• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 0.6°C / 4.1°C
    1 BF
    62%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    0°C -2.1°C / 1.6°C
    4 BF
    56%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 2.0°C / 5.7°C
    3 BF
    38%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.1°C / -2.1°C
    1 BF
    43%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.1°C / -1.1°C
    3 BF
    64%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    0°C -3.0°C / 0.9°C
    3 BF
    46%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -5°C -5.6°C / -2.7°C
    3 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 0.7°C / 4.0°C
    2 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.9°C / 7.0°C
    4 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.7°C / 1.7°C
    4 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 3.5°C
    6 BF
    80%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    0°C -0.4°C / -0.4°C
    6 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    6°C 6.3°C / 6.3°C
    4 BF
    43%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    0°C -0.5°C / -0.1°C
    2 BF
    43%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    1°C -0.5°C / 1.2°C
    2 BF
    72%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.8°C / 5.4°C
    3 BF
    41%
  • Χαλκίδα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    2°C 0.8°C / 3.7°C
    4 BF
    65%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    0°C -0.1°C / 0.4°C
    3 BF
    50%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    -1°C -2.3°C / 1.7°C
    4 BF
    61%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -5°C -5.2°C / -5.2°C
    2 BF
    76%

Αριστερά, ο Στέφανος Σίνος.  Δεξιά: Stefanos Sinos, The Late Byzantine Palace of Mistras and its Restoration, Kapon Editions, 2021, σελ. 408

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ζωντανεύοντας ένα βυζαντινό παλάτι

  • A-
  • A+

Τυχαία βρέθηκε ο μετέπειτα καθηγητής Σ. Σίνος στον Μυστρά, το 1954, μαθητής ακόμα γυμνασίου. Είχε ήδη αποφασίσει να σπουδάσει αρχιτέκτονας, αλλά δεν μπορούσε να προβλέψει ότι ακριβώς 30 χρόνια αργότερα θα βρισκόταν πάλι στον Μυστρά, για να αναλάβει ένα έργο, που άλλοι μάλλον θα απέφευγαν για τις ανυπέρβλητες δυσκολίες και ασάφειες που παρουσίαζε: την αναστήλωση του υστεροβυζαντινού Παλατιού του Μυστρά. Αφορμή, αυτή τη φορά, ήταν η επιθυμία του τότε Προέδρου Δημοκρατίας Κ. Καραμανλή να βρεθεί στη νότια Ελλάδα, ένα βυζαντινό μνημειακό αντιστάθμισμα στα εντυπωσιακά κλασικά - ελληνιστικά ευρήματα του Μανώλη Ανδρόνικου, στη Μακεδονία.

Στον Μυστρά είχε προπολεμικά (1937 - 39) εμπλακεί και ο θρυλικός αναστηλωτής Αναστάσιος Ορλάνδος, στον οποίο τόσα οφείλει ο τόπος. Αυτός, αντιμέτωπος με το χάος ενός ολοκληρωτικά ερειπωμένου βυζαντινού οικισμού, με μοναδικά εκκλησιαστικά μνημεία, περιορίστηκε σε επεμβάσεις συντήρησης ειδικά των κτισμάτων του Παλατιού, που συνοδεύτηκαν από σχετικές δημοσιεύσεις. Η γενικότερη εμπειρία του, καθώς και το αρχείο της υπηρεσίας του μαντεύουμε ότι βοήθησαν ουσιαστικά στο έργο του Σίνου, καθώς η σχετική πληροφόρηση στο βιβλίο του είναι περιορισμένη.

Ο Σίνος θα αρχίσει να ασχολείται με το Παλάτι το 1984, ως πρόεδρος της Επιτροπής Αναστήλωσης, το 1986 θα υποβάλει στο ΚΑΣ τη μελέτη αναστήλωσης που θα εγκριθεί το 1989, οπότε αρχίζουν οι σχετικές εργασίες, για να περατωθούν το 2015 –30 χρόνια μετά την αρχική εμπλοκή του. Στην προσπάθεια αυτή θα έχει βοηθούς 3 αρχιτέκτονες, από τους οποίους η καθηγήτρια Γεωργία Μαρίνου είχε να παίξει τον κυριότερο ρόλο μελέτης και επίβλεψης, και άλλους εξειδικευμένους μηχανικούς για επιμέρους έργα. Από όσα μάλιστα αναφέρονται στο κεφάλαιο IV, αντιλαμβάνεται κανείς ποιες ειδικότητες ανέλαβαν εργασίες συχνά ειδικών απαιτήσεων.

Επειδή το βιβλίο απευθύνεται σε ξένο αναγνωστικό κοινό, έχει τυπωθεί στα αγγλικά. Εχουν προβλεφθεί γι’ αυτό πολύ συνοπτικές αναφορές στο ιστορικό υπόβαθρο του Μυστρά. Αν και δεν είναι το πρώτο ή το μοναδικό σχετικό δημοσίευμα του Σίνου, έχει πάρει τη μορφή τελικού απολογισμού. Από αυτή τη σκέψη μάλλον απορρέει η επιλογή της παραγωγής μιας τέτοιας μνημειακής έκδοσης, με εξαντλητικό όγκο πληροφόρησης, ένα απαιτητικό έργο που διεκπεραιώνει επάξια η Λουκία Μάρθα.

Σε τέσσερα άνισα μεταξύ τους κεφάλαια, το βιβλίο ασχολείται με τρία βασικά αντικείμενα: το χρονικό επεμβάσεων στο μνημείο, τη μελέτη αναστήλωσής του και την υλοποίηση του έργου. Μια ματιά στον πίνακα περιεχομένων δείχνει το τεράστιο βάρος που έχει επωμιστεί το κεφάλαιο ΙΙ, της τεκμηρίωσης της υπάρχουσας κατάστασης στο μνημείο πριν να το παραλάβει η Επιτροπή Αναστήλωσης. Εδώ, σε 132 σελίδες (το τρίτο του συνόλου) εξετάζονται τα πάντα, με κάθε λεπτομέρεια, σχετικά με την ανατολική και τη δυτική πτέρυγα του Παλατιού, σε σημείο που είναι εξαιρετικά δύσκολο να καταλάβει κανείς πού βρίσκεται, παρακολουθώντας εκτενείς περιγραφές ανάλυσης για το καθένα επιμέρους αρχιτεκτονικό στοιχείο, με συνοδεία αφθονίας φωτογραφιών και σχεδίων αποτύπωσης. Αυτή η δυσχέρεια οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον σύνθετο χαρακτήρα αυτών των επιμέρους, φαινομενικά αναρίθμητων, ζητημάτων που ανακύπτουν στην εξέταση του μνημείου.

Το κεφάλαιο ΙΙΙ περιλαμβάνει την ιστορία και αναπαράσταση του Παλατιού του Μυστρά, όπου όλη η προηγούμενη, υποχρεωτικά κατατετμημένη πληροφόρηση, επιτέλους τώρα συντίθεται σε εύληπτες ενότητες. Ολα μπαίνουν στη θέση τους, συσχετίζονται, εξηγούνται. Σε αυτό βοηθούν τα συνολικά σχέδια αποκατάστασης και μια μακέτα που δίνει την απαραίτητη τρισδιάστατη απόδοση του μνημειακού συνόλου. Συνάμα εδώ ακολουθεί μια συζήτηση για τη μορφή και την προέλευση των μορφολογικών στοιχείων δυτικής τεχνοτροπίας που υπάρχουν διάσπαρτα σε ορισμένα παράθυρα, που μπορεί να σημαίνει την πιθανή εδώ παρουσία Βενετσιάνων τεχνιτών. Στα Επιλεγόμενα, στο κλείσιμο του βιβλίου, θα επαναληφθούν περιληπτικά τα κυριότερα νέα στοιχεία που προέκυψαν από την αναγνώριση του μνημείου –η άγνωστη ώς τώρα ρωμαϊκή φάση της τοποθεσίας, η μεσοβυζαντινή φάση του αρχικού πυρήνα, η λειτουργική διάκριση (δημόσια-ιδιωτική ζώνη) για τις δύο πτέρυγες του Παλατιού και ο χαρακτήρας της μεγάλης πλατείας μεταξύ τους. Πάνω στο ερεθιστικό ζήτημα του πώς συνδυάστηκαν, γενικά στον Μυστρά, βυζαντινές με γοτθικές μορφές των μέσων του 14ου αιώνα –στο οποίο υπάρχουν σημαντικές πρόσφατα επιστημονικές συμβολές– εδώ συνοψίζονται επίσης οι επιμέρους παρατηρήσεις προηγουμένων κεφαλαίων.

Η αποκατάσταση του Παλατιού του Μυστρά, με επικεφαλής τον Σίνο, ως πρόεδρο της Επιτροπής Αναστήλωσης, είναι έργο μοναδικό για την έκτασή του, τις δυσχέρειες υλοποίησής του και τους φιλόδοξους στόχους του: να μπορέσει κάποτε να λειτουργήσει –λέγεται το 2023– προσφέροντας σε επισκέπτες την ψευδαίσθηση της άλλοτε ζωής σε ένα υστεροβυζαντινό Παλάτι, με τη βοήθεια σύγχρονων τεχνολογικών μέσων. Ας το ευχηθούμε γιατί εκεί θα κριθεί οριστικά και η αξία του.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πολυφωνικό και πολυσυλλεκτικό αστυνομικό αφήγημα
Από την πληθωρική νουάρ εκδοτική παραγωγή του δεύτερου εξαμήνου του 2021 επιλέξαμε και παρουσιάζουμε, ομαδοποιημένα, αξιανάγνωστα βιβλία κάθε είδους.
Πολυφωνικό και πολυσυλλεκτικό αστυνομικό αφήγημα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στα ίχνη του πρώιμου Μπέκετ
Τον Σεπτέμβριο του 1928 ο εικοσιδυάχρονος Μπέκετ πηγαίνει από το Δουβλίνο στο Παρίσι για να διδάξει αγγλικά στην Ecole Normale Superieure (ENS). Εκεί θα συναναστραφεί πολλούς διανοούμενους και λογοτέχνες.
Στα ίχνη του πρώιμου Μπέκετ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
H μνήμη ως πολιτικό αίνιγμα
Το Ετσι αρχίζει το κακό στην επιφάνειά του είναι ένα ερωτικό κατασκοπικό μυθιστόρημα. Το σκοτεινό παρελθόν ενός γάμου και μιας χώρας περιλαμβάνει μυστικά και ψέματα, που σε ανύποπτο χρόνο έρχονται στην...
H μνήμη ως πολιτικό αίνιγμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το έπος μιας κατάρρευσης
Το «Λύκος ανάμεσα σε λύκους» δημοσιεύτηκε το 1937 –έργο μεγάλου όγκου και εμβέλειας–, αποτελεί μια τοιχογραφία με πλήθος χαρακτήρων όλων των κοινωνικών στρωμάτων της γερμανικής κοινότητας των αρχών της...
Το έπος μιας κατάρρευσης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γεωπολιτική δεν είναι καθόλου κουλ
Η γεωγραφία δεν είναι μόνο «πολύ κουλ», αλλά παραμένει καθοριστικός παράγοντας διαμόρφωσης της παγκόσμιας Ιστορίας. Ακόμα και σήμερα; «Ακόμα και σήμερα!» απαντά με έμφαση ο Βρετανός πολεμικός ανταποκριτής Τιμ...
Η γεωπολιτική δεν είναι καθόλου κουλ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διαδρομή γεμάτη αγώνες και κρίσιμες επιλογές
Τα κείμενα του βιβλίου διατρέχουν σαν κόκκινο νήμα όλες οι κρίσιμες καμπές της ταξικής πάλης στην Ελλάδα, από τα χρόνια της δικτατορίας μέχρι σήμερα, με τη ζωντάνια τους αλλά και το πολιτικό τους περιεχόμενο.
Διαδρομή γεμάτη αγώνες και κρίσιμες επιλογές

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας