• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.0°C / 21.7°C
    2 BF
    61%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.2°C / 25.0°C
    4 BF
    41%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 18.9°C / 25.0°C
    3 BF
    53%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 17.2°C / 23.0°C
    3 BF
    33%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    3 BF
    49%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 23.3°C
    3 BF
    36%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    3 BF
    30%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.0°C / 25.0°C
    3 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 25.0°C / 25.0°C
    3 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    2 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.0°C / 21.0°C
    4 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 23.0°C
    4 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.3°C / 25.0°C
    5 BF
    69%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.0°C / 25.0°C
    3 BF
    31%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 17.8°C / 23.3°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.3°C / 25.0°C
    5 BF
    65%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 22.0°C
    3 BF
    43%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    4 BF
    56%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 23.3°C
    3 BF
    47%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    3 BF
    30%
Κορυφαίος αναστηλωτής της ιστορικής Αθήνας

Αγγελική Κόκκου. Ιωάννης Τραυλός. Η ζωή και το έργο του. Καπόν, 2020, σελ. 184

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κορυφαίος αναστηλωτής της ιστορικής Αθήνας

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ο αρχιτέκτονας Ιωάννης Τραυλός (1908-1985) είναι περισσότερο γνωστός στο κοινό από την αναστήλωση της Στοάς του Αττάλου στην Αρχαία Αγορά, που στεγάζει το μουσείο των εκεί ευρημάτων, και από μερικές εκπληκτικές μακέτες αναπαράστασης της Αρχαίας Αγοράς που εκτίθενται στο ίδιο κτίριο, της Ακρόπολης στο αντίστοιχο μουσείο και της σύγχρονης Αθήνας του 1842 στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών. Για τους περισσότερο μυημένους είναι ένας συγγραφέας που έγραψε ορισμένα βιβλία-ορόσημα για την πολεοδομική εξέλιξη της Αθήνας (διατριβή 1955, έκδοση 1960) και την τοπογραφία της (Bildlexikon zur Topographie des Antiken Attika, 1988).

Τώρα, τριάντα πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του, η τόσο δραστήρια ζωή και το έργο του φωτίζονται άπλετα με μια υποδειγματική για τη συστηματικότητα και εικονογραφική υποστήριξή της έκδοση, γραμμένη από την αρχαιολόγο Α. Κόκκου, σπουδαία ερευνήτρια και συνεργάτιδά του για 20 χρόνια, στην οποία ο ίδιος είχε εμπιστευτεί το προσωπικό του αρχείο εγγράφων και εργασιών. Εκτός από τα αρχεία που διαθέτει η Κόκκου, αντλεί υλικό και πληροφορίες από αρχεία κατατεθειμένα στην Αρχαιολογική Εταιρεία και όσα φυλάσσονται στην Αμερικανική Σχολή, έτσι ώστε να μπορέσει να καλύψει τη μακροχρόνια, τόσο πλούσια δράση ενός Τραυλού, που αποδεικνύεται ακάματος ανασκαφέας, αναστηλωτής, σχεδιαστής, σύμβουλος και συγγραφέας. Ο Τραυλός κατόρθωσε να κάνει πολλά, αρχίζοντας ήδη από σπουδαστής στο Πολυτεχνείο (ανασκαφές στην Ελευσίνα, 1929, και στην Πνύκα, 1931), και αναγνωρίστηκε ανάλογα επισήμως με τιμητικούς τίτλους και διπλώματα.

Ισως ο πιο χαρακτηριστικός τίτλος που κέρδισε πάντως αυτός ο τόσο «ταπεινόφρων» που «παραστεκόταν αθόρυβα» στους ανασκαφείς Τραυλός -όπως σημειώνει η Κόκκου- ήταν εκείνος του αρχιτέκτονα-αρχαιολόγου, αν και ποτέ δεν σπούδασε Αρχαιολογία. Ηταν όμως ένας κατεξοχήν «αρχαιολόγος», ανακατεμένος παντού, υπεύθυνος ανασκαφών ή συμμετέχοντας σε ανασκαφές άλλων. Ακόμα και σε αυτό το τελευταίο η αφοσίωσή του ήταν παροιμιώδης: πρόσφερε παντού τη βοήθειά του, συχνά και με δική του πρωτοβουλία. Ειδικά στις άφθονες σωστικές ανασκαφές που γίνονταν στην Αθήνα, για παράδειγμα, ο Τραυλός συνήθιζε να περνάει κάθε πρωί για να δει πώς προχωρούσαν και να βοηθήσει όπου χρειαζόταν.

Σχεδίαζε με πάθος, με μοναδική αφοσίωση στη λεπτομέρεια κα στην ακρίβεια της απόδοσης των τεκμηρίων. Ηταν μόλις 26 ετών όταν ο αρχαιολόγος της Ολύνθου, D.M. Robinson, του έγραφε εκθειάζοντας τα σχέδιά του: «… είναι τα ωραιότερα τα οποία έχω ειδή εις την αρχαιολογίαν». Η Κόκκου τον θυμάται συχνά να λέει ότι η ανασκαφή «μιλάει» μόνο με το σχέδιο, εκδηλώνοντας έτσι την έμφυτή του «καλλιτεχνική ευαισθησία και το πρακτικό ταυτόχρονα πνεύμα του», καταλήγοντας έτσι σε μοναδικά σχέδια «που διακρίνονται για την ελευθερία, τη λεπτότητα και την καθαρότητα της γραμμής, για τη "ζωγραφική" τους ποιότητα και τον τρόπο απόδοσης του θέματος».

Το σχέδιο όμως συνοδευόταν από το μυαλό: ο Τραυλός, διαθέτοντας διαίσθηση και φαντασία, αυτά τα τόσο απαραίτητα όπλα ενός αρχαιολόγου, ήταν ικανός να αντιληφθεί και ερμηνεύσει τα κατάλοιπα του παρελθόντος, ώστε να οδηγηθεί σε μια πειστική ανασύσταση του παρελθόντος. Για παράδειγμα η τόσο εντυπωσιακή ερμηνεία του της αινιγματικής «Ιεράς Οικίας» στο Τελεστήριο της Ελευσίνας (1950), που κέρδισε τον γενικό θαυμασμό.

Κι όμως αυτός ο τόσο σπάνιος και ικανός επιστήμονας, του οποίου τις ικανότητες είχε αμέσως εκτιμήσει ο μεγάλος δάσκαλός του Αναστάσιος Ορλάνδος, δεν μπόρεσε να κερδίσει καμιά από τις θέσεις που διεκδίκησε: στη Σχολή Καλών Τεχνών (1955), στο Πολυτεχνείο (1961) και στην Ακαδημία (1974). Του έμεινε πάντως μια πολύ συγκινητική χειρονομία από την Αμερικανική Σχολή Ανασκαφών στην Αρχαία Αγορά -μακροχρόνιο εργοδότη του σε ανασκαφές σε όλη την Ελλάδα-, που το 2006 έστησε ένα παγκάκι κάτω από τον ναό του Ηφαίστου (το Θησείο) όπου τοποθέτησε επιγραφή με το όνομά του. Μια δίκαιη αναγνώριση καθώς ο Τραυλός ταυτίστηκε απόλυτα με αυτό τον χώρο, όπου εργάστηκε ακαταπόνητα για τόσα χρόνια, χαρίζοντας την εξιδανικευμένη μορφή στα σπαράγματα της ιστορίας του.

Αλλά υπήρχαν κι άλλες πλευρές στον Τραυλό, όπως η δίψα της περιπέτειας. Από τη μια μεριά οι πεζοπορίες στα νιάτα του και η απόκτηση της «αγαπημένης του» μοτοσικλέτας το 1933, με την οποία όργωνε τη χώρα. Από την άλλη τα τολμηρά πετάγματα της φαντασίας στην αναγνώριση και αποκατάσταση χαμένων μορφών μέσα από ελάχιστα ίχνη, όπως της οικίας του Γάλλου προξένου Φοβέλ που καταστράφηκε το 1826. Αλλά επίσης και στην τόσο πρωτότυπη χρήση νεοκλασικών σπαραγμάτων για το ταφικό μνημείο του Γ. Φ. Ανδρεάδη (Χίος 1967) που θα μπορούσε να συγκριθεί με κάποιο τρόπο ακόμα και με τη φημισμένη Γοργοεπίκοο στη Μητρόπολη Αθηνών.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ασκήσεις παρατήρησης στη θολή ζώνη εξουσίας και επιτήρησης
Στην καρδιά του Μπουένος Αϊρες βρίσκεται το Εθνικό Κολέγιο. Παλαιότερα, είχε την ονομασία Κολέγιο των Ηθικών Επιστημών και, ακόμα παλαιότερα, Βασιλικό Κολέγιο του Σαν Κάρλος. Κάποτε ήταν μόνο αρρένων, τώρα...
Ασκήσεις παρατήρησης στη θολή ζώνη εξουσίας και επιτήρησης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εγκάρσιος χρόνος
Ενα σπίτι στο Βρανδεμβούργο, έξω από το Βερολίνο, στην όχθη της λίμνης Scharmützel, που είναι γνωστή και ως «Θάλασσα της Μαρκ», είναι το σκηνικό του μυθιστορήματος Δοκιμασία της Τζέννυ Ερπενμπεκ.
Εγκάρσιος χρόνος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Γυμνή μυθοπλαστική αυτοβιογραφία
Η ειλικρίνεια οφείλει να προηγηθεί από οτιδήποτε άλλο σ' αυτό το κείμενο· στη θέα της Ανησυχίας, ο ορίζοντας προσδοκιών χαράχτηκε μεμιάς: ένα -ακόμα- ντοκουμέντο για τον σπουδαίο σκηνοθέτη Ινγκμαρ Μπέργκμαν,...
Γυμνή μυθοπλαστική αυτοβιογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διακριτές ποιητικές φωνές
Πρόσφατο ενδιαφέρον δείγμα αποτελεί το βιβλίο της Μαρίας Μπλάνα Στη ρωγμή του τσιμέντου, η πόλη με τον τρόπο του χάικου. Η Τώνια Τζιρίτα Ζαχαράτου, στην τρίτη μόλις δεκαετία της ζωής της, κάνει την παρθενική...
Διακριτές ποιητικές φωνές
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο χριστιανός Κυριάκος Χαραλαμπίδης
Ο Μαργαρίτης, με άλλα λόγια, στις 556 σελίδες του επιβλητικού σε όγκο βιβλίου του ποιεί ένα πλατύ χαμόγελο και το απευθύνει από καρδιάς στον ποιητή Χαραλαμπίδη, την πηγή του έρωτα (εξ ου και ο τίτλος του...
Ο χριστιανός Κυριάκος Χαραλαμπίδης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το δώρο της σκληρής ευτυχίας
Ο Γιώργος Μητάς έκανε την εμφάνισή του στα γράμματα πριν από δέκα χρόνια με τις Ιστορίες του Χαλ (Κίχλη, 2011), μια σύνθεση από τρία εκτενή διηγήματα που απέσπασαν θερμές κριτικές και του προσκόμισαν το...
Το δώρο της σκληρής ευτυχίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας