Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Ενα ευαίσθητο αγόρι σ’ έναν σκληρό κόσμο»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Ενα ευαίσθητο αγόρι σ’ έναν σκληρό κόσμο»

  • A-
  • A+
Bραβείο Booker 2020 στο Shuggie Bain.

H καθιερωμένη απονομή του περίβλεπτου Βραβείου Booker στο καλύτερο μυθιστόρημα της αγγλόφωνης λογοτεχνίας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του ετήσιου εκδοτικού ημερολογίου. Ο φετινός νικητής είναι ο επαγγελματίας σχεδιαστής μόδας Douglas Stuart, ο οποίος με το μυθιστόρημα Shuggie Bain πραγματοποίησε τη δυναμική είσοδό του στον χώρο της πεζογραφίας, ξεχωρίζοντας ανάμεσα στις εξαιρετικές υποψηφιότητες μιας ομολογουμένως «ανανεωτικής» και ποικιλόμορφης βραχείας λίστας.

Το βραβευμένο μυθιστόρημα εξιστορεί τη δύσκολη παιδική ηλικία του ομώνυμου ήρωα, ο οποίος μεγαλώνει φτωχικά στην αποβιομηχανοποιημένη Γλασκώβη της δεκαετίας του 1980. Ο Σάγκι δεν έχει παρέες, καθώς η «θηλυπρεπής» συμπεριφορά του τον κάνει στόχο φραστικών και σωματικών επιθέσεων στο σχολείο και στη γειτονιά. Ούτε στο σπίτι του δεν μπορεί να αναζητήσει καταφύγιο· ο γυναικοθήρας πατέρας του εγκαταλείπει την οικογένεια και η μητέρα του Αγκνες βρίσκει διέξοδο στο ποτό. Οταν η Κάθριν και ο Λικ, τα δύο ετεροθαλή αδέλφια του, αποστασιοποιούνται οριστικά από τη μητέρα τους (κατ’ επιλογήν και αναγκαστικά αντίστοιχα), ο Σάγκι επιφορτίζεται με τον ρόλο του προστάτη της. Η Αγκνες –θύμα της τοξικής αρρενωπότητας του πατέρα του Σάγκι και των περιστασιακών εραστών της– χάνεται ανεπιστρεπτί στον λαβύρινθο της εξάρτησής της και οι μεμονωμένες στιγμές νηφαλιότητάς της αντί να χαρίζουν ελπίδα στον Σάγκι, τον προετοιμάζουν για τα χειρότερα.

Ο συγγραφέας συνθέτει με τρυφερότητα και κατανόηση τα πορτρέτα του Σάγκι και κυρίως της Αγκνες, την οποία παρουσιάζει ως μια ξεπεσμένη καλλονή με όνειρα για μια καλύτερη ζωή που συνθλίβονται υπό το βάρος της φτώχειας και της λαθεμένης κρίσης της. Παρόλο που κατά την πορεία του μυθιστορήματος, η Αγκνες διαγράφει μια οδυνηρή πορεία αυτοκαταστροφής, ο συγγραφέας σκιαγραφεί και κάποιες ανέλπιστα αισιόδοξες πτυχές του χαρακτήρα της. Στο εξής χαρακτηριστικό απόσπασμα, η πεισματάρα και περήφανη Αγκνες προσπαθεί μέσα από καθημερινές ιεροτελεστίες να ενσταλάξει στον Σάγκι την ανθεκτικότητα και το κουράγιο:

«Κάθε μέρα βαφόταν, έφτιαχνε τα μαλλιά της, και ξεπρόβαλλε απ’ τον τάφο της με το κεφάλι ψηλά. Τι κι αν είχε ντροπιάσει τον εαυτό της την προηγούμενη μέρα με το ποτό. Το επόμενο πρωί πάλι θα σηκωνόταν, θα φορούσε το καλύτερό της παλτό και θα αντιμετώπιζε τον κόσμο. Ακόμη με άδειο στομάχι και παιδιά πεινασμένα, εκείνη θα έστρωνε τα μαλλιά της και θ’ άφηνε τον κόσμο να πιστεύει ότι όλα ήταν μια χαρά» (ελεύθερη μτφρ. από το πρωτότυπο).

Η Αγκνες και ο Σάγκι αναδεικνύονται ως ένα χαρακτηριστικό λογοτεχνικό δίδυμο προβληματικού γονέα και γονεοποιημένου παιδιού. Ο Stuart χαρακτηρίζει το κείμενό του ως μια ιστορία αγάπης άνευ όρων για τον πανίσχυρο δεσμό μεταξύ παιδιού και γονιού, ο οποίος δεν διαρρηγνύεται όσο κι αν δοκιμάζεται με την αντιστροφή των ρόλων (ειδικά σε περίπτωση που το παιδί είναι ανήλικο). Ο Σάγκι προσπαθεί με κάθε τρόπο να σώσει την μητέρα του: γίνεται πιο ήσυχος, δεν την αφήνει στιγμή μόνη της και καταπιέζει συμπεριφορές που ο μικρόκοσμος στον οποίο ζει απορρίπτει ως «μη αρρενωπές». Στο τέλος όμως του κειμένου, ο έφηβος πια ήρωας συνειδητοποιεί ότι μόνο η Αγκνες μπορεί να σώσει τον εαυτό της και γίνεται ο τελευταίος που την εγκαταλείπει.

Η προσωπική ιστορία του συγγραφέα αποτέλεσε τον αφηγηματικό πυρήνα του Shuggie Bain καθώς ο Stuart μεγάλωσε στις εργατικές πολυκατοικίες της Γλασκόβης τη δεκαετία του 1980, σε ένα κλίμα ομοφοβίας, μισογυνισμού και ενδοοικογενειακής βίας, έχοντας στο πλευρό του μόνο τη μητέρα του, την οποία έχασε από επιπλοκές κατάχρησης αλκοόλ.

Στον χαρακτήρα της Αγκνες δεν καθρεφτίζεται μόνο η μητέρα του συγγραφέα αλλά το σύνολο των γυναικών της εργατικής τάξης, οι οποίες έχασαν τη γη κάτω απ’ τα πόδια τους όταν οι ανάλγητες πολιτικές της Μάργκαρετ Θάτσερ επέφεραν την ακραία φτωχοποίηση και την παρακμή των βρετανικών βιομηχανικών πόλεων. Η μαζική ανεργία του ανδρικού πληθυσμού έβαλε τέλος στην παραδοσιακή πρακτική της εξασφάλισης των γυναικών μέσω του γάμου και της οικογένειας, δημιουργώντας τις πρωτόγνωρες συνθήκες που διαμορφώνουν το αφηγηματικό σύμπαν του Shuggie Bain.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Stuart γίνεται ο δεύτερος Σκοτσέζος που τιμάται με το Booker μετά τον James Kelman και το How Late it Was, How Late (1994). Ο Stuart βαδίζει ξεκάθαρα στα χνάρια του προκατόχου του από άποψη θεματικής αλλά και γλωσσικών επιλογών. Στους διαλόγους του Shuggie Bain κυριαρχεί η διάλεκτος της Γλασκόβης· το μυθιστόρημα μπορεί να διαβαστεί και ως αφήγηση αντίστασης και ανθεκτικότητας απέναντι στον θατσερισμό δοσμένη μέσα από την συλλογική φωνή της εργατικής τάξης της πόλης.

Εν μέσω πανδημίας και καθώς βρισκόμαστε στο κατώφλι μιας βαθιάς παγκόσμιας ύφεσης, το φετινό βραβείο Booker μάς συστήνεται ως ένα σκοτεινό μεν παραμύθι, αλλά ανοίγει μια χαραμάδα ελπίδας προτείνοντας την ανιδιοτελή αγάπη ως αντίδοτο στον αναπόδραστο πόνο.

Οι εκδόσεις Μεταίχμιο εξασφάλισαν ήδη τα δικαιώματα της ελληνικής έκδοσης, η οποία θα κυκλοφορήσει εντός του 2021 σε μετάφραση Σταυρούλας Αργυροπούλου.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο κύκλος του χρόνου και της αφήγησης
«Ολες οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους. Κάθε δυστυχισμένη οικογένεια, όμως, είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο», έγραφε ο Τολστόι στην αρχή της «Αννα Καρένινα» πριν από 150 χρόνια.
Ο κύκλος του χρόνου και της αφήγησης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρυγώντας τον χρόνο
Ενα βιβλίο για όσους ήδη εκτιμούν και αγαπούν τον Γιάννη Μπουτάρη, για όσους δεν τον γνωρίζουν και επιθυμούν να τον γνωρίσουν καλύτερα, για τους σχετικούς με το κρασί αλλά και για όσους δεν γνωρίζουν τα περί...
Τρυγώντας τον χρόνο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Σημαντική συμβολή στην ιστοριογραφία του ισπανικού εμφυλίου
Μέσα στο 2020 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Εστία το βιβλίο του Δημήτρη Φιλιππή, επίκουρου καθηγητή στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το οποίο δυστυχώς δεν γνώρισε την προβολή που του άξιζε λόγω των...
Σημαντική συμβολή στην ιστοριογραφία του ισπανικού εμφυλίου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Χίλια φεγγάρια «εις εαυτόν»
Ο δικός μου λαός είναι λαός της λύπης, περισσότερο απ’ όσους άλλους έχουν ζήσει στη γη. Δεν έχουμε τη λύπη μέσα στις καρδιές μας, την έχουμε στην ιστορία μας.
Χίλια φεγγάρια «εις εαυτόν»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μνήμη, περιπλάνηση, πένθος
Ο Θάνος Γώγος (Λάρισα, γ. 1985) συνεχίζει με τη δίγλωσση έκδοση. Ο Χρήστος Κολτσίδας (Καρδίτσα, γ. 1991) μας παραδίδει το δεύτερο ποιητικό του βιβλίο «Βροχή περασμένη».
Μνήμη, περιπλάνηση, πένθος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας