• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 1.2°C / 5.1°C
    2 BF
    67%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.3°C / 4.7°C
    1 BF
    36%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 8.4°C
    3 BF
    37%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.9°C / 2.9°C
    2 BF
    23%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.9°C / 3.0°C
    3 BF
    41%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C -0.3°C / 4.0°C
    1 BF
    32%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.6°C / 0.1°C
    4 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    4°C 3.5°C / 6.6°C
    2 BF
    20%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 8.6°C
    5 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 3.9°C
    4 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 6.1°C / 6.9°C
    6 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 3.6°C / 3.7°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    3 BF
    42%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 1.5°C / 2.9°C
    2 BF
    25%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.2°C / 3.3°C
    2 BF
    54%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 5.8°C / 7.8°C
    1 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 0.8°C / 5.3°C
    3 BF
    100%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 2.1°C / 3.2°C
    2 BF
    37%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.4°C / 4.4°C
    2 BF
    44%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    2 BF
    27%

Θανάσης Χατζόπουλος. Υπό κατασκευήν σημαίες. Πόλις, 2021, σελ. 96

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Υπό κατασκευήν εθνική ταυτότητα

  • A-
  • A+

Ξεκίνησε να δημοσιεύει ποιήματά του τη δεκαετία του 1980 και, συνεπώς, εντάσσεται από τους γραμματολόγους στη γενιά των ποιητών που ως επί το πλείστον εκφράζουν και επεξεργάζονται με την ποίησή τους την προσωπική του ο καθένας αγωνία μένοντας μακριά από συλλογικά οράματα· ο Θανάσης Χατζόπουλος, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στην ατομική του περιπέτεια, αλλά βάλθηκε εξ αρχής με την ποίησή του να διερευνήσει τόσο την ανθρώπινη κατάσταση εν γένει όσο και μιαν αίσθηση εντοπιότητας από την οποία μεγάλο μέρος των συγχρόνων του έμοιαζε να έχει συνειδητά απομακρυνθεί. Ιδού πώς το θέτει ο ίδιος, από εικοσαετίας ήδη, σε συνέντευξή του στον Π. Περιστέρη:

«Σημασία για μένα έχει πώς αντιμετώπισαν οι Ελληνες τον θάνατο, τον έρωτα, τη ζωή, τι σήμαινε για εκείνους η ελευθερία, πώς στάθηκαν απέναντι στο σώμα και την ψυχή. Από όλα αυτά τα δικά μου ερωτήματα, για τα οποία υπήρχαν ποικίλες απαντήσεις από όλη την πολύχρωμη διαδρομή του Ελληνισμού, κι από τον τρόπο μου να αναρωτιέμαι και να πλησιάζω τις απαντήσεις που είχαν κατά καιρούς δοθεί σ’ αυτόν εδώ τον τόπο, ίσως από όλα αυτά προκύπτει η πιο προσωπική μου εκδοχή για τη ζωή και τον κόσμο που καλώς ή κακώς δεν τη βλέπω σε διάσταση μ’ αυτόν εδώ τον τόπο και μ’ αυτήν εδώ τη γλώσσα».

Αναζητώντας απαντήσεις («Ο άνθρωπος είναι από κοινού το αίνιγμα και οι λύσεις», διαβάζουμε στις Υπό κατασκευήν σημαίες) μέσα σε αυτήν ακριβώς την πολύχρωμη διαδρομή του Ελληνισμού, ο Θανάσης Χατζόπουλος επιχειρεί να στοχαστεί πάνω στην έννοια της εθνικής ταυτότητας αναπλάθοντας ποιητικά μορφές και περιστατικά της βυζαντινής περιόδου και των χρόνων της οθωμανικής κυριαρχίας.

Αποτελεί συνήθη τακτική του ποιητή να χωρίζει τις συλλογές του σε θεματικές και μορφικές ενότητες, όπως και να καταγράφει την έμπνευσή του άλλοτε σε μακροσκελή και άλλοτε σε συντομότερα ποιήματα. Ετσι και οι Υπό κατασκευήν σημαίες χωρίζονται σε τρεις ενότητες, «Χάραμα στον Κεράτιο», «Κοινοί θνητοί» και «Απόδειπνο στη Νεμπόισα», εκ των οποίων η μεσαία περιλαμβάνει κυρίως πεζόμορφα ποιήματα και οι άλλες δύο ποιήματα που εκτείνονται σε μάκρος δύο έως σχεδόν εκατό στίχων.

Στην πρώτη ενότητα της συλλογής ο ποιητής μυθολογεί το τέλος του τελευταίου αυτοκράτορα του Βυζαντίου, που για μοναδικό του διάδοχο έχει, όπως λέει, τον εχθρό του, εναλλάσσοντας το τρίτο πρόσωπο της αφήγησης με το πρώτο όπου παίρνει τον λόγο ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Πρόκειται για ποίημα με ισχυρούς ελυτικούς απόηχους στο ύφος αλλά και στην ιδεολογία του, καθώς η μορφή του αυτοκράτορα εμφανίζεται τη νύχτα της Αλωσης να ξαγρυπνάει και μέσα σε όραμα ν’ ακούει λόγια ελληνικά απ’ τους προπάτορες, «ώσπου εκεί όπου για χρόνο ελάχιστο στον ύπνο δόθηκε / Ξύπνησε με πλήρη την αλήθεια του». Κι εκείνη πια την ύστατη στιγμή καταλαβαίνει το λευκό και την ανθοφορία του τάφου, καταλαβαίνει πως η γλώσσα είναι το θεμέλιο και ο οδηγός κι είναι στο όνομα της γλώσσας του που ο λαός θα αναζητήσει κάποτε την ελευθερία.

Η δεύτερη ενότητα του βιβλίου αφιερώνεται, με τη μορφή μικρών χρονικών, σ’ εκείνους που έχασαν μαρτυρικά τη ζωή τους στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, είτε πολεμώντας ως ήρωες είτε ως άμαχοι υφιστάμενοι την εκδικητική βία του κατακτητή. Εδώ η αφήγηση είναι γραμμική και το ύφος πιο απλό και λαϊκότροπο, όπως και οι νεκροί αφηγητές κάθε περιστατικού που, παραδόξως, μας υποδέχονται στη «ζωντανή μεριά της Ιστορίας».

Αλλος μαρτύρησε παλουκωμένος, άλλον τον έδεσαν νεκρό πάνω στο άλογό του και τον αμόλησαν στο κεντρικό σοκάκι προς εκφοβισμό των υπολοίπων, άλλοι θανατώθηκαν με δόλο κι άλλοι με το δίκοπο μαχαίρι ή το τουφέκι, άλλους τους στήσανε στον τοίχο και άλλοι δώσανε μόνοι τους φρικτό τέλος στη ζωή τους. Πίσω μένουν οι επιζήσαντες και όσοι μέχρι σήμερα νιώθουν ακόμα στην ψυχή τους το κάψιμο της Ιστορίας: «Ξέρουν πως σ’ όλη την υπόλοιπη ζωή τους / Θα βασανίζονται από ένα αδιόρατο κάψιμο // Που άλλοτε θα πνίγει την πνοή τους βαθιά στο στήθος / Και άλλοτε θα δίνει στην αλήθεια τους μιαν ώθηση ζωής // Προς την ελευθερία».

Στο τρίτο μέρος του βιβλίου, φυλακισμένος στον Πύργο Νεμπόισα, έξω απ’ το Βελιγράδι, όπου και θανατώθηκε, μιλάει τώρα ο Ρήγας Βελεστινλής. Κλεισμένος μες στην πέτρα αλλά και στη δολιότητα των ανθρώπων, με λόγο πυκνό, αφαιρετικό και λυρικό, μετράει τα έργα μιας ζωής δοσμένης σε σελίδες και χαρτιά που πάσχισε να τα μετουσιώσει σε πράξη, ενάντια στην τυραννία των ανθρώπων και στην εξουσία του θανάτου: «Μάζεψα λέξεις πεταμένες καταγής: / αγώνας, ελευθερία, έλληνας // Τις έβαλα σε τάξη· οργάνωσα τη σκέψη μου // Με τις λέξεις κουρέλια ήθελα κινήσω ξεσηκωμό // Με πρόλαβε το τέλος· / Η επανάσταση, λέξεις φωτιά και λέξεις στάχτη».

Με λέξεις, με τις λέξεις των ποιημάτων του, επιχειρεί και ο Θανάσης Χατζόπουλος να δημιουργήσει σύμβολα μιας ταυτότητας και μιας ελευθερίας που διαρκώς πρέπει να κατακτάται: αυτές είναι οι υπό κατασκευήν σημαίες του τίτλου που καλείται ο αναγνώστης να εννοήσει και να διαφυλάξει.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Συμβολή στην ιστορία της τέχνης
Το βιβλίο της Τιτίνας Κορνέζου πραγματεύεται τη ζωγραφική παραγωγή στη Γαλλία κατά την περίοδο των δύο αιώνων που προηγήθηκαν της Γαλλικής Επανάστασης.
Συμβολή στην ιστορία της τέχνης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηχώ της απόστασης
Ο θάνατος είναι η φιλοσοφία της ζωής, η αναθεώρηση όσων βιώθηκαν και η αναστόχευση όσων έρχονται. Στο πρόσφατο ολιγοσέλιδο βιβλίο (μικρή νουβέλα ή εξομολόγηση) του Θανάση Σταμούλη, ο αφηγητής μαθαίνει για τον...
Η ηχώ της απόστασης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι πήδοι του βατράχου
Η Ρούλα Γεωργακοπούλου βολτάρει άνετα σε αυτή την υβριδική ζώνη μεταξύ ύπνου και ξύπνου και μας στέλνει καλειδοσκοπικές ανταποκρίσεις από το συναπάντημα του ιψενικού Γιον Γκάμπριελ Μπόρκμαν με τα Λόγια της...
Οι πήδοι του βατράχου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οψεις ενός γυάλινου κόσμου
Η Βίνσεντ μεγαλώνει στοιχειωμένη από τον πνιγμό της μητέρας της. Εργάζεται ως μπαργούμαν στο ξενοδοχείο Κάιετ «ένα παλάτι από γυαλί και κέδρο», στη νήσο Βανκβούβερ της Βρετανικής Κολομβίας.
Οψεις ενός γυάλινου κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ματιά του ακροατή και το «μουσικό μυστικό»
Η ματιά του ακροατή που υιοθετεί ο Πλέσνερ πηγάζει από την «έκκεντρη τοποθετικότητα» του ανθρώπου, όπως ονομάζει το ίδιόν μας να είμαστε και να έχουμε συγχρόνως σώμα, να αντιλαμβανόμαστε χωρίς δεύτερη σκέψη...
Η ματιά του ακροατή και το «μουσικό μυστικό»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Iστορία της πολιτικής φιλοσοφίας της νεωτερικότητας
Ο Τζον Ρολς (1921-2002) σημάδεψε την πολιτική και ηθική φιλοσοφία, ενώ δίδαξε πλήθος φοιτητών, πολλοί από τους οποίους άφησαν το δικό τους στίγμα στη σκέψη.
Iστορία της πολιτικής φιλοσοφίας της νεωτερικότητας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας