• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 29.4°C
    1 BF
    57%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.3°C / 31.0°C
    2 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.0°C / 27.0°C
    1 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 21.1°C / 28.0°C
    1 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.0°C / 27.0°C
    1 BF
    61%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 26.7°C / 29.0°C
    2 BF
    26%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    2 BF
    26%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.9°C / 27.0°C
    1 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.0°C / 30.0°C
    2 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    3 BF
    58%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.0°C / 28.0°C
    3 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.2°C / 27.2°C
    1 BF
    50%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.0°C / 30.0°C
    4 BF
    42%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.0°C / 31.7°C
    2 BF
    51%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 27.8°C / 29.4°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.7°C / 30.0°C
    4 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.9°C / 30.0°C
    2 BF
    47%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.6°C / 27.0°C
    2 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 26.7°C / 26.7°C
    0 BF
    78%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    2 BF
    26%
Ανατέμνοντας τη γυναικεία σεξουαλικότητα

Jacqueline Woodson. Κάτι αστραφτερό. Μετάφραση: Αννα Μαραγκάκη. Πόλις, 2021. Σελ. 208

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ανατέμνοντας τη γυναικεία σεξουαλικότητα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Το στίγμα που επιφέρει η εγκυμοσύνη στην εφηβεία και η αποξένωση του παιδιού από τη μητέρα βρίσκονται στον πυρήνα του δεύτερου μυθιστορήματος για ενηλίκους της Αμερικανίδας Jacqueline Woodson με τίτλο Κάτι αστραφτερό (Red at the Bone) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, σε μετάφραση Αννας Μαραγκάκη.

Η δεκαεξάχρονη Αφροαμερικανή Αϊρις μεγαλώνει στο Μπρούκλιν και το πλάνο της ζωής της για τα επόμενα χρόνια περιλαμβάνει πανεπιστημιακές σπουδές. Ο εφηβικός της όμως έρωτας με τον Ομπρεϊ φέρνει μια απρογραμμάτιστη εγκυμοσύνη, την οποία η Αϊρις αποδέχεται με ψυχραιμία. H έφηβη υπερασπίζεται σθεναρά την επιλογή της να κρατήσει το μωρό απέναντι στον σχολικό και κοινωνικό της περίγυρο που επιχειρεί να την εξοστρακίσει δαιμονοποιώντας την αμαρτωλή -με βάση το καθολικό δόγμα- προγαμιαία σεξουαλική δραστηριότητά της.

Η αποφασιστικότητα της Αϊρις κάμπτει την αρχική αντίδραση των γονιών της που επιλέγουν να στηρίξουν την επιλογή της έφηβης να συνδυάσει μητρότητα και σχολείο και δημιουργούν ένα περιβάλλον θαλπωρής για να υποδεχτούν το μωρό. Στο πλευρό της έφηβης μητέρας στέκονται επίσης από την πρώτη στιγμή ο Ομπρεϊ και η μητέρα του, η οποία στο εξαιρετικά σύντομο διάστημα που συνυπάρχει με την εγκυμονούσα Αϊρις την πείθει να παραμείνει στο σχολείο και να αδράξει την ευκαιρία για ανώτερες σπουδές, επιτρέποντάς της ουσιαστικά να διεκδικήσει στο μέλλον την προσωπική ανεξαρτησία της από τις εφ’ όρου ζωής υποχρεώσεις της μητρότητας.

Το μυθιστόρημα ανοίγει με το πάρτι «ενηλικίωσης» της Μέλοντι, της κόρης της Αϊρις. Στα δεκαέξι χρόνια που μεσολάβησαν από τη γέννηση της Μέλοντι, η Αϊρις έφυγε για να σπουδάσει σε μια άλλη πολιτεία αφήνοντας την κόρη της στη φροντίδα του Ομπρεϊ και των γονιών της. Η νεαρή μητέρα ρίχνεται με όρεξη στα διαβάσματά της, ρουφά μέχρι το μεδούλι τη φοιτητική ζωή, ανακαλύπτει την ομοφυλόφιλη σεξουαλικότητά της και μοιραία βαθαίνει το χάσμα μεταξύ αυτής και του πλήρως αφοσιωμένου στον πατρικό του ρόλο, Ομπρεϊ.

Η συγγραφέας εξετάζει την εξέλιξη της σχέσης δύο ανθρώπων που ενώθηκαν πρώιμα με τα ακατάλυτα δεσμά της γονεϊκότητας, αλλά στην πορεία ο ένας εξελίσσεται προς νέες κατευθύνσεις, ενώ ο άλλος ικανοποιείται παραμένοντας στάσιμος στο ασφαλές πλαίσιο της οικογενειακής εστίας. Το μυθιστόρημα ξεχωρίζει από πλήθος παρεμφερών διηγήσεων που παρουσιάζουν κατά κανόνα τον άντρα να αποχωρεί από τέτοιες καταστάσεις και τη γυναίκα να παραμένει στη ζωή του παιδιού αναλαμβάνοντας και τον ρόλο του πατέρα. Συντίθεται έτσι μια αφήγηση μητρότητας που ανατρέπει το πατριαρχικό παράδειγμα καθώς το θηλυκό μέλος της σχέσης βάζει τον εαυτό του και τις προσωπικές του επιδιώξεις πάνω από τις ανάγκες του αρσενικού και του μωρού.

Η αφήγηση στο Κάτι αστραφτερό είναι πολυπρόσωπη: ο προβολέας φωτίζει εναλλάξ τους χαρακτήρες της δεκαεξάχρονης Μέλοντι, της μητέρας, του πατέρα, της γιαγιάς και του παππού της από την πλευρά της μητέρας. Ο κάθε χαρακτήρας παρουσιάζει τα γεγονότα φωτίζοντας διαφορετικές λεπτομέρειες κι εστιάζοντας στο αποτύπωμα που άφησαν στη δική του ψυχή. Η πολυπρισματικότητα αυτή φανερώνει τις εμμονές και συνάμα τις ελλείψεις της ανθρώπινης μνήμης. Η Woodson καταδεικνύει ότι δεν υπάρχει μία μόνο εκδοχή της ιστορίας καθώς οι διαφορετικές αφηγηματικές φωνές έχουν βιώσει το παρελθόν με διαφορετικό τρόπο. Αυτό που η Αϊρις διεκδίκησε ως προσωπικό δικαίωμα επιλογής, ο Ομπρεϊ το εισέπραξε ως ματαίωση των ονείρων του για σταθερότητα και η Μέλοντι ως μητρική αποστέρηση.

Σ’ ένα παράλληλο με το προσωπικό επίπεδο, η συγγραφέας αναδεικνύει θεμελιώδη ζητήματα της μαύρης ταυτότητας. Στον πυρήνα της οικογενειακής μνήμης βρίσκεται ένα από τα χειρότερα επεισόδια ρατσιστικής βίας εναντίον Αφροαμερικανών από λευκούς, η σφαγή της Τάλσα της Οκλαχόμα (1921), όπου η γιαγιά και η προγιαγιά της Αϊρις λίγο έλειψε να γίνουν και οι ίδιες στάχτη. Η προγονική μνήμη της φυγής και της επιβίωσης εγγράφεται ανεξίτηλα στις ψυχές της Αϊρις και της μητέρας της, που μαθαίνει ουσιαστικά στην έφηβη τη σημασία τού να σηκώνεσαι στα πόδια σου μετά από αναποδιές και να υπερασπίζεσαι τον εαυτό σου και τα θέλω σου.

Η Woodson επέλεξε τον δοκιμασμένο δρόμο του μυθιστορήματος ενηλικίωσης για να σκιαγραφήσει ένα διαυγές πορτρέτο της μαύρης γυναικείας σεξουαλικότητας. Η έφηβη Αϊρις προσπαθεί να πιστέψει ότι το αίσθημα της επαφής με τον Ομπρεϊ είναι στ’ αλήθεια έρωτας, μια βεβαιότητα που θα καταρρεύσει όταν βιώσει την πρώτη της λεσβιακή εμπειρία και συγκλονιστεί σύγκορμη από το ωμό και πρωτόγνωρο συναίσθημα.

Μέσω της αντισυμβατικής Αϊρις, η συγγραφέας επαναδιαπραγματεύεται τις νόρμες που περιβάλλουν τη σεξουαλική έκφραση των κοριτσιών και των νεαρών γυναικών. Το σώμα, ο ερωτισμός και ο εαυτός της γυναίκας ανήκουν σ’ αυτήν και μόνο - ούτε οι γονείς της, ούτε οι ερωτικοί της σύντροφοι έχουν το δικαίωμα να το διαφεντεύουν ούτε και οι διαρκείς απαιτήσεις της μητρότητας μπορούν να θαμπώσουν αυτά τα «αστραφτερά» της κομμάτια.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Μπαρνταμού στον Εθνικό Κήπο
Η θερινή διηγηματογραφική παράδοση του Ανοιχτού Βιβλίου συνεχίζει απρόσκοπτα, για ένατη συνεχή χρονιά, με ιστορίες που γράφουν αποκλειστικά για τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» συγγραφείς μιας ανοιχτής...
Ο Μπαρνταμού στον Εθνικό Κήπο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποίηση και πατρότητα
Ο Αλεχάντρο Σάμπρα με τον «Χιλιανό Ποιητή», που κυκλοφορεί από τις «Εκδόσεις Ικαρος», αφήνει τη μικρή αφηγηματική φόρμα με την οποία τον γνωρίσαμε στη χώρα μας και εισέρχεται στον κόσμο του μυθιστορήματος με...
Ποίηση και πατρότητα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το σιωπηλό πέταγμα της κουκουβάγιας…
Το οπισθόφυλλο αυτού του μαγικού βιβλίου μας προειδοποιεί ότι πρόκειται για ένα «υβριδικό χρονικό» που «ξετυλίγει ένα χάρτη» παράγοντας μια «αστική πατριδογνωσία» μέσω «συνειρμικής γραφής»
Το σιωπηλό πέταγμα της κουκουβάγιας…
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το πανηγύρι των καθημερινών θαυμάτων
Η Βισουάβα Σιμπόρσκα δεν είναι άγνωστη στην Ελλάδα, καθώς, μετά από τη βράβευσή της με το βραβείο Νόμπελ το 1996, έχουν κυκλοφορήσει δύο ανθολογίες του έργου της σε μετάφραση Βασίλη Καραβίτη από τις εκδόσεις...
Το πανηγύρι των καθημερινών θαυμάτων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ασκήσεις παρατήρησης στη θολή ζώνη εξουσίας και επιτήρησης
Στην καρδιά του Μπουένος Αϊρες βρίσκεται το Εθνικό Κολέγιο. Παλαιότερα, είχε την ονομασία Κολέγιο των Ηθικών Επιστημών και, ακόμα παλαιότερα, Βασιλικό Κολέγιο του Σαν Κάρλος. Κάποτε ήταν μόνο αρρένων, τώρα...
Ασκήσεις παρατήρησης στη θολή ζώνη εξουσίας και επιτήρησης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εγκάρσιος χρόνος
Ενα σπίτι στο Βρανδεμβούργο, έξω από το Βερολίνο, στην όχθη της λίμνης Scharmützel, που είναι γνωστή και ως «Θάλασσα της Μαρκ», είναι το σκηνικό του μυθιστορήματος Δοκιμασία της Τζέννυ Ερπενμπεκ.
Εγκάρσιος χρόνος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας