στο πουθενά θα μπορούσε να συσχετιστεί με ένα υστερόγραφο που προτάσσει στην αρχή ο Γ. Κυριακόπουλος, σχολιάζοντας ότι δεν υπάρχει πουθενά στις φωτογραφίες του «μια εικόνα ζωντανού ανθρώπου», επειδή θεωρεί ότι οι χώροι και τα αντικείμενα που φωτογραφίζει συνιστούν το καθαυτό «πορτρέτο» όσων άλλοτε κατοίκησαν εκεί. Λίγο αργότερα θα δηλώσει ότι «ποτέ δεν "σκηνοθετώ" έναν χώρο», εξηγώντας ότι οι φωτογραφίες του είναι «πάντα ειλικρινείς».

Αυτό είναι ανακουφιστικό, γιατί το Αιγαίο -το οποιοδήποτε Αιγαίο- έχει κατά καιρούς δεχτεί φοβερές επιθέσεις εξωραϊσμού και καλλιτεχνικής αφαίρεσης σε φωτογραφικά λευκώματα, ώστε να προβληθεί ο επιθυμητός χαρακτήρας του. Πολλοί έχουν ασχοληθεί με τον υλικό πολιτισμό και ιδιαίτερα με τη γοητευτική αρχιτεκτονική του, δύσκολα αποφεύγοντας τους σκοπέλους της ηθελημένης γραφικότητας και τουριστικής προσομοίωσης.

Ο στόχος όμως του συγγραφέα ήταν άλλος: ο ίδιος «χάνεται» μέσα στο θέμα του, κυριεύεται από την αγέρωχη ομορφιά του, υποτάσσεται στη σιωπή του και αφήνει τη μηχανή του να αντιδράσει ανάλογα. Οι καλύτερες στιγμές του είναι εκείνες οι απροσποίητες, απευθείας επαφές με όσα κρύβονται σε αυτά τα τοπία – όταν ξεχνάει τις δυσκολίες της φωτομέτρησης ή τις απαιτήσεις του καντραρίσματος. Οταν, με άλλα λόγια, παύει να είναι «φωτογράφος» και παραμένει «καταγραφέας» του σταματημένου χρόνου, όταν φαντάζεται ελεύθερα τι υπήρχε εδώ, αφήνοντας τέτοια ανεξίτηλα σημάδια στον χρονοποιημένο, ιστορικό χώρο.

Οι καταγραφές αυτές του Κυριακόπουλου όμως διαθέτουν ακόμα μια διάσταση που ο ίδιος δεν θίγει. Μαζί με τα ιεροποιημένα κατάλοιπα ενός αιώνια αμετάβλητου χώρου, τα ταπεινά και τόσο φτωχικά εργαλεία και είδη καθημερινής χρήσης, που τόσο τον συγκινούν, εδώ κάποτε καταγράφονται και τα σημάδια παρουσίας ενός άλλου κόσμου, του δικού μας, που φτάνουν εδώ σαν ξεφτισμένος απόηχος από εικόνες, διαφημίσεις, έντυπα. Αυτά παράδοξα επιβιώνουν στις ερημιές ενώ στον δικό μας κόσμο έχουν χωνευτεί σε χωματερές της μνήμης. Αυτά λειτουργούν ως υπόμνηση του τι κρύβεται πίσω από την εγκατάλειψη της υπαίθρου, τι οδήγησε στην κατάρρευση αυτού του κόσμου που τώρα υμνούμε. Γιατί αυτή η ταπεινότητα του ελαχίστου έχει νόημα ως το απαραίτητο συμπλήρωμα στον δικό μας, σύγχρονο κόσμο. Ισως αυτό να υπαινίσσεται ο Κυριακόπουλος όταν σημειώνει κάτω από μια φωτογραφία του: «Κι όσο για τη σκόνη σε αυτά τα σπίτια, αυτή μιλά για μας, όχι για εκείνους». Η συζήτηση τελικά είναι σε ποιον ανήκει αυτή η σκόνη, αλάνθαστο σημάδι φθοράς, που τα σκεπάζει όλα στο τέλος.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
«Η πλατεία Διαμαντιού, 1962» είναι το ευρύτερα γνωστό μυθιστόρημα της Καταλανής Μερσέ Ροδορέδα αλλά «Ο σπασμένος καθρέφτης,1974» θεωρείται το πιο ώριμο και τεχνικά άρτιο μυθιστόρημά της.
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
«Γιατί ζωή είναι οι άλλοι και η ζωή είναι όταν οι άλλοι σ’ ακουμπάν κι όταν γυρνούν προς εσένα τα σώματα των ανθρώπων», γράφει στο Μυθιστόρημά του ο Γιώργος Χειμωνάς. Και τι περιπέτεια είναι αυτή. Η περιπέτεια...
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γραφή της διασποράς
Ο άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό Abdulrazak Gurnah, ο φετινός νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, έχει στο ενεργητικό του δέκα μυθιστορήματα και έναν μεγάλο αριθμό διηγημάτων και δοκιμίων.
Η γραφή της διασποράς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας