• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 18.8°C / 23.4°C
    3 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.5°C / 20.9°C
    2 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 23.0°C
    1 BF
    47%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.9°C / 17.7°C
    1 BF
    41%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 20.2°C
    4 BF
    42%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.0°C / 18.2°C
    2 BF
    48%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 14.8°C
    3 BF
    47%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    2 BF
    35%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 23.8°C
    4 BF
    54%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.0°C
    4 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.1°C / 21.8°C
    6 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 16.2°C
    2 BF
    88%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    53%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.5°C / 19.9°C
    2 BF
    34%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 17.8°C / 21.6°C
    1 BF
    53%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.7°C / 22.8°C
    4 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.6°C / 23.2°C
    0 BF
    46%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.3°C / 18.8°C
    2 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.5°C / 18.9°C
    3 BF
    52%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    0 BF
    56%
Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ-Α. ΚΟΡΑΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εσωτερικά ναυάγια, ιστορική υστεροφημία

  • A-
  • A+

Ενα στοιχείο που μπορεί να δώσει στις (μυθιστορηματικές) βιογραφίες τόνο, ώστε να ξεπεράσουν την απλή ιστορική αναδιήγηση, είναι οι εσωτερικές συγκρούσεις του ατόμου. Αυτές θέτουν τα κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα στην περιφέρεια κι αναδεικνύουν τη μύχια ζωή του βιογραφούμενου, προκειμένου όχι απλώς να μάθουμε την πορεία του αλλά κυρίως να δούμε τον τρόπο με τον οποίο πορεύτηκε μέσα από τα διλήμματα, τα πάθη και τις αποφάσεις του.

Αυτό επιχειρεί η Λένα Διβάνη στη βιογραφία του Ιωάννη Καποδίστρια. Τελικά, ώς τώρα, ο Κερκυραίος κόμης ανακηρύσσεται σε πρωταθλητή της λογοτεχνικής προσοχής των σύγχρονων συγγραφέων (Καρολίνα Μέρμηγκα, Αρης Σφακιανάκης). Η Διβάνη, όπως περίπου και η Μέρμηγκα, εστιάζει στον εσωτερικό διχασμό του κυβερνήτη ανάμεσα στον έρωτά του για τη Ρωξάνη Στούρτζα, γόνο πάμπλουτης ελληνομολδαβικής οικογένειας, και στο εθνικό του καθήκον, που αφορούσε την απελευθέρωση της Ελλάδας.

Ο Καποδίστριας εμφανίζεται πολυμαθής, συνεπής, ικανός γιατρός αλλά και ικανότατος πολιτικός, ήδη από τα πόστα που κατέλαβε στη γενέτειρά του Κέρκυρα και τη συμβολή του στη δημιουργία του ελβετικού Συντάγματος. Κι από εκεί, η πρόσκλησή του στην τσαρική Μόσχα ώς τον διορισμό του στη θέση του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας. Η απεριόριστη ικανότητά του τρόμαξε τον δαιμόνιο Μέτερνιχ, έκανε τους Φιλικούς να του ζητήσουν να ηγηθεί της Φιλικής Εταιρείας και τον οδήγησε στο να αναλάβει επικεφαλής του νεοϊδρυθέντος ελληνικού κράτους. Η πολιτική του δεξιότητα συνοδευόταν από έναν καημό, να βοηθήσει τον υπόδουλο Ελληνισμό, χωρίς ρίσκα και άστοχες ενέργειες, δούλεψε παρασκηνιακά και προσκηνιακά αλλά -με αποφασιστικότητα και τακτικές κινήσεις- για την τελική απελευθέρωση και την οργάνωση της ελεύθερης πλέον Ελλάδας. Η δολοφονία του σφράγισε την ανιδιοτελή προσπάθειά του.

Αυτή η πείσμων στοχοπροσήλωση ήταν και η αιτία για την οποία δεν προχώρησε η προσωπική του ζωή. Ενώ ήταν αφανώς και εμφανώς ερωτευμένος με τη Ρωξάνη -μια ιδιαίτερη και μορφωμένη κοπέλα της αριστοκρατίας, που είχε κι αυτή οράματα κι ανέλαβε πρωτοβουλίες για την Ανεξαρτησία-, δεν συνήψε γάμο, δεν ευόδωσε τον έρωτά του, δεν έδωσε σάρκα και οστά στα συναισθήματά του. Η δημόσια ζωή και το καθήκον προς την πατρίδα, όπως το αντιλαμβανόταν ο Καποδίστριας, θυσίασαν την οικογενειακή του προοπτική.

Το μαγικό στο βιβλίο της Διβάνη είναι ότι η λογοτέχνις, παρά την επιστημονική της ματιά (είναι καθηγήτρια Ιστορίας της Εξωτερικής Πολιτικής) και το βάρος της εποχής, παρουσιάζει τα γεγονότα με ανάλαφρο ύφος, αφηγηματικά άνετο και λογοτεχνικά ζωντανό. Αυτό, χωρίς να προδίδει το ιστορικό πλαίσιο και χωρίς να δυναμιτίζει το δράμα του κυβερνήτη, τέρπει την ανάγνωση, κι έτσι ο αναγνώστης, με όχημα μια τέτοια γλαφυρή αφήγηση, ζει την εποχή και συλλαμβάνει σελίδα τη σελίδα το διακύβευμα για κάποιον που έχει αφοσιωθεί στο συλλογικό απαρνούμενος το προσωπικό.


Με εσωτερικό διχασμό αν και με την ίδια αποφασιστικότητα ξεκινά και η μυθιστορηματική βιογραφία του Αδαμάντιου Κοραή από την Αργυρώ Μαντόγλου. Η αποστολή του το 1771 από τη Σμύρνη στο Αμστερνταμ έχει στόχο την προώθηση των οικονομικών συμφερόντων της οικογένειάς του, μολονότι ο ίδιος θέλει να αξιοποιήσει την ευκαιρία για να μορφωθεί έτι περαιτέρω στην καρδιά της Ευρώπης. Οι δύο αυτές φιλοδοξίες ένθεν κακείθεν δεν είναι εύκολο να συμφιλιωθούν, κι από εκεί αρχίζει το βιβλίο να αναδεικνύει προοπτικές και ενδόμυχες βλέψεις.

Ακόμα περισσότερο, η ανατολίτικη αμφίεση και νοοτροπία, η Σμύρνη και όλη η «επαρχιακή» του κουλτούρα πρέπει να αντικατασταθούν σιγά σιγά με τη δυτική φινέτσα και την ευρωπαϊκή κοσμοαντίληψη. Ετσι, ο Κοραής προσπαθεί σε όλη του τη ζωή να συζεύξει τη Μεσόγειο με την Εσπερία, χωρίς να χάσει την ελληνική και χριστιανική του ταυτότητα. Ο Διαφωτισμός είναι εν τέλει αυτός που του δίνει τα όπλα να συνδυάσει το αρχαιοελληνικό, που είναι πάντα διαχρονικό κι επίκαιρο, με το φράγκικο, που ήταν τότε η αιχμή του πολιτισμού και της προόδου.

Η νεανική ζωή του Κοραή στο Αμστερνταμ ολοκληρώνεται με δύο αποτυχίες. Από τη μία, αποτυγχάνει ως έμπορος και μένει μετέωρος με χρέη μέσα στην ανυποληψία, από την άλλη η αγαπημένη του Μαρί πεθαίνει κι έτσι ο ματαιωμένος πρώτος του έρωτας τον βουλιάζει στη θλίψη. Το Αμστερνταμ σβήνεται από τηνΙστορία, κι αυτό που θα μείνει είναι οι σπουδές του στην Ιατρική στο Μονπελιέ και η συγγραφική του δράση ως δασκάλου του Γένους στο Παρίσι. Η Μαντόγλου, λοιπόν, έρχεται να καλύψει μυθοπλαστικά την επταετία στην Ολλανδία που έχει χαθεί από την εικόνα μας για τον Κοραή.

Η πεζογράφος φωτίζει παραστατικά τόσο την εποχή όσο και τη νεανική φάση του Κοραή. Θα μπορούσε βέβαια να αναδείξει πιο εστιασμένα το δίλημμα στη δραματική του διάσταση, αλλά κι έτσι υποψιάζει για όσα θα ακολουθήσουν στη ζωή του Ελληνα στοχαστή.

Οι δύο βιογραφίες διακρίνονται από έναν κοινό παρονομαστή, στον οποίο ωστόσο οι αριθμητές δεν έδρασαν ανάλογα. Ο Καποδίστριας θυσιάζει συνειδητά την ερωτική του ζωή για το εθνικό συμφέρον, ενώ ο Κοραής αποτυγχάνει στο εμπόριο και στον έρωτα ακούσια. Αυτές όμως οι «αποτυχίες», τελικά και μακροπρόθεσμα, θα χαρίσουν την υστεροφημία τους ως ευεργετών του Γένους, στην πολιτική ο ένας και στα γράμματα ο άλλος. Η μεγάλη πορεία τους ξεκινά από προσωπικά τραύματα και επώδυνα ναυάγια.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
Μπροστά σε αυτή τη νεότερη εξέλιξη, τα όσα ειπώθηκαν εκείνο το μακρινό διήμερο του 1966 έχουν μηδενική αξία ως πρακτικό αποτέλεσμα. Εχουν μεγάλη όμως σημασία ως ιστορικά τεκμήρια του πώς αντιμετώπιζαν ένα...
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η σαγήνη του αδιανόητου
Ο Μητροφάγος είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο, που, στο παρασκήνιο της κριτικής στην επιστήμη και την τέχνη, πραγματεύεται την κοινή μας ανάγκη για αποδοχή σ’ έναν κόσμο αλλόκοτο.
Η σαγήνη του αδιανόητου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Υμνος στη γυναίκα
Αν η στροφή στο οικογενειακό παρελθόν και τα παιδικά χρόνια θεωρείται σύμπτωμα της δυσφορίας για το παρόν και πολιτικής αμηχανίας των συγγραφέων, το μυθιστόρημα της Δούκα, αντιθέτως, κατορθώνει να μιλήσει...
Υμνος στη γυναίκα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
Ο Κοροβίνης βιογραφεί τις πόλεις του ως αυτοδίδακτος, δηλαδή ως αναγνώστης, αφού κάθε αναγνώστης είναι ένας αιώνια αυτοδίδακτος. Ετσι, το βιβλίο του μπορεί να αντιμετωπιστεί και ως δοκιμή οδοιπορίας.
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας