• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 5.1°C / 10.1°C
    2 BF
    69%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 5.5°C / 9.3°C
    2 BF
    52%
  • Πάτρα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    7°C 5.5°C / 9.5°C
    4 BF
    86%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 2.5°C / 6.9°C
    3 BF
    39%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 9.6°C
    3 BF
    39%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 5.7°C / 8.7°C
    2 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 2.4°C / 5.1°C
    3 BF
    56%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.1°C / 7.6°C
    3 BF
    50%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 15.8°C
    3 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    2 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 9.4°C / 13.8°C
    4 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.7°C / 8.6°C
    4 BF
    81%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    4 BF
    81%
  • Λάρισα
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    7°C 3.5°C / 7.1°C
    4 BF
    59%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 5.0°C
    2 BF
    94%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 12.8°C
    2 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 5.3°C / 10.3°C
    3 BF
    69%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.5°C / 7.7°C
    0 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 6.4°C / 9.4°C
    3 BF
    53%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.8°C / 2.8°C
    2 BF
    52%
ΗΛΙΑΣ ΚΟΣΙΝΤΑΣ

Από το μπονζάι στον παραδοσιακό κήπο

  • A-
  • A+

Μια τάση της διηγηματογραφίας τεντώνει τα κείμενα σε μήκος πολλών σελίδων, σαν αυτά να φλερτάρουν με το μυθιστόρημα, και μια άλλη αντίθετη συρρικνώνει την έκτασή τους, σαν να φωτογραφίζουν τη στιγμή, ακαριαία και λιτά. Ανάμεσα στο μεσαίο ή μεγάλο διήγημα και στο ελάχιστο και πυκνό ο αναγνώστης μπορεί να βρει την ατμοσφαιρική αφήγηση ή τη γρήγορη τσεκουριά, την πολυεπίπεδη διαστρωμάτωση ή την ποιητική επιγραμματικότητα.

Ας ξεκινήσω από το μικρό που βαραίνει με την ελαφρότητά του. Η συλλογή «αφηγημάτων» του Θάνου Κάππα ανήκει στη μικρομυθοπλασία, που την έχουν υπηρετήσει μεγάλα ονόματα, αφού περιλαμβάνει σύντομα ή «συντομότατα» κείμενα. Αυτή σχετίζεται άμεσα με μια βιωματικού τύπου γραφή, κοφτή σαν αστραπή και στατική σαν φωτογραφία, με έμφαση στην περιεκτικότητα και την ποιητικότητα της γλώσσας και με εστίαση σε ένα συγκεκριμένο επεισόδιο, που συχνά είναι μόνο η αφορμή για σκέψη ή αναπόληση.

Τα κείμενα του Θ. Κάππα στηρίζονται στην ανάμνηση, πρόκειται για μπουκιές μνήμης που προσπαθούν να ανασυνθέσουν, αποσπασματικά και συνειρμικά, το παρελθόν. Οχι ακριβώς τα γεγονότα, τα οποία ούτως ή άλλως ξεφτίζουν, αλλά τα συναισθήματα.

Η μνήμη διεκδικεί τα δικαιώματά της μέσα στη σκέψη, μετατρέπεται σε νοσταλγία οικογενειακών στιγμών και πρώτων ερώτων, από την άλλη όμως αντιπαραθέτει το αφελές παρελθόν (λ.χ. με τις λυρικές εκθέσεις ενός μαθητή) στην ορθολογική ανάλυση του σήμερα.

Ο συγγραφέας «νιώθει να τον πολιορκεί από παντού το νόημα της ζωής», τεμαχισμένο σε ετερόκλητα κομματάκια, θραύσματα του νου, ποιητικές απηχήσεις και φράσεις, σκόρπιες εικόνες που δένουν σε παραλληλισμούς μέσω του συνειρμού, απωθημένα για κορίτσια και αμοντάριστα αποσπάσματα από προσωπικούς απολογισμούς.

Γι’ αυτό οι στιγμές και τα αισθήματα φαίνονται πιο δυνατά από τις συνεκτικές ιστορίες και τους συμπαγείς μύθους, που δεν βρίσκονται εύκολα μέσα στο βιβλίο. Πρόκειται δηλαδή για μικρές ιστορίες που καρυκεύονται από το αλατοπίπερο της ώριμης σκέψης.

Κάποιες μικροϊστορίες, όμως, μένουν στο αυτοβιογραφικό σημειωτόν, δεν καταφέρνουν δηλαδή να μεταμορφώσουν τον βιωματικό σπινθήρα σε ευρύτερο πρίσμα του κόσμου είτε να καταδείξουν το συναισθηματικό φορτίο τους.

≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈≈

Από την άλλη, στα περισσότερα από τα έντεκα εκτενέστερα διηγήματα του Φοίβου Πιομπίνου παρακολουθούμε, σαν επισκέπτες έκθεσης ζωγραφικής, τα πορτρέτα απλών ανθρώπων, των οποίων η ζωή συνήθως ξεδιπλώνεται από τη γέννησή τους ώς τον θάνατό τους.

Οι μικρές αυτές βιογραφίες αφορούν καθημερινούς ανθρώπους, που έχουν ωστόσο μια εμφανή ιδιαιτερότητα, αφορούν τον ιδιωτικό τους βίο, με αναφορές στην εθνική Ιστορία, και απλώνονται ράθυμα όσο και γοητευτικά, αργόσυρτα όσο και άρτια μέχρι το τέλος τους. Ετσι, ο 20ός αιώνας, που πρωταγωνιστεί στον τόμο, κυρίως στα μεσοπολεμικά και τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, προβάλλει τα σλάιντς του με σκηνές από τη Βηρυτό μέχρι τη Αθήνα κι από την Ανατολική Θράκη μέχρι τη Θεσσαλονίκη.

Ο αναγνώστης θα μείνει σε μια παλιομοδίτικη ίσως, μα πάντα διαυγή, αφηγηματικότητα, που δεν εννοεί πολλά, αλλά και δεν αποκαλύπτει με φλύαρο τρόπο περισσότερα. Κι αυτή η άνεση θα ήταν μια ρηχή βιογράφηση, αν δεν εμφιλοχωρούσε στην ιστορία το στοιχείο της «περιπέτειας», με την αριστοτελική σημασία του όρου, που δείχνει εν μέρει ειρωνικά τα παιχνίδια τα οποία παίζονται ερήμην των ηρώων.

Πολλοί από αυτούς επιθυμούν σε όλη τους τη ζωή να πετύχουν έναν μικρό αλλά σημαντικό γι’ αυτούς στόχο και τελικά βρίσκονται αναποδογυρισμένοι από τα τερτίπια της μοίρας. Το καινούργιο διαμέρισμα, στο ομώνυμο διήγημα, θα γίνει ο στόχος δεκαετιών κόπων και προσπαθειών, που θα επιτευχθεί αλλά μαζί θα γίνει και τάφος, αφού ο ιδιοκτήτης του δεν θα προλάβει να το χαρεί!

Ανάλογα στη «Γηροκόμηση» ο γηραιός πρωταγωνιστής παντρεύεται μια πιο νέα γυναίκα για να τον γηροκομήσει και τελικά τη γιατροπορεύει αυτός, αφού εκείνη παθαίνει εγκεφαλικό! Αλλά η περιπέτεια έχει και την αντίστροφη φορά, όπως στην «Ανεπιθύμητη» όπου η όντως ανεπιθύμητη κόρη γίνεται τελικά το αποκούμπι του γέρου πατέρα.

Εχουμε λοιπόν δύο διηγηματογράφους που εξέδωσαν το πρώτο τους βιβλίο γεμάτοι από την πείρα των χρόνων, ο Θ. Κάππας με αιχμή το μικροδιήγημα να στοχεύει στο στιγμιαίο, στο πυκνό, στο καίριο, ενώ ο Φ. Πιομπίνος να προσφέρει απλόχερα τη χαρά της ανάγνωσης σε πλαστές μικροβιογραφίες, οι οποίες κρύβουν σε κάποιο σημείο τους έναν απρόσμενο όσο και εύλογο αιφνιδιασμό.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας