• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.1°C / 21.8°C
    2 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 20.8°C
    1 BF
    65%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.7°C / 23.7°C
    1 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    40%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.1°C
    3 BF
    48%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 17.6°C / 20.2°C
    2 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 15.4°C / 16.2°C
    2 BF
    51%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.7°C / 22.6°C
    2 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 23.7°C
    4 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    3 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.1°C / 20.8°C
    5 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.8°C / 18.7°C
    2 BF
    63%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.9°C / 21.9°C
    0 BF
    68%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    1 BF
    55%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.3°C / 22.2°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 24.8°C
    2 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.1°C / 22.6°C
    2 BF
    50%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.1°C / 19.3°C
    0 BF
    52%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.3°C / 20.9°C
    2 BF
    70%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    1 BF
    53%

Γιώργος Κυριακόπουλος: Η Αρχαιολογία του Χτες. Ερειπωμένα Σπίτια και Υποστατικά του Αιγαίου, Ποταμός, 2021, 368 σελίδες

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αγαπημένα ερείπια

  • A-
  • A+
Ο συγγραφέας βλέπει τη δουλειά του ως μια προτροπή προς τον αναγνώστη να επιχειρήσει τη δική του περιπλάνηση σε αυτούς τους αγνοημένους, ανώνυμους τόπους.

Με τρεις ωραίους προλόγους, χωρισμένο σε 22 ενότητες και με ένα «ηθικό επίμετρο» στο τέλος, το πλούσια εικονογραφημένο αυτό λεύκωμα φωτογραφιών προσφέρει μια τεράστια ποικιλία θεμάτων γύρω από την «αρχαιολογία» του Αιγαίου, σύμφωνα με τον συγγραφέα έχοντας τρεις αφορμές: «τα βιβλία, το περπάτημα και τα κεραμικά». Η πρώτη πηγή τού πρόσφερε ατέλειωτες περιπλανήσεις στην ιστορία της γεωγραφικής αυτής ζώνης, η δεύτερη εξίσου μακριές οδοιπορίες με συνεχείς αποκλίσεις και παρεκβάσεις, ενώ η τρίτη αποτελούσε τον δηλωμένο συλλεκτικό στόχο του: τη νεότερη χρηστική κεραμική.

Με αυτά τα σημεία εκκίνησης, μαζεύοντας υλικό μια δεκαετία, οδηγήθηκε σε μια «αρχαιολογία τού χθες» καταγράφοντας όσα ποτέ «δεν ιστορήθηκαν» μοιάζοντας «αχειροποίητα». Ο συγγραφέας βλέπει τη δουλειά του ως μια προτροπή προς τον αναγνώστη να επιχειρήσει τη δική του περιπλάνηση σε αυτούς τους αγνοημένους, ανώνυμους τόπους – δεν διεκδικεί κανενός είδους αποκλειστικότητα.

Μοιράζεται έτσι τις έντονες εμπειρίες του και με αυτό τον τρόπο επικοινωνεί με τον άγνωστο αναγνώστη του, μυώντας τον διακριτικά, υποδόρια σε έναν κόσμο ικανό να προσφέρει ακόμα «μαγικές στιγμές της ζωής», όπως θα σημειώσει στο τέλος, κλείνοντας το βιβλίο του με την εικόνα ενός άσπρου άλογου σε μια ερημιά της Κιμώλου. Μια τέτοια μυστικιστική συνάντηση στο πουθενά θα μπορούσε να συσχετιστεί με ένα υστερόγραφο που προτάσσει στην αρχή ο Γ. Κυριακόπουλος, σχολιάζοντας ότι δεν υπάρχει πουθενά στις φωτογραφίες του «μια εικόνα ζωντανού ανθρώπου», επειδή θεωρεί ότι οι χώροι και τα αντικείμενα που φωτογραφίζει συνιστούν το καθαυτό «πορτρέτο» όσων άλλοτε κατοίκησαν εκεί. Λίγο αργότερα θα δηλώσει ότι «ποτέ δεν "σκηνοθετώ" έναν χώρο», εξηγώντας ότι οι φωτογραφίες του είναι «πάντα ειλικρινείς».

Αυτό είναι ανακουφιστικό, γιατί το Αιγαίο -το οποιοδήποτε Αιγαίο- έχει κατά καιρούς δεχτεί φοβερές επιθέσεις εξωραϊσμού και καλλιτεχνικής αφαίρεσης σε φωτογραφικά λευκώματα, ώστε να προβληθεί ο επιθυμητός χαρακτήρας του. Πολλοί έχουν ασχοληθεί με τον υλικό πολιτισμό και ιδιαίτερα με τη γοητευτική αρχιτεκτονική του, δύσκολα αποφεύγοντας τους σκοπέλους της ηθελημένης γραφικότητας και τουριστικής προσομοίωσης.

Ο στόχος όμως του συγγραφέα ήταν άλλος: ο ίδιος «χάνεται» μέσα στο θέμα του, κυριεύεται από την αγέρωχη ομορφιά του, υποτάσσεται στη σιωπή του και αφήνει τη μηχανή του να αντιδράσει ανάλογα. Οι καλύτερες στιγμές του είναι εκείνες οι απροσποίητες, απευθείας επαφές με όσα κρύβονται σε αυτά τα τοπία – όταν ξεχνάει τις δυσκολίες της φωτομέτρησης ή τις απαιτήσεις του καντραρίσματος. Οταν, με άλλα λόγια, παύει να είναι «φωτογράφος» και παραμένει «καταγραφέας» του σταματημένου χρόνου, όταν φαντάζεται ελεύθερα τι υπήρχε εδώ, αφήνοντας τέτοια ανεξίτηλα σημάδια στον χρονοποιημένο, ιστορικό χώρο.

Οι καταγραφές αυτές του Κυριακόπουλου όμως διαθέτουν ακόμα μια διάσταση που ο ίδιος δεν θίγει. Μαζί με τα ιεροποιημένα κατάλοιπα ενός αιώνια αμετάβλητου χώρου, τα ταπεινά και τόσο φτωχικά εργαλεία και είδη καθημερινής χρήσης, που τόσο τον συγκινούν, εδώ κάποτε καταγράφονται και τα σημάδια παρουσίας ενός άλλου κόσμου, του δικού μας, που φτάνουν εδώ σαν ξεφτισμένος απόηχος από εικόνες, διαφημίσεις, έντυπα. Αυτά παράδοξα επιβιώνουν στις ερημιές ενώ στον δικό μας κόσμο έχουν χωνευτεί σε χωματερές της μνήμης. Αυτά λειτουργούν ως υπόμνηση του τι κρύβεται πίσω από την εγκατάλειψη της υπαίθρου, τι οδήγησε στην κατάρρευση αυτού του κόσμου που τώρα υμνούμε. Γιατί αυτή η ταπεινότητα του ελαχίστου έχει νόημα ως το απαραίτητο συμπλήρωμα στον δικό μας, σύγχρονο κόσμο. Ισως αυτό να υπαινίσσεται ο Κυριακόπουλος όταν σημειώνει κάτω από μια φωτογραφία του: «Κι όσο για τη σκόνη σε αυτά τα σπίτια, αυτή μιλά για μας, όχι για εκείνους». Η συζήτηση τελικά είναι σε ποιον ανήκει αυτή η σκόνη, αλάνθαστο σημάδι φθοράς, που τα σκεπάζει όλα στο τέλος.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γραφή της διασποράς
Ο άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό Abdulrazak Gurnah, ο φετινός νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, έχει στο ενεργητικό του δέκα μυθιστορήματα και έναν μεγάλο αριθμό διηγημάτων και δοκιμίων.
Η γραφή της διασποράς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης
Το Ημερολόγιο Μόσχας είναι μια σημαντική αποτύπωση της Μόσχας των χρόνων μετά την επανάσταση και μια έκδοση που συνεισφέρει ιδιαίτερα στην κατανόηση κάποιων πλευρών του έργου του Μπένγιαμιν και της...
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αυτοπροσωπογραφία σε δεύτερο πρόσωπο
Ο Εντουάρ Λεβέ, με ακαδημαϊκές σπουδές στα οικονομικά και αυτοδίδακτος στη φωτογραφία και τη ζωγραφική, αυτοκτόνησε στο Παρίσι στις 17 Οκτωβρίου του 2007, σε ηλικία σαράντα δύο ετών.
Αυτοπροσωπογραφία σε δεύτερο πρόσωπο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ονειρο μέσα στο όνειρο
Η θερινή διηγηματογραφική παράδοση του Ανοιχτού Βιβλίου συνεχίζει απρόσκοπτα, για ένατη συνεχή χρονιά, με ιστορίες που γράφουν αποκλειστικά για τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» συγγραφείς μιας ανοιχτής...
Ονειρο μέσα στο όνειρο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Από τη ρητορική στη λογοτεχνία
Ενα πανόραμα της πρώιμης και της μεσοβυζαντινής λογοτεχνικής θεωρίας και πρακτικής με επίκεντρο τις ημέρες και, κυρίως, τα έργα ενός πληθωρικού επαγγελματία διανοούμενου και παθιασμένου παιγνιώδη δημιουργού...
Από τη ρητορική στη λογοτεχνία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας