• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.0°C / 19.4°C
    1 BF
    39%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 13.0°C / 18.9°C
    2 BF
    76%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.0°C / 17.2°C
    1 BF
    88%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.0°C / 12.0°C
    1 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    2 BF
    54%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.6°C / 16.1°C
    1 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    1 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.0°C / 17.2°C
    1 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    17°C 14.0°C / 19.4°C
    2 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    1 BF
    51%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.0°C / 19.4°C
    3 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    1 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    1 BF
    77%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 12.0°C / 16.1°C
    0 BF
    87%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.4°C / 17.2°C
    1 BF
    55%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.3°C
    3 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.0°C / 16.1°C
    1 BF
    58%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.6°C
    0 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.6°C / 16.1°C
    1 BF
    100%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    0 BF
    82%
«Η εποποιία της καθημερινότητας»

«Η εποποιία της καθημερινότητας». Μαρία Στασινοπούλου. Ασκήσεις αντοχής στον χρόνο. Μικρά Πεζά. Κίχλη, 2021, σελ. 154

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η εποποιία της καθημερινότητας»

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Τρίτο πεζογραφικό βιβλίο της φιλολόγου, κριτικού και συγγραφέως Μαρίας Στασινοπούλου (γεν. 1945) μετά το εξαιρετικό Κυρία, με θυμάστε; (Κίχλη, 2010), που βασιζόταν στις εμπειρίες της ως καθηγήτριας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, και την πρόσφατη συλλογή πεζών αφηγημάτων Χαμηλή βλάστηση (Κίχλη, 2018).

Πρόκειται και πάλι για μικρά πεζά κείμενα, ανεκδοτολογικής υφής, γαλήνιες, σχεδόν ακύμαντες αφηγήσεις, με κοφτό και πυκνό λόγο, που ακολουθούν την προφορικότητα της καθημερινής, πρόσωπο με πρόσωπο συνομιλίας, χωρίς πόζα ή εκζήτηση, εντάσεις, εξάρσεις ή μελοδραματισμούς. Συχνά αφήνονται να σβήσουν διακριτικά, «ανεπαισθήτως», χωρίς καταληκτήριες ανατροπές, σε λίγες γραμμές, άλλοτε αφήνοντας μια γλυκόπικρη επίγευση στον αναγνώστη και άλλοτε ζωγραφίζοντας ένα πλατύ χαμόγελο ικανοποίησης.

Εδώ ο τίτλος δεν αποτελεί ειδολογικό προσδιορισμό, αλλά μάλλον δείχνει προς την κατεύθυνση της λειτουργίας αυτών των κειμένων. Και πάλι, «θάμνοι», «πόες» και «μπονσάι», όπως χαρακτηρίζονταν στον υπότιτλο τα κείμενα της πρώτης συλλογής, «ασκήσεις», δηλαδή, με τη δύναμη της αφήγησης και τις άπειρες δυνατότητες της εύπλαστης μικρής φόρμας. Αυτή δεν είναι η λειτουργία της αφήγησης με την οποία είμαστε εθισμένοι; Φτιάχνουμε και ξαναφτιάχνουμε ιστορίες για να καταλάβουμε πρώτα τον εαυτό μας, έπειτα να οργανώσουμε τον κόσμο γύρω μας, τέλος για να τα βγάλουμε πέρα στο καθημερινό πρόγραμμα της ζωής μας, ξορκίζοντας το άγχος του χρόνου και τον ύστατο φόβο!

Τραγικές ή ευτράπελες ειδήσεις, επαγγελματικές εμπειρίες, προσωπικές αναμνήσεις και οικογενειακές ιστορίες, τυχαίες συναντήσεις με γνωστούς ή αγνώστους, αφηγήσεις ή διηγήσεις τρίτων (συγγενών, φίλων, συναδέλφων) που έφτασαν στ’ αυτιά της Στασινοπούλου με διάφορους τρόπους, παρέχουν τις αφορμές σε μια πλειάδα αφηγητές για λιτά, ακαριαία αφηγήματα, λίγων αράδων, μιας παραγράφου, μιας ή δυο το πολύ σελίδων.

Τα εβδομήντα τέσσερα «μικρά πεζά» και της νέας συλλογής εστιάζουν σε φαινομενικώς ασήμαντα στιγμιότυπα της πιο καθημερινής καθημερινότητας. Αλλοτε αρκούνται στον υπαινιγμό, δείχνοντας χωρίς να λένε, άλλοτε ζητούν την αρωγή της φαντασίας και συμπληρώνουν με διάθεση ανατρεπτική, χιούμορ και λεπτή ειρωνεία τα κενά της πραγματικότητας, άλλοτε, τέλος, αντλούν τη δύναμή τους από το λογοπαίγνιο ή τη διαφορά κυριολεκτικής η μεταφορικής σημασίας («Εξ επαχθούς αιτίας», «Ποιοτικός χρόνος»).

Προσεκτικά τοποθετημένα στη ροή της συλλογής, συσσωματώνονται σε ενότητες με κοινό θεματικό πυρήνα καθώς εναλλάσσουν τον συναισθηματικό τόνο: από το αδυσώπητο πέρασμα του χρόνου και τον φόβο του θανάτου («Επιλογή θανάτου»),τη δύναμη της μνήμης («Τα κλειδιά», «Στη μνήμη επιβιώνει η ζωή») και τα προσωπικά ή οικογενειακά τραύματα («Πληγές βαθιές, ανεπούλωτες», «Προδοσία») σε πλάγιες σκοπεύσεις τραγελαφικών όψεων του σύγχρονου απάνθρωπου άστεως(«Η πείνα», «Κάποιος μετακομίζει»), της πολυχρωματικής κοινωνίας μας («Πολυπολιτισμικές κοινωνίες», «Πολιτισμικό χάος») και του προσφυγικού («Οταν γίνει καλά η Συρία», «Ο αριστούχος»), και από τη δύναμη της γλώσσας ή τον μηχανισμό του λάθους και της αβλεψίας («Ακόμη και ο ήχος της λέξης αλλάζει το νόημα», «Η σειρά των λέξεων») στην ίδια τη συγγραφή («Είσαι ό,τι δηλώσεις») ή την ανάγνωση («Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που διαβάζουν»).

Κι ανάμεσά τους, σκόρπια εδώ και εκεί, λογοτεχνικά περίεργα του σιναφιού («Η υποτροφία αργούσε να έρθει», «Ο αφηρημένος κύριος καθηγητής», «Η μάχη των προνομίων») και συχνά-πυκνά, για απόλυτη αποφόρτιση, ερωτικά ανέκδοτα άλλοτε υπόγεια και υπαινικτικά («Μαζί και στη ζωή, μαζί και στο θάνατο»), άλλοτε αθυρόστομα και σκωπτικά («Ο θείος Αριστείδης», «Αβυσσος η ψυχή του ανθρώπου», «Μαλάκας με δικαστική απόφαση»).

Η οπτική που συνήθως κυριαρχεί είναι αυτή ενός ώριμου, ηλικιωμένου αφηγητή, που βλέπει αναδρομικά την ανθρώπινη κωμωδία αλλά την αντικρίζει με όλες του τις αισθήσεις ακόμα σε εγρήγορση και με κυρίαρχο το ένστικτο της ζωής! Εξού και η γραφή συνδυάζει την ωριμότητα με την ελαφράδα, τη στωικότητα της απαντοχής με την κατανόηση της ανθρώπινης αντιφατικότητας και, κυρίως, την πίστη στις ανθρώπινες σχέσεις και στην απόλυτη αυταξία της ίδιας της ζωής.

Οσοι γνωρίζουν έστω και λίγο τον κύκλο στον οποίο κινήθηκε η Μαρία Στασινοπούλου (και ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος), ίσως αναγνωρίσουν πρόσωπα και καταστάσεις πίσω από κάποιες ιστορίες του βιβλίου. Δεν έχει, φυσικά, ιδιαίτερη σημασία αυτή η ταύτιση. Ωστόσο, προσωπικώς, γέλασα πολύ με τον «αφηρημένο καθηγητή» που, αφού κατάφερε να πάρει δίπλωμα οδήγησης μετά από εκατό ώρες μαθήματα, ξέχασε το αυτοκίνητό του στο αεροδρόμιο και ανέφερε στην αστυνομία την κλοπή του. Είχα την «τύχη» να είμαι μέσα στους πρώτους τρεις φοιτητές που επιβιβάστηκαν με οτοστόπ σ’ αυτό το κόκκινο μεταχειρισμένο Zastava του νέου αλλά ατρόμητου οδηγού, την πρώτη μέρα μετά την απόκτηση του διπλώματος...

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Χάντκε δύο εποχών
«Στο κυριακάτικο φύλλο της η Λαϊκή Ημερησία της Καρινθίας δημοσίευσε στη στήλη ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ το εξής: "Νοικοκυρά 51 ετών από το Α. (κοινότητα Γκ.) αυτοκτόνησε τη νύχτα προς το Σάββατο παίρνοντας υπερβολική δόση...
Χάντκε δύο εποχών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ρωμιοσύνη, νεοελληνικός πολιτισμός, Ελληνισμός: Οι πολυδαίδαλες διαδρομές των ιδεών
Οι ιδέες που συνθέτουν το δίπολο Ελλάδα-Ευρώπη ή Ανατολή-Δύση στις αρχές του 20ού αιώνα είναι αυτές που απασχολούν την Εφη Γαζή στη νέα μελέτη της.
Ρωμιοσύνη, νεοελληνικός πολιτισμός, Ελληνισμός: Οι πολυδαίδαλες διαδρομές των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τέσσερις πασχαλινές ιστορίες
Αυτό είναι το δεύτερο συνεχόμενο Πάσχα όπου η πανδημία ρυθμίζει και πάλι την καθημερινότητά μας. Το δεύτερο Πάσχα που το πασχαλινό αίσθημα, ανθρωποκεντρικό/υπερβατικό, κοσμικό/κατανυκτικό θα το βιώσουμε εν...
Τέσσερις πασχαλινές ιστορίες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Από το συλλογικό στο ατομικό
Γραφές του εγκλεισμού στη μεταπολιτευτική πεζογραφία μας με πολιτικό, κοινωνικό ή υπαρξιακό πρόσημο. Από μετεμφυλιακές και δικτατορικές μνήμες έως την τρέχουσα δυστοπία της πανδημίας. Μια δεσπόζουσα γραμμή...
Από το συλλογικό στο ατομικό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικόνες του Μπέκετ
Υπήρξε αρκετά γνωστή η σχεδόν σωματική αποστροφή του Ζιλ Ντελέζ για το θέατρο και την αμεσότητα των δρωμένων του, απότοκο ίσως όχι μόνο της «αντικοινωνικής» ιδιοσυγκρασίας του φιλοσόφου, αλλά και μιας ριζικά...
Εικόνες του Μπέκετ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενα ευαγγέλιο και ένα κοτσύφι
Η φιλία του Νίκου Καζαντζάκη με τον Αγγελο Σικελιανό, όπως και ο έρωτας του Ανδρέα Εμπειρίκου με τη Μάτση Χατζηλαζάρου ή, ίσως, της Μαρίας Πολυδούρη με τον Κ.Γ. Καρυωτάκη, είναι ένα από εκείνα τα θρυλικά...
Ενα ευαγγέλιο και ένα κοτσύφι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας