• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 20.9°C / 23.5°C
    1 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.9°C / 21.3°C
    5 BF
    42%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 19.3°C / 21.6°C
    0 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.9°C / 18.8°C
    1 BF
    54%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    1 BF
    88%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.2°C / 19.0°C
    2 BF
    56%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 15.4°C
    4 BF
    44%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    1 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 22.7°C
    2 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.1°C / 22.9°C
    3 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 22.8°C
    4 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.6°C / 20.7°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    4 BF
    78%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.7°C / 21.9°C
    5 BF
    37%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.5°C / 22.8°C
    2 BF
    59%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.8°C / 24.3°C
    4 BF
    44%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.3°C / 23.8°C
    3 BF
    46%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 17.3°C / 19.9°C
    2 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 23.9°C
    2 BF
    44%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    2 BF
    65%

Αγγελική Κόκκου. Ιωάννης Τραυλός. Η ζωή και το έργο του. Καπόν, 2020, σελ. 184

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κορυφαίος αναστηλωτής της ιστορικής Αθήνας

  • A-
  • A+

Ο αρχιτέκτονας Ιωάννης Τραυλός (1908-1985) είναι περισσότερο γνωστός στο κοινό από την αναστήλωση της Στοάς του Αττάλου στην Αρχαία Αγορά, που στεγάζει το μουσείο των εκεί ευρημάτων, και από μερικές εκπληκτικές μακέτες αναπαράστασης της Αρχαίας Αγοράς που εκτίθενται στο ίδιο κτίριο, της Ακρόπολης στο αντίστοιχο μουσείο και της σύγχρονης Αθήνας του 1842 στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών. Για τους περισσότερο μυημένους είναι ένας συγγραφέας που έγραψε ορισμένα βιβλία-ορόσημα για την πολεοδομική εξέλιξη της Αθήνας (διατριβή 1955, έκδοση 1960) και την τοπογραφία της (Bildlexikon zur Topographie des Antiken Attika, 1988).

Τώρα, τριάντα πέντε χρόνια μετά τον θάνατό του, η τόσο δραστήρια ζωή και το έργο του φωτίζονται άπλετα με μια υποδειγματική για τη συστηματικότητα και εικονογραφική υποστήριξή της έκδοση, γραμμένη από την αρχαιολόγο Α. Κόκκου, σπουδαία ερευνήτρια και συνεργάτιδά του για 20 χρόνια, στην οποία ο ίδιος είχε εμπιστευτεί το προσωπικό του αρχείο εγγράφων και εργασιών. Εκτός από τα αρχεία που διαθέτει η Κόκκου, αντλεί υλικό και πληροφορίες από αρχεία κατατεθειμένα στην Αρχαιολογική Εταιρεία και όσα φυλάσσονται στην Αμερικανική Σχολή, έτσι ώστε να μπορέσει να καλύψει τη μακροχρόνια, τόσο πλούσια δράση ενός Τραυλού, που αποδεικνύεται ακάματος ανασκαφέας, αναστηλωτής, σχεδιαστής, σύμβουλος και συγγραφέας. Ο Τραυλός κατόρθωσε να κάνει πολλά, αρχίζοντας ήδη από σπουδαστής στο Πολυτεχνείο (ανασκαφές στην Ελευσίνα, 1929, και στην Πνύκα, 1931), και αναγνωρίστηκε ανάλογα επισήμως με τιμητικούς τίτλους και διπλώματα.

Ισως ο πιο χαρακτηριστικός τίτλος που κέρδισε πάντως αυτός ο τόσο «ταπεινόφρων» που «παραστεκόταν αθόρυβα» στους ανασκαφείς Τραυλός -όπως σημειώνει η Κόκκου- ήταν εκείνος του αρχιτέκτονα-αρχαιολόγου, αν και ποτέ δεν σπούδασε Αρχαιολογία. Ηταν όμως ένας κατεξοχήν «αρχαιολόγος», ανακατεμένος παντού, υπεύθυνος ανασκαφών ή συμμετέχοντας σε ανασκαφές άλλων. Ακόμα και σε αυτό το τελευταίο η αφοσίωσή του ήταν παροιμιώδης: πρόσφερε παντού τη βοήθειά του, συχνά και με δική του πρωτοβουλία. Ειδικά στις άφθονες σωστικές ανασκαφές που γίνονταν στην Αθήνα, για παράδειγμα, ο Τραυλός συνήθιζε να περνάει κάθε πρωί για να δει πώς προχωρούσαν και να βοηθήσει όπου χρειαζόταν.

Σχεδίαζε με πάθος, με μοναδική αφοσίωση στη λεπτομέρεια κα στην ακρίβεια της απόδοσης των τεκμηρίων. Ηταν μόλις 26 ετών όταν ο αρχαιολόγος της Ολύνθου, D.M. Robinson, του έγραφε εκθειάζοντας τα σχέδιά του: «… είναι τα ωραιότερα τα οποία έχω ειδή εις την αρχαιολογίαν». Η Κόκκου τον θυμάται συχνά να λέει ότι η ανασκαφή «μιλάει» μόνο με το σχέδιο, εκδηλώνοντας έτσι την έμφυτή του «καλλιτεχνική ευαισθησία και το πρακτικό ταυτόχρονα πνεύμα του», καταλήγοντας έτσι σε μοναδικά σχέδια «που διακρίνονται για την ελευθερία, τη λεπτότητα και την καθαρότητα της γραμμής, για τη "ζωγραφική" τους ποιότητα και τον τρόπο απόδοσης του θέματος».

Το σχέδιο όμως συνοδευόταν από το μυαλό: ο Τραυλός, διαθέτοντας διαίσθηση και φαντασία, αυτά τα τόσο απαραίτητα όπλα ενός αρχαιολόγου, ήταν ικανός να αντιληφθεί και ερμηνεύσει τα κατάλοιπα του παρελθόντος, ώστε να οδηγηθεί σε μια πειστική ανασύσταση του παρελθόντος. Για παράδειγμα η τόσο εντυπωσιακή ερμηνεία του της αινιγματικής «Ιεράς Οικίας» στο Τελεστήριο της Ελευσίνας (1950), που κέρδισε τον γενικό θαυμασμό.

Κι όμως αυτός ο τόσο σπάνιος και ικανός επιστήμονας, του οποίου τις ικανότητες είχε αμέσως εκτιμήσει ο μεγάλος δάσκαλός του Αναστάσιος Ορλάνδος, δεν μπόρεσε να κερδίσει καμιά από τις θέσεις που διεκδίκησε: στη Σχολή Καλών Τεχνών (1955), στο Πολυτεχνείο (1961) και στην Ακαδημία (1974). Του έμεινε πάντως μια πολύ συγκινητική χειρονομία από την Αμερικανική Σχολή Ανασκαφών στην Αρχαία Αγορά -μακροχρόνιο εργοδότη του σε ανασκαφές σε όλη την Ελλάδα-, που το 2006 έστησε ένα παγκάκι κάτω από τον ναό του Ηφαίστου (το Θησείο) όπου τοποθέτησε επιγραφή με το όνομά του. Μια δίκαιη αναγνώριση καθώς ο Τραυλός ταυτίστηκε απόλυτα με αυτό τον χώρο, όπου εργάστηκε ακαταπόνητα για τόσα χρόνια, χαρίζοντας την εξιδανικευμένη μορφή στα σπαράγματα της ιστορίας του.

Αλλά υπήρχαν κι άλλες πλευρές στον Τραυλό, όπως η δίψα της περιπέτειας. Από τη μια μεριά οι πεζοπορίες στα νιάτα του και η απόκτηση της «αγαπημένης του» μοτοσικλέτας το 1933, με την οποία όργωνε τη χώρα. Από την άλλη τα τολμηρά πετάγματα της φαντασίας στην αναγνώριση και αποκατάσταση χαμένων μορφών μέσα από ελάχιστα ίχνη, όπως της οικίας του Γάλλου προξένου Φοβέλ που καταστράφηκε το 1826. Αλλά επίσης και στην τόσο πρωτότυπη χρήση νεοκλασικών σπαραγμάτων για το ταφικό μνημείο του Γ. Φ. Ανδρεάδη (Χίος 1967) που θα μπορούσε να συγκριθεί με κάποιο τρόπο ακόμα και με τη φημισμένη Γοργοεπίκοο στη Μητρόπολη Αθηνών.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
Μπροστά σε αυτή τη νεότερη εξέλιξη, τα όσα ειπώθηκαν εκείνο το μακρινό διήμερο του 1966 έχουν μηδενική αξία ως πρακτικό αποτέλεσμα. Εχουν μεγάλη όμως σημασία ως ιστορικά τεκμήρια του πώς αντιμετώπιζαν ένα...
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η σαγήνη του αδιανόητου
Ο Μητροφάγος είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο, που, στο παρασκήνιο της κριτικής στην επιστήμη και την τέχνη, πραγματεύεται την κοινή μας ανάγκη για αποδοχή σ’ έναν κόσμο αλλόκοτο.
Η σαγήνη του αδιανόητου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Υμνος στη γυναίκα
Αν η στροφή στο οικογενειακό παρελθόν και τα παιδικά χρόνια θεωρείται σύμπτωμα της δυσφορίας για το παρόν και πολιτικής αμηχανίας των συγγραφέων, το μυθιστόρημα της Δούκα, αντιθέτως, κατορθώνει να μιλήσει...
Υμνος στη γυναίκα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
Ο Κοροβίνης βιογραφεί τις πόλεις του ως αυτοδίδακτος, δηλαδή ως αναγνώστης, αφού κάθε αναγνώστης είναι ένας αιώνια αυτοδίδακτος. Ετσι, το βιβλίο του μπορεί να αντιμετωπιστεί και ως δοκιμή οδοιπορίας.
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας