• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.7°C / 22.0°C
    1 BF
    61%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.4°C / 20.9°C
    2 BF
    65%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.0°C / 20.7°C
    1 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 15.9°C
    0 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    2 BF
    57%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.8°C / 20.2°C
    0 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.8°C / 14.5°C
    2 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.1°C / 23.1°C
    2 BF
    51%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.8°C / 22.5°C
    2 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    3 BF
    62%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.6°C / 22.4°C
    3 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    2 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 21.6°C
    2 BF
    66%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.5°C / 14.5°C
    1 BF
    39%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.5°C / 22.9°C
    1 BF
    36%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    23°C 15.8°C / 23.2°C
    0 BF
    64%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.0°C / 22.2°C
    1 BF
    46%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    2 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.5°C / 21.0°C
    2 BF
    94%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    1 BF
    29%

ΘΑΝΑΣΗΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ. «Ο κύριος Τέλειος». Μυθιστόρημα. Πατάκης, 2021, σελ. 172

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η τελειότητα είναι οι άλλοι

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Το μότο, η φράση του Σαλβαδόρ Νταλί «Μη φοβάστε την τελειότητα. Δεν θα τη φτάσετε ποτέ», στο τελευταίο μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Ο κύριος Τέλειος» μοιάζει να υπονομεύει τον τίτλο. Ομως ο κύριος Τέλειος υπάρχει, είναι ο Αδριανός Σωφρονίου, και δεν έχει κανένα ελάττωμα. Απέναντι σε αυτόν βρίσκεται ο κεντρικός ήρωας του μυθιστορήματος, ο Φώτης, ο οποίος ερωτεύεται τη Ματίνα, σύντροφο του Αδριανού, και τη διεκδικεί μέχρι το τέλος.

Ο κύριος Τέλειος -που ξεκίνησε από το μηδέν- διαθέτει όχι μόνο άψογη εξωτερική εμφάνιση, οικονομική και κοινωνική καταξίωση, αλλά και όλες τις αρετές που εξυψώνουν τον άνθρωπο. Η τελειότητά του είναι αδιαμφισβήτητη, αλλά δεν είναι αυτοτελής, προϋποθέτει τους άλλους. Στο βλέμμα τους επικυρώνεται η ομορφιά, την έλλειψή τους καλύπτουν η γενναιοδωρία και η ανιδιοτέλειά του, στο αξιακό τους σύστημα εκτιμώνται οι αρετές. Κυρίως, χάρη στην ατέλειά τους, εκείνος ξεχωρίζει περισσότερο και όλοι είναι εκεί για να επιβεβαιώσουν τη μοναδικότητά του. Ο κύριος Τέλειος από την πλευρά του είναι ανοιχτός, εκθέτει δημόσια τον εαυτό του και αφηγείται ιστορίες του βίου του, όπως κάνει όταν γνωρίζει τον Φώτη.

ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Η γνωριμία του Φώτη με τον Αδριανό ενισχύει τη φήμη του τελευταίου. Βασισμένος αρχικά στη φήμη, ο Φώτης είχε κλιμακωτές αντιδράσεις, από την υποτίμηση («Σιγά, ένας ματσωμένος τύπους είναι, που δίνει κατά καιρούς λεφτά σε φιλανθρωπίες. Ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος», σ. 59) μέχρι την τελική παραδοχή («Και ο αντίπαλος δεν παίζεται…», σ. 67). Ο ανταγωνισμός στο πλαίσιο του ερωτικού τριγώνου μεγεθύνει την τελειότητα του αντιπάλου.

Επειτα από τη γνωριμία ο ρόλος του Φώτη είναι καταλυτικός και η τελειότητα φτάνει στο υπέρτατο όριό της. Ο Φώτης καθορίζει το τέλος, με την έννοια του σκοπού, οδηγώντας τον Αδριανό στην τέλεια εκδοχή της ανθρώπινης φύσης, σε εκείνη δηλαδή στην οποία δεν μπορεί να επέλθει καμία αλλαγή. Αυτή η εκδοχή αποτυπώνεται και παγιώνεται σε ένα βιογραφικό σημείωμα, ριγμένο, χωρίς αφηγηματικό σχόλιο, στο διαδίκτυο. Η δράση του Φώτη επιτυγχάνεται μέσα από μια ρωγμή, όταν η τελειότητα στιγμιαία υποχωρεί και ο κύριος Τέλειος παύει να ενεργεί ως τέλεια υπέρτατη ύπαρξη (που δεν είναι)· από εκείνη τη στιγμή και έπειτα η ενέργεια του Φώτη μοιάζει να αγγίζει την τελειότητα.

Μέχρι τότε ο Φώτης ήταν η έλλειψη απέναντι στην πληρότητα. Δεν διαθέτει το τραυματισμένο συναισθηματικό υπόστρωμα προγενέστερων ηρώων του συγγραφέα, βιώνει όμως διαρκώς δυσκολίες, θύμα της οικονομικής κρίσης και της μέσης ηλικίας, και από την άποψη αυτή γίνεται ήρωας οικείος. Σε αντίθεση με τον Αδριανό που παρουσιάζεται εξαρχής ακέραιος, ο Φώτης αποκαλύπτεται σταδιακά στα μάτια του αναγνώστη και σταδιακά μεταβάλλεται.

Αρχικά είναι ο στοργικός γιος που ανησυχεί για τον άρρωστο πατέρα του, παρουσιάζεται ευαίσθητος μέσα από μια ιδιόρρυθμη ανθρώπινη σχέση με μια πόρνη, συμπαραστέκεται στον άνεργο φίλο του, προσφέρει δουλειά σε έναν παλιό γνώριμο. Στην πραγματικότητα είναι ένας μέσος κοινός άνθρωπος, ίσως ελάχιστα διαφορετικός από όσους συναντάει στην καθημερινότητά του, ανέργους, ασθενείς σε ράντζα νοσοκομείων, άτομα που φλυαρούν υιοθετώντας τσιτάτα, γυναίκες με μοναδικό σκοπό ύπαρξης μια σχέση ζωής. Οπως όμως κάθε συνηθισμένος τύπος, άψογος οικογενειάρχης, άνθρωπος της διπλανής πόρτας, ο Φώτης έχει σκοτεινές πλευρές, απρεπείς και ανήθικες συμπεριφορές και είναι ικανός για τα πάντα.

Η σταδιακή αποκάλυψη του χαρακτήρα του αίρει βαθμιαία τη συμπάθεια του αναγνώστη. Ακόμη και ο ίδιος ο ήρωας αποστασιοποιείται από τον εαυτό του και συνειδητοποιεί ότι είναι ανεπαρκής, ένας «λούζερ» σε σύγκριση με τον αντίπαλο. Στην αποστασιοποίηση συμμετέχει ενεργά ο αφηγητής, αντιμετωπίζοντας τον Φώτη κάπως ειρωνικά και επιβεβαιώνοντας τον αυτοπροσδιορισμό του: «Και στην τελική, τι θα περίμενε ποτέ κοτζάμ Αδριανός Σωφρονίου από έναν λούζερ σαν τον Φώτη Γουραλέ; Γιατί τι ήταν ο Φώτης; Ενα ρεμάλι, που δεν είχε κάνει τίποτα στη ζωή του» (σ. 140).

Η κριτική στάση του αφηγητή, συχνά καυστική, είναι και μία θέση απέναντι στους ήρωες (μεγάλο μέρος της αφήγησης είναι σε ελεύθερο πλάγιο λόγο, καθώς ο αφηγητής στην πραγματικότητα εκφέρει τις σκέψεις του πρωταγωνιστή, χρησιμοποιώντας το ύφος και το προφορικό λεξιλόγιό του) και στη συγκρότηση της ιστορίας. Ο κύριος Τέλειος μοιάζει με διογκωμένη φιγούρα των θετικά φορτισμένων μυθιστορηματικών ηρώων και ο Φώτης το αντεστραμμένο παράδειγμα αυτών.

Το τέλος της ιστορίας, με μια ειδυλλιακή σκηνή, θα μπορούσε να θεωρηθεί ειρωνικό ως προς τα στερεότυπα περί ηθικής δικαίωσης και περί θριάμβου του καλού, ωσάν ο μυθιστορηματικός αφηγητής να είναι ένα τέλειο ον που αποκαθιστά τις ισορροπίες. Στην πραγματικότητα ωστόσο ευτυχές τέλος, άρα τελειότητα, δεν υπάρχει, όπως προανήγγειλε το μότο και όπως γνωρίζει όποιος έχει παρακολουθήσει την έως τώρα πεζογραφική παραγωγή του Χειμωνά· με αυτό το δεδομένο ο αναγνώστης διαβάζει αλλιώς το τέλος, αν και μπαίνει εύκολα στον πειρασμό να «πειράξει» και να «τελειοποιήσει» το βιογραφικό του Αδριανού στη Βικιπαίδεια.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο λυρικός κόσμος της Λουίζ Γκλικ
Το 2020 ήταν η χρονιά κατά την οποία η Αμερικανίδα ποιήτρια Λουίζ Γκλικ (Louise Glück, γενν. 1943) τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ για το σύνολο του έργου της. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε την αφορμή να γίνει η...
Ο λυρικός κόσμος της Λουίζ Γκλικ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Με τη δύναμη του ακαριαίου
Σε ένα καλαίσθητο τομίδιο των εκδόσεων Μελάνι και με τίτλο Μαθήματα δημιουργικής γραφής, κυκλοφόρησε η νουβέλα της Κλαίτης Σωτηριάδου. Η Αγγελική Πεχλιβάνη, εκπαιδευτικός έμπειρη και δραστήρια, έδωσε το...
Με τη δύναμη του ακαριαίου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Χαρτογραφώντας τον θεατρικό νεοελληνικό μονόλογο
Το βιβλίο της αναπληρώτριας καθηγήτριας στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Πάτρας, Λίνας Ρόζη, εξετάζει ένα φαινόμενο το οποίο έχει γίνει ορατό εδώ και χρόνια από την κριτική και το κοινό: την κατακόρυφη αύξηση...
Χαρτογραφώντας τον θεατρικό νεοελληνικό μονόλογο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι κεραίες της ασπόνδυλης εποχής μας
Σήμερα, ο πανεπιστημιακός, φιλόλογος και κριτικός λογοτεχνίας Κώστας Καραβίδας (πιάνοντας το νήμα του Α. Σαΐνη για τον Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλο), μας επανασυστήνει εποπτικά τον πεζογράφο Δημήτρη Νόλλα.
Οι κεραίες της ασπόνδυλης εποχής μας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κίνηση Λάρκιν
«Το κρυφό μου μειονέκτημα είναι πως δεν είμαι αρκετά καλός, όπως και όλοι οι άλλοι. Ποτέ μου δεν υπήρξα διδακτικός, δεν προσπάθησα να κάνω την ποίηση να εξυπηρετήσει κάτι. Την περίμενα να έρθει με οποιαδήποτε...
Κίνηση Λάρκιν
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι παρρησιαστές της Βαϊμάρης
Ο Κουρτ Τουχόλσκι (1890-1935), δημοσιογράφος, εκδότης, ποιητής και κριτικός του γερμανικού μεσοπολέμου, αντιπροσωπεύει μια συγγραφική «γενιά» παραγνωρισμένη πια.
Οι παρρησιαστές της Βαϊμάρης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας